بابري‌لر نینگ «فرمانِ عالي»لریگه باسیله‌دیگن مُهرلر تاریخی

۲۰۱۸-۰۳-۲۵

بابري‌لر هندوستان‌گه فاتح صفتیده کېلگن بۉلسه‌لر هم، اولر قۉل آستیده‌گی محلي هندولر نینگ حرمتینی قازانه آلگنلر و اولرگه معقول بۉلگن عنعنه‌ و اودوملرنی یۉلگه قۉیدیلر.


بابري‌لر نینگ «فرمانِ عالي»لریگه باسیله‌دیگن مُهرلر تاریخی

تاریخي منبعلرده قید اېتیلیشیچه، بابري‌لر دوریده پادشاه‌ بویروقلری مخصوص فرمانلرده قید اېتیلیب، «فرمانِ عالي» دېب اتلگن. فرمانلرلرگه قۉییله‌دیگن مُهرلر بېش خیل بۉلیب، تورلی مقصدلرده فایده‌لنیلر اېدی. اولردن بیرینچیسی امیر و بېکلرگه همده‌ ارکانِ دولتگه عنوانلر بېریش، لوازملرگه تعیینلش، مکافاتلش حقیده‌گی حجتلرگه قۉییلگن. ایکّینچیسی اېسه خارجي دولتلر رهبرلریگه یازیلگن خطلر و باشقه‌ دیپلوماتیک حجتلرگه قۉییلگن. اوچینچی مُهر عدلیه‌‌ ایشلری باره‌سیده‌گی حجتلرگه باسیلگن بۉلسه، تۉرتینچیسی سرای مأموریتی بۉلیملریگه تېگیشلی حجتلرگه و آخرگیسی اونچه‌لیک مهم‌ بۉلمه‌گن حجتلرگه قۉییلگن اېکن.

شو ا‌ۉرینده ایتیش کېره‌ک که، ینه‌ بیر اۉته‌ مخفي سنلگن مُهر هم بۉلیب، او اوزوک مُهر دېییلگن. او اېنگ ایشانچلی شخصلرده سقلنگن. اَیریم شاهلر نینگ بو مُهری اولر نینگ سویوکلی ملکه‌سیده بۉلگن. اۉته‌ مهم‌ فرمانلر متنی نینگ آخریده منه‌ شو مُهر باسیلگن اېکن.

منبعلرده ذکر اېتیلیشیچه، بابري‌لر دوریده هر هفته‌ جمعه‌ نمازیدن سۉنگ (اَیریم منبعلرده اېسه چهارشنبه‌ کونی دېییلگن) پادشاه‌ عدلیه‌‌ ایشلری بیلن شغللنیب، خلق بیلن ملاقات قیلر، یعنی شکایت و عرضلرنی اېشیتگن اېکن. بو مراسمده جبرلنووچیلر سرای داروغه‌سی همراهلیگیده پادشاه‌ آلدیده اۉز عرضینی بیان قیلیش امکانیتیگه اېگه‌ بۉلر، اولر نینگ شکایتینی پادشاه‌ کۉریب چیقیب، عادلانه حکم چیقرر اېکن.

مشهور هند تاریخچیسی شری رام شرما (Shri Ram Sharma)‌ نینگ یازیشیچه، «بابري‌لر هندوستان‌گه فاتح صفتیده کېلگن بۉلسه‌لر هم، اولر قۉل آستیده‌گی محلي هندولر نینگ حرمتینی قازانه آلگنلر و اولرگه معقول بۉلگن عنعنه‌ و اودوملرنی یۉلگه قۉیدیلر. هر کونی اېرته‌لب پادشاه‌ نینگ  «جراحه درشان» مراسمیده فقرا آلدیده کۉرینیش بېریشی (سلامگه چیقیشی)، عرضدارلر نینگ پادشاه‌ قبولیگه شکایت بیلن کیره‌ آلیش امکانیتیگه اېگه‌ بۉلیشی، مأموري اداره‌لر رهبرلری بجریشی لازم بۉلگن وظیفه‌لر نینگ انیق و روشن بېلگیلب بېریلیشی، منصبدار شخص نینگ اۉز وظیفه‌سینی قَی درجه‌ده حلال بجره‌یاتگنینی عاموي طرزده نظارت قیلیب توریلیشی، حاکمِ مطلق بۉلمیش پادشاه‌ نینگ مملکتنی باشقریشده‌گی عدالتلی ایشلری دیر، دېب قره‌ش کېره‌ک».

منبع: kun.uz




شو موضوعده

تورکستان مختاریتی حقیده نیمه‌لرنی بیله‌سیز؟

۲۸ نوامبرده تشکیل تاپه‌یاتگن دولت‌نینگ نامی انیقلنیب «تورکستان مختاریتی» دېب اتله‌دیگن بۉلدی. بوتون روسیه تأسیس قورولتایی چقیریلگونگه قدَر حاکمیت تۉله‌ روشده تورکستان مؤقت کېنگشی و تورکستان خلق (ملي) مجلسی قۉلیده بۉلیشی حقیده قرار قبول قیلیندی.

امیر تېمور دوریده دولت باشقرووی

امیر تېمور اۉز دولتچیلیک باشقرووینی دنیاوي و دیني عنعنه‌لرگه اساسلنگن حالده ایشلب چیققن اېدی. کېنگ جماعتچیلیک تامانیدن بو دور دولتچیلیک باشقرووی تاریخینی اۉرگنیش باره‌سیده‌گی ایلک ایزلنیشلرXVIII عصر نینگ باشلریده پیدا بۉلگن بۉلسه هم، هلیگچه تۉلیق تدقیق اېتیلمه‌گن. شو نینگ اوچون تېموري لر دوریده دولت باشقرووی قنده‌ی بۉگنلیگی حقیده عمومي معلوماتلرنی کېلتیریب اۉتسک.

امیر تېمور بویوک دولت اساسچیسی

اونینگ «قَی بیر جایدن بیر خشت آلسم، اۉرنیگه اۉن خشت قۉیدیردیم، بیر درخت کېستیرسم، اۉرنیگه اۉنته کۉچت اېکتیردیم»، دېگن سۉزلری بنیادکارلیک، یره‌تووچنلیک فعالیتی نینگ یقّال تصدیقی دیر.