تۉلغنآی
جمعه ۲۲ جوزا
-
-
بالهلر ادبیاتی ← اېرتکلر
-
جمعه ۲۲ جوزا
یخشی نیت - یریم دولت
بیر بار اېکن، بیر یۉق اېکن، نیتی بوزوق، همهنی اۉزیدن بېزار قیلگن بیر اۉغری بار اېکن. او اۉغیرلیکدن تاپگن پولینی قرته اۉینب یوتقزر، همه وقت یالغاننی دۉندیریب، کیشیلرنی الدهب کېتر اېکن. بیر وقت اونینگ ایشی یوریشمهی قالیبدی. قرهسه، همه اۉزینی اوندن چېتگه آلهدیگن بۉلیب قالیبدی. بیر کونی آدملردن شو یورتده حاتمِ تایگه اۉخشهگن بیر کیشی بارلیگینی و اونینگ کیم نیمه سۉرهب بارسه، سوریشتیرمهی سۉرهگن نرسهسینی بېریشینی اېشیتیب، شونینگ اوییگه باریبدی. بارسه، آق سقال بیر نوراني آدم کۉرپچهده اۉتیرگن اېمیش. سلام بېریب کیریبدی. سخي آدم هم اۉرنیدن توریب کوتیب آلیبدی. یخشیلب قارنینی تۉیغزیبدی۔ده، کېین: «خدمت»، دېبدی. شونده اۉغری ییگیت:
- مېن سیزدن اوچ مینگ سۉم پول سۉرهب کېلدیم، البته بیر وقتی بیلن قَیترهمن، - دېبدی.
- اوچ مینگ دېسنگ اوچ مینگ بار، بالهم، - دېب سخي آدم اوچ مینگ سۉمنی سنب ییگیتگه بېریبدی.
ییگیت پولنی آلیشی بیلن: «اېندی سېنگه پولنی قَیتریب بۉپمن، تاپر آیده آلرسن!» دېب کۉنگلیدن اۉتکزیبدی۔ده، جۉنب کېتیبدی. بیر آز یورگندن کېین پولنی سنب کۉرماقچی بۉلیب، چۉنتگینی پَیپسلبدی. قرهسه، پول یۉق. توشیریب قۉیگن بۉلسم کېرهک، دېب اۉیلبدی. بو واقعهنی اۉزیگه اۉخشهگن بیر دۉستیگه ایتگن اېکن، او:
- اې، ینه بار، او لقمهنی ینه اوچ مینگینی آلمهیسن می؟ - دېبدی.
ییگیت سخي آدمنینگ آلدیگه کېلیبدی.
- مېنگه ینه اوچ مینگ سۉم کېرهک بۉلیب قالدی، مېن بیر وقتی بیلن همهسینی قَیترهمن، - دېبدی ییگیت.
- میلی، ینه اوچ مینگنی آل، - دېبدی سخي آدم. ییگیتگه اوچ مینگ سۉم پولنی ینه سنب بېریبدی. ییگیت ینه بوزوق نیتینی ایشگه سالیب، پول بېرگننی ایچیده سۉکیب، جۉنب کېتیبدی. بیر نېچه دقیقه یۉل یوریب چۉنتهگیگه قۉلینی تیقسه پول ینه یۉق اېمیش. ییگیت حیران بۉلیبدی. نیمه بلا پولنی سنب آلدیم، چۉنتهگیمگه سالدیم... ییگیت خفه بۉلیبدی، آلدیگه اۉزیگه اۉخشهگن دۉستلری کېلگن اېکن، اولرگه هم قرهمهی اۉتهوېریبدی. آخری بیر چالنینگ آلدیگه باریب بۉلگن ایشلرنی ایتیب بېریبدی. شونده چال ییگیتگه:
- بالهم، «یخشی نیت - یریم دولت» - دېب بېچیز ایتمهگنلر. نیتینگ یامان بۉلسه قۉلینگدهگینی هم آلدیرهسن. سېن همه یامانلیکلرینگنی یېرگه کۉم، یخشی آدملر بیلن بۉل. شونده سېن بختلی بۉلهسن. سېن اۉشه آدم آلدیگه باریب ینه پول آلیشینگ ممکن. اما نیتینگ خالص بۉلسین، - دېب ییگیتگه مصلحت بېریب یوباریبدی. ییگیت «بارسم می، بارمهسم می؟» دېب اۉیلنیب، بیر نېچه کوننی آرهدن کېچیریب، بیر کونی ینه پول سۉرهب باریبدی. نوراني آدم هم: «کېل، اۉغلیم کېل، کېل. یخشی کېلدینگ، بیر یاردملشیب یوبارسنگ بۉلردی، - دېب ییگیتنینگ آلدیگه بیر نېچه مینگ پولنی تشلب، - بولرنی سنب بېر»، دېب اۉزی باشقه خانهگه کیریب کېتیبدی. ییگیت کۉنگلیده: «نېگه مېنینگ آلدیمگه شونچه دنیانی تۉکیب کېتدی. مېندن گمان هم قیلمهدی، اۉغیرلب کېتر دېب هم اۉیلهمهدی» - دېگن گپلرنی اۉتکزیب، پوللرنی تخلب، سنبدی. لېکن بیر دیرهمنی هم چۉنتگیگه سالمبدی. حلال سنب، نیتینی هم بوزوق خَیاللرگه بورمبدی. بیر نېچه دقیقهلردن سۉنگ اوی اېگهسی کېلیب ییگیتگه: «خوش کېلدینگیز، اۉغلیم، طعامدن آلینگ، چای ایچینگ، دم آلینگ»، - دېب، ییگیتنینگ قارنینی تۉیغزیب، دم آلدیریب، کېین ییگیتدن سۉرهبدی.
- خۉش، خدمت؟
- آته، آزگینه محتاجلیک بۉلدی. بیر آز پول بېریب تورسنگیز، مېن سیزگه کېین قیتریب بېرسم، - دېبدی ییگیت.
- بالهم، ایستهگنینگنی ایتیب، کېرهگینی سنب آله بېر، - دېبدی سخي آدم و ییگیتنینگ آلدیگه بیر دسته پول قۉییبدی.
ییگیت تۉرت مینگ سۉم پولنی سنب آلیبدی۔ده، خیرلشیب کېتیبدی. اۉزیچه اۉیلبدی: «بو آدمنینگ آلدیگه اوچ مرته کېلدیم و هر سفر هم کۉنگلیمگه سیغگن پولنی آلدیم. لېکن بیرار مرته مېنینگ نه اسمیمنی، نه تورر جاییمنی سۉرهدی. بونچهلیک سخي، یخشی آدم بۉلرکن۔ده. اگر اۉلمهسم آلگن اۉن مینگ سۉم پولیمنی بیر یۉلهسی اوستیده ساوغهسی بیلن قَیترهمن، شو نوراني کیشیگه بوندن کېین بالهسیدهی خدمت قیلگنیم بۉلسین..»
بیر نېچه دقیقه یۉل باسگندن کېین ینه قۉرقه۔پیسه چۉنتگیگه قۉلینی سالیبدی. قرهسه پول تورگنمیش. سېوینگنیدن بازارگه باریبدی۔ده، بیر کاسبگه:
- مېنینگ تۉرت مینگ سۉم پولیم بار، مېنگه بیر هنر اۉرگتینگ، هم هنرمند بۉلگونیمچه شو پولیمنی ایشلهتیب تورینگ، - دېبدی.
کاسب ایتیبدی:
- مېن سېنی باشقه بیر هنرمندگه بېرهی، لېکن پولینگنی اۉزیم ایشلتهی. بیر ییلدن کېین پولینگدن قنچه فایده چیقسه همهسی اۉزینگگه بویورسین، - دېب، کاسب ییگیتنی قالینبافگه شاگرد قیلیب بېریبدی.
ییگیت بیر ییلده قالین تۉقیشنی اۉرگنیبدی. کاسب اېسه ییگیت بېرگن تۉرت مینگ سۉم پولیدن ییگیرمه بېش مینگ سۉم فایده کۉریبدی. بیر کونی ییگیتنی آلدیگه چقیریب:
- بالهم، مېن سېن بېرگن تۉرت مینگ سۉمدن ییگیرمه بېش مینگ سۉم فایده کۉردیم. سېن شو پولنی آل، - دېب ییگیتگه ییگیرمه بېش مینگ سۉم پولنی بېریبدی.
ییگیت پولنینگ یرمینی آلیب، یرمینی کاسبگه قَیتریبدی۔ده:
- اگر، سیز مېنی قالینبافگه شاگرد قیلیب بېرمهگنینگیزده مېن هنر اۉرگنمهگن بۉلردیم، مېن شهرنینگ اېنگ آلدینگی قالینبافلریدن بیریمن. خلق مېنی حرمت قیلهدی. مېن بختیمدن شادمن. شونینگ اوچون مېنگه یرمی بۉلهدی، - دېبدی.
کاسب هم ییگیتدن خورسند بۉلیبدی. ییگیت پولنی آلیب، اۉزی هنر قیلیب تۉقیگن بیر کیچیک قالیننی کۉتریب، سخي آدمنینگ آلدیگه باریبدی.
- مېن سیزدن اوچ یۉلهسی پول آلدیم و همهسی اۉن مینگ سۉم پول بۉلدی، مېندن شو امانتینگیزنی آلینگ، - دېبدی ییگیت.
- مېندن، - دېبدی نوراني آدم، - تۉرت مینگ سۉم پول آلگنسیز، آلتی مینگ سۉم پول اېسه سیز اېشیکدن چیقر وقتینگیزده هاولیمگه توشیب قالگن اېدی. فقط سۉنگگی آلگن پولینگیزنی آلهمن.
ییگیت سۉرهبدی:
- نېگه، اخیر؟ مېن سیزدن آلیب چۉنتگیمگه سالدیم، اېشیکدن چیقدیم، قندهی توشیب قالدی؟
- بالهم، اوّلگی ایکّی یۉله پول آلگنینگیزده نیتینگیز یامان اېدی، یامان نیت بیلن کېلگندینگیز، شونینگ اوچون پول سیزگه یوقمهدی. کېین سیزده یخشی نیت پیدا بۉلیب کېلدینگیز و آلگن پولینگیز فایده بېردی. بالهم، نیتینگیزدن برکه تاپینگ، همیشه یخشی نیت بیلن بیراونینگ هاولیسینی باسینگ، - دېبدی و ییگیتدن فقط تۉرت مینگ سۉم پولنی آلیبدی. ییگیت اېسه اۉزینینگ هنریدن ساوغه قیلیب اتهگن قالیننی توتقزیبدی. نوراني آدم قالیننی آلیب، ییگیتنینگ پېشانهسیدن اۉپیب، فاتحه بېریبدی. شوندهی قیلیب نیتینی یخشی قیلگنی اوچون ییگیت باییبدی و همهنینگ حرمتیگه سزاوار بۉلیب یشبدی. او حاضر هم محنت قیلیب یخشی یشهیاتگن اېمیش.
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا -
مېنی هم تورتیب قۉی، اېرته اویغانسنگ...
دوشنبه ۱۸ جوزا