بۉز باله
دوشنبه ۲۵ جوزا
-
-
بالهلر ادبیاتی ← اېرتکلر
-
دوشنبه ۲۵ جوزا
بۉز باله
بار اېکن و یۉق اېکن،
آچ اېکن و تۉق اېکن.
بۉری بکاوول اېکن،
تولکی یساوول اېکن،
قرغه ققیمچی اېکن،
چومچوق چقیمچی اېکن.
کۉچمنچیلیک زمانده
اتاقلی بای بار اېکن.
سېویب آلگن یاریدن
سېوینچاغی یۉق اېکن.
دولت دېسنگ حسابسیز،
ییلقی، قۉیی سناقسیز.
شونچه دولتده، اېسیز،
بیر اۉغیلگه زار اېکن.
بای بالهسی یۉقلیگیدن کېچه۔کوندوز قیغوریب، یېگن۔ایچگنیده حلاوت یۉق اېکن. زیارت قیلمهگن مزاری، عزیز۔اولیالری قالمبدی. آخریده خاتین ایکّیقت بۉلیب، بیر اۉغیل توغیبدی، آیدېک باله اېکن. بای سویونگنیدن ایکّی کېچه۔کوندوز تۉی۔تماشا قیلیب بوتون یورتگه آش بېریبدی. تۉیگه ییغیلگنلر بالهگه بۉز باله دېب آت قۉییبدیلر. بۉز بالهنینگ بېشیک تۉیی کونی آنهسی دنیادن کۉز یومیبدی. بای بیر یخشی اېنهگه تاپیب کېلیب، بالهنی اۉز اوییده باقتیریبدی. شو کونلرده بیر یخشی کۉرهدیگن دولت باشی اېچکیسی توغیب، او اېچکینینگ بالهسی اۉلگن اېکن. بۉز بالهنی شو اېچکی سوتی بیلن باقیبدیلر. اېچکی هر کونی دلهدن اۉتلب۔اۉتلب کېلیب، سوت بېریب کېتر اېکن. شو سوت بیلن بالهنی باقیشر اېکن. بۉز باله تېز کونده اولغهییب، کتّه بۉلیب، تیلی چیقیبدی. بۉز باله ایکّی یشر بۉلگنده بای ایکّینچی خاتین آلیبدی. اۉگهی آنه کېینراق بیر اۉغیل توققندن کېین بۉز بالهگه حسد قیله باشلبدی. بالهنی یخشی یوویب۔ترهمهی، آزاده قیلیب قۉیمهی، بیر چېکّهده، اېسکی کۉرپهده یاتقیزیب، اونینگ قارنی آچیب نان دېسه، اوریشیب۔زیریقتیریب، بیر تامانگه اولاقتیریب خۉرلبدی. اۉگهی آنه بۉز بالهنی یۉق قیلیب، باینینگ دولتیگه اۉز بالهسینی اېگه قیلماق فکریگه توشیبدی.
بۉز باله یاشی اولغهیگچ، مکتبگه کیریبدی. او هر کونی مکتبدن کېلگنده آتهسی اونی یانیگه آلیب اۉقیتیب کۉریب، شیرین گپلر بیلن اونینگ کۉنگلینی کۉترر اېکن. اۉگهی آنه اونی کۉرالمهی اۉز بالهسینی بایگه تیقیشتیریب: «قاچ، کپ۔کتّه باله بۉلیب، آتهنگ یانیده اۉتیرگنی اویلمهیسن می؟ منه، اوکهنگ آته تیزّهسیده اۉتیرهمن، دېب تلپینهیپتی»، دېب تورتکیلر اېکن. شوندهی بۉلسه هم آتهسینینگ ینه بۉز بالهنی اېرکهلتگنینی کۉریب خاتینینینگ غشی کېلیب، اونی جوده یامان کۉرر اېکن.
بۉز باله هر دایم اوکهسینی کۉتریب اونگه مهربانلیک قیلگنی اوچون اوکهسی اونی یخشی کۉرر اېکن.
آرهدن اوچ۔تۉرت ییل اۉتگندن کېین بۉز بالهنی باققن اېچکی جوده هم عجایب بیر چیرایلی باله توغیبدی. اونی بۉز باله «مېنیکی»، دېب قولاغینی تیشلب، اۉز قۉلی بیلن باقیبدی. آنه اېچکی هر کونی ایکّی۔اوچ محل کېلیب، بالهسینی اېمیزیب، دلهگه اۉتلهگنی چیقیب کېترکن. اېچکیچه بۉلسه بۉز باله بیلن اۉینهشیب یورر اېکن. بۉز باله اېچکیچهنی سۉزگه اۉرگتیبدی. اۉگهی آنهسیدن خۉرلنگنده اېچکیسی بیلن سۉزلشیب، قیغوسینی ترقهتر اېکن. اۉگهی آنه بۉز بالهنی هر قنچه خۉرلهسه هم او ایندهمس اېکن. اۉگهی آنه بونگه چیدالمهی چاره ایزلهی باشلبدی. اونینگ بشرهسی بوریشگن بیر کمپیر آنهسی بار اېکن. او مکر۔حیلهگه جوده اوسته اېکن. اۉگهی آنه اونگه مصلحت سالیبدی.
کمپیر ایتیبدی:
- اېرینگ سوداگه کېتگنده، هر کونی بۉز باله نان سۉرهگنده، اونگه کویگن کلچه بېر، اۉز اۉغلینگگه بۉلسه یاغلیق نان بېر. اننه شونقه قیلسنگ بۉز باله سېندن ارزلب بیرار تامانگه کېتیب قالهدی، یاکه آتهسیگه چقهدی. شونده سېن عیبنی بۉز بالهگه قۉییب، شلّهقیلیک قیلیب تورسنگ، اېرینگنینگ اچّیغی چیقهدی. شونده اېرینگ بالهنی بیرار تامانگه یوبارهدی. سېن بۉز بالهدن قوتولهسن۔قالهسن.
اېری سوداگه کېتگن کوندن باشلب اۉگهی آنه کمپیرنینگ ایتگنلرینی بجریبدی. بۉز باله آنهسینینگ ایشیگه نیمه قیلرینی بیلمهی خفه بۉلیب، باغگه چیقیب اۉتیرسه، اېچکیچهسی اۉیناقلب آلدیگه کېلیبدی.
اېچکی بۉز بالهنی خفه کۉریب:
- هه، بۉز بالهکهی، نېگه بونچه خفهسیز؟ - دېبدی. بۉز باله اونگه:
- اې، قۉیسنگ۔چی، سۉرهگنینگ بیلن بیرار نرسهنی عهدهسیدن چیقسنگ اېکن، مېن سېنگه ایتسم، قۉی، نیمه قیلهسن سۉرهب، - دېبدی.
اېچکی بۉلسه:
- اکهجان، مېنگه سۉزلنگ، بلکه مېن بیرار چارهسینی کۉررمن، بۉلمهسه ینه باشقه یۉل تاپرمیز، - دېبدی.
اېچکیسینینگ بوندهی دانا سۉزلهگنیگه بۉز باله حیران قالیبدی و اونگه اۉگهی آنهسینینگ تا شو چاققهچه خۉرلب کېلگنینی، اینیقسه، آتهسی سوداگه کېتگندن کېین هر کونی مکتبدن کېلگنیده بیرتهدن کویگن کلچه بېره باشلهگنینی، اۉز بالهسیگه یاغلیق نان بېریب، اونی جوده خۉرلهیاتگنینی سۉزلب ییغلبدی. اېچکی اونگه دلدارلیک قیلیب:
- قۉیینگ، کویگن کلچهنی مېنگه بېرینگ، مېن سیزگه یخشی طعام تاپیب بېرهمن، - دېبدی.
بۉز باله ناننی اېچکیسیگه تۉغرب بېریبدی، اېچکی ناننی یېب آلیب، دعا اۉقیبدی. بۉز باله قرهسه، آلدیده بیر تباق آش تورگن اېمیش. بۉز باله آشنی یېب قارنینی تۉیغزیبدی.
منه شوندهی قیلیب، هر کونی کویگن ناننی اېچکیگه بېریب، اۉزی یۉقدن کېلهدیگن آشنی یېب، اۉینب۔کولیب یوره بېریبدی.
بو واقعهنی بیر کون اۉگهی آنه کۉریب قالیب، اۉز آنهسیگه سۉزلبدی.
کمپیر بیر آز اۉیلب توریب:
- بونینگ ایشی آسان، سېن اېرینگ کېلر کونی اۉزینگنی کسللیککه سالیب یات، اېرینگ سۉرهسه: «مېنگه جِن تېگیبدی»، دېگین. فالبین: «بۉز بالهنینگ اېچکیسینی سۉییب خدایی قیلسنگ یخشی بۉلهسن» دېدی، دېگین.
اېرینگ سۉزینگنی قَیترمهیدی۔ده، اېچکینی سۉیهدی، شونده سېن قوتولهسن۔قۉیهسن، - دېبدی.
خاتین اېری کېلگن کونی آنهسی ایتگندېک قیلیب ییغلب، اېریگه زارلنیب سۉزلبدی، اېری درّاو قصابنی چقیریب اېچکینی سۉییشگه بویوریبدی. گۉشتینی خدایی قیلیب، کلّهسینی سمانخانهگه کۉمدیریبدی. بۉز باله مکتبدن کېلیب کۉرسه، اېچکیسی یۉق. اوکهسیدن سۉرهسه، اوکهسی:
- آتهم کېلدیلر، آنهم کسل بۉلدی، اېچکینگیزنی سۉیدیریب خدایی قیلدیک، کلّهسینی سمانخانهگه کۉمدیک، - دېبدی.
بۉز باله قرهسه واقعه اوکهسی ایتگندهی. بۉز باله اوکهسیگه:
- اېندی بیزگه بو یورت حرام بۉلدی. آنهمگه هم، آتهمگه هم ایت، اېندی مېندن بوتونلهی قوتولدیلر، مېن کېتدیم، - دېب جۉنبدی. چونکه اېچکیسی بیر کون ایلگری بۉز بالهگه: «اېرتهگه آتهنگ کېلهدی، آنهنگ مېنی سۉیدیریب خدایی قیلهدی. مېنی سۉیدیرگندن سۉنگ سېن بو یېرده تورمه. آنهنگ سېنگه زیان قیلهدی، باشقه تامانگه کېت»، دېگن اېکن.
بۉز باله کېتهیاتگن اېکن، کۉچهده ایکّی جانهجان اۉرتاغی اوچرهب:
- یۉل بۉلسین؟ - دېبدی.
بۉز باله اولرگه همه واقعهنی ایتیب، اېندی مېن بو یېرده تورمهیمن، خیر، کېتدیم، - دېبدی. ایکّی اۉرتاغی: «تۉخته، بۉلمهسه بیز هم سېن بیلن بیرگه بارهمیز، بیز هم سېنگه اۉخشش اۉگهی آنه قۉلیده اېزیلگنلردن، سېن قَیگه بارسنگ بیز هم شونده بارهمیز»، دېب بیرگه جۉنهشیبدی. بۉز بالهنینگ آتهسی کیچیک اۉغلی، اکهم کېتیب قالدی، دېب ییغلب کیرگنینی بیلیب کېتیدن یوگوریب چیقیب، چقیریبدی، بالهلر قرهمهی کېته بېریبدیلر. آتهسی بۉز بالهگه، بۉلمهسه بیرار نرسه آلیب کېت، دېب شونی ایتیبدی:
بۉز باله خان، بۉز باله،
بۉزلرده بیتگن لاله.
قۉتاندهگی قۉیلردن -
هَیدهب کېتگین بۉز باله.
بۉز بالهخان، بۉز باله،
بۉزلرده بیتگن لاله.
ییلقیدهگی آتلردن -
مین کېتگین، بۉز باله.
بۉز بالهخان، بۉز باله،
بۉزلرده بیتگن لاله.
بۉغچهدهگی تۉنلردن -
کییه کېتگین، بۉز باله.
بۉز بالهخان، بۉز باله،
بۉزلرده بیتگن لاله.
غزنهدهگی پوللردن -
آله کېتگین، بۉز باله.
بۉز بالهنینگ جوده هم اچّیغی چیقیب:
قۉتاندهگی قۉیلرینگ،
اۉن آشینگگه سۉییلسین.
ییلقیدهگی آتلرینگ،
معرکهنگگه سۉییلسین.
بۉغچهدهگی تۉنلرینگ،
تاووتینگگه یاپیلسین.
غزنهدهگی پوللرینگ،
تاووتینگدن ساچیلسین،
- دېب آتهسینینگ سۉزیگه قرهمهی، بدر کېته بېریبدی. اوچ اۉرتاق اوچ آغهینیدېک یوره بېریبدیلر. یۉل یوریشیبدی، یۉل یوریشسه هم مۉل یوریشیبدی.
قوملر باسیب، چۉل کېزیب،
دریا کېچیب، تاغ آشیب،
اوچ آغهینی یوردیلر،
گورونگلشیب، اۉینهشیب.
یوریب۔یوریب بیر درختزارگه باریشیبدی. بیر آز طعاملنیب، دَم آلیب اۉتیریشگن اېکن، بیر درخت شاخیده بیر لاچیننی کۉریشیبدی. اونی توتیب آلیب کېته بېریشیبدی. یۉلده تاغ آرهسیده بیر تازی ایت یورگن اېکن، اونی هم توتیب آلیشیبدی.
یۉلده قوش بیر تامانگه قرهب اینتیلیبدی، قرهسهلر بیر تۉده ککلیک یورگن اېکن، قوش شو ککلیکلرگه اینتیلگن اېکن. ایتنی یوباریب، ککلیکلرنی اوچیریب، قوشنی سالیشیبدی. قوش ککلیکلردن بیرینی آلیب دوره سالیب کۉتریلیب کېته بېریبدی. ایت هم قوشنینگ کېتیدن کېتهوېریبدی. بولر هم قوش بیلن ایت کېتیدن «مه۔مه»لشیب قوویب کېته بېریبدیلر. قوش باریب۔باریب بیر یېرگه قۉنیبدی. قوش توشگن جایگه بارسهلر، بیر اولوغ دریا لبیده خانلر سراییگه اۉخشش بیر عمارتِ عالي بار اېمیش. قوش اېسه شو عمارتنینگ کونگیرهسیگه قۉنیبدی. قوشنی چقیرسهلر سیره قرهمبدی. اۉزی کېلر، دېب بیر درخت تگیگه اۉتیریب، طعاملنیب، یسلنیب اوخلب قالیشیبدی. بولردن بیرینینگ اویقوسی کېلمهی اۉتیرگن اېکن، سرایدن بیر قیز چیقیبدی، اونینگ قۉلیده آلتین آبدسته بار اېکن، او قیز دریادن سوو آلیب توریب یاتگنلرگه قرهب، بۉز بالهنینگ چیراییگه مهلیا بۉلیب قۉلیدهگی آلتین آبدستهسینی دریاگه توشیریب یوباریبدی.
قیز کېلیب، اویغاق ییگیتدن:
- سیزلر کیمسیزلر، قیدن کېلهسیزلر، قَیگه بارهسیزلر، بو یاتگن آفتِجان کیم؟ - دېب سۉرهبدی.
اونگه ییگیت بوتون باشیدن اۉتگن، کورگن۔کېچیرگنلرینی سۉزلب، یاتگن ییگیت اۉرتاغی بۉز باله اېکنینی ایتیبدی و:
- سېن اۉزینگ کیمسن، بو کیمنینگ جایی؟ - دېب سۉرهبدی. قیز:
- بو سرای شو یورتنینگ خانی آیتوغدیخاننینگ قیزی آیپرچه بېگیمنینگ مخصوص سرایی، مېن اونینگ چۉریسیمن. خان بوگون۔اېرته قیزینی اوزهتهدی، مېن آیپرچه بېگیمنینگ ساچلرینی یووماق اوچون سووگه چیققن اېدیم. سیزلرنی کۉریب، اېسیم آغیب، آبدستهمنی سووگه توشیریب یوباردیم. اېندی آیپرچه بېگیمگه نیمه جواب بېرهمن؟! - دېب ییغلبدی.
ییگیتنینگ قیزگه رحمی کېلیب، یېچینیب سووگه شۉنغیب، آلتین آبدستهنی تاپالمبدی. قیز اېسه ییغلب۔ییغلب سرایگه کیریب کېتیبدی.
آیپرچه بېگیم چۉرینی کاییب، کېچ قالگنینینگ سببینی سۉرهب، آبدسته بیلن سوونی طلب قیلیبدی.
چۉری کۉرگنلرینی سۉزلب، بۉز بالهنینگ چیرایینی خان قیزیگه مقتبدی، آیپرچهنینگ شوقی آرتیب، قیزیقیب دریا تامانگه قرهتیب قوریلگن اېشیکچهنی آچیب قرهسه: ایتگنیدېک اوچ ییگیت یاتیبدی. اولر بیری بیریدن چیرایلی، همهسیدن هم چۉری قیز ایتگندېک اۉرتهده یاتگن بۉز باله جوده هم چیرایلی.
کۉره سالیب عشق اۉتی یورهگیگه تېگیب، «واه» دېب اۉزینی تشلبدی. چۉری قیز گلاب سېپیب آیپرچهنی اۉزیگه کېلتیریبدی. خان قیزی چۉریدن ایکّی آلمه کېلتیرماقنی سۉرهبدی. چۉری ایکّی قیزیل آلمه کېلتیریب بېریبدی. آیپرچه مۉلجللب توریب، آلمهنی بۉز بالهگه ایرغیتیب، اویغاتیبدی.
بۉز باله اویغانیب قرهسه، یوقاری اېشیکچهده بیر قیزیل گُل آچیلیب۔کولیب، یوز ناز۔کرشمه بیلن بورهلیب توریبدی. بو قندهی قیز اېکن یاکه توشیم میکن، دېب کۉزینی اوقهلب قرهب تورسه، قیز بیر قیزیل آلمهنی بۉز باله تامان ایرغیتیب، اېشیکنی بېکیتیب، ینه آچیب قرهبدی. بۉز باله هم بیر کۉریشدهیاق عاشقِ بېقرار بۉلیب، یانیدن رۉمالچهسینی آلیب، هیلپیرهتیب، یورهگیگه باسیبدی، یعنی خان قیزیگه: «مېن سېنی سېوهمن، یقینیمگه کېل»، دېگن اشارتیگه «مېن هم سېنی سېوهمن»، دېب یورهک النگهسینی اشاره بیلن معلوم قیلیبدی، ایرغیب اۉرنیدن توریب، سرای تگیگه باریب، اونینگ کیم اېکنینی سۉرهبدی.
ایکّلهسی بیر۔بیرینینگ کیم اېکنلیگینی سۉرهشگنیدهی کېین، خان قیزی:
- مېنی آتهم بیر سېومهگن خانزادهگه بېرماقچی، سېن ایستهسنگ باشقه تامانلرگه قاچیب کېتهمیز، - دېبدی. بۉز باله:
- مېنینگ ایکّیته اۉرتاغیم بار، اولرنی نیمه قیلهمیز؟ - دېبدی.
قیز:
- اولر کېتیمیزدن باررلر، سېن کېچقورون اېل اوخلهگن چاغده شو یېرگه کېل، مېن ایکّی آت بیلن سېنی کوتهمن، بیرگه قاچهمیز، - دېبدی.
بۉز باله «خۉپ» دېب اۉرتاقلری یانیگه قَیتیب، واقعهنی اولرگه ایتیب، کېچقورون اېل اوخلهگن چاغده دۉستلری بیلن خیرلشیب، سرای تامان بارسه، قیز آتلر بیلن تیار بۉلیب، کوتیب تورگن اېکن. ایکّلهسی آتلرگه مینیشیب، سرای و یورتی بیلن خیرلشیب، آته۔آنهسی بیلن خیر۔معذورنی نسیه قیلیب، هَییاهیت، دېب یۉلگه توشیبدی.
ایکّله یار جۉنهدی،
صحرالرنی چنگیتیب،
قووهلشیب، اۉینهشیب،
تاغلرده آت سکرهتیب.
ایکّله یار جۉنهدی،
اېل اویقوگه کیرگنده.
قوچاقلشدی، اۉپیشدی،
آی مۉرهلب تورگنده.
شو یورگنلریچه یۉل یوریب، یۉل یوریشسه هم مۉل یوریب، بېش کېچه۔یو بېش کوندوز دېگنده بلند بیر قۉرغانگه یېتیبدیلر، اېگهیگیدن کیریب قرهسهلر، خانلر سراییدېک عالي عمارتلر۔و ایچیده هېچ کیم یۉق. توکل قیلیب توشیب قرهسهلر، اویلر بېزاغلیک، پلاسلر سالینگن، آدم بالهسیدن هېچ ذات یۉق. او یان۔بو یان قرهسهلر، یۉقاتگن قوش بیلن ایت شو یېرده اېکن. حیران بۉلیب، قوش و ایتگه طعام بېریبدیلر، ایتنینگ باشینی سیلبدیلر. هر ایکّلهسی او یاق۔بو یاقنی قرهب، همه یاقنی اۉزلرینیکی قیلیب آلیشیبدی.
بوگون اۉن کون بۉلهدی دېگنده، هلیگی قالگن ایکّی اۉرتاقلری هم یېتیب کېلیشیب، بۉز بالهنی شو قۉرغاندن تاپیشیب، همهلری هر کون گلمه۔گل آو قیلیب شو قۉرغانده عمر اۉتکزیب یوریشیبدی.
اېندیگی سۉزنی خان تاماندن اېشیتینگ. خان قیزینی تورکمن خانینینگ اۉغلیگه بېرگن اېکن. بولر قاچگن کوننینگ اېرتهسیگه تورکمن خانینینگ اۉغلی اسهسه۔یو دبدبه بیلن قیزنی کېلین قیلیب توشیریب آلیب کېتماققه کېلیبدی. اېشیتسه، خان قیزی بیر نامعلوم کیشی بیلن قاچگن یاکه اۉزی قاچگن. خان هر تاماننی قیدیرتیریب کیشیلر یوباریبدی. کویاو حیران بۉلیب، قۉشین توشیریب یاته بېریبدی.
قیدیرووچیلر بیر قنچه کونلر سرسان بۉلیب، آخری یۉللری بۉز باله تورگن قۉرغانگه تۉغری کېلیب قالهدیلر. قرهسهلر: خان تامانیدن قماق قیلینیب قۉیگن قۉرغاندن توتون چیقماقده.
حیران بۉلیب، بو یېرگه کیم کېلیب، خاندن قۉرقمهی جای قیلگن اېکن، دېب کیریب قرهسهلر، قیز قاچگن کونی خاننینگ آتخانهسیدن یۉقالگن آتدن بیری توریبدی. اولر بیرگه کېلگن کمپیرنی ایچکری کیرگیزیبدیلر. کمپیر سېکین قَیتیب چیقیب: «خان قیزی شونده اېکن»، دېبدی. یساووللر باسیب کیریب، بۉز بالهنی توتیب، توت یاغاچگه باغلب، خان قیزینی بېهوش قیلیب آتگه اۉنگریب کېتماقچی بۉلگنلریده، بۉز باله ییغلب ییگیتلرگه قرهب شوندهی دېبدی:
تاغدن کېلگن باتیرلر،
یخشی ییگیت شاتیرلر،
یاریم آلیب کېتمنگلر،
بیزگه ظلم اېتمگنلر!
چونقاریمنی سالدیریب،
بورگوتلرگه آلدیریب،
توتگه باغلب قالدیریب،
مېنی تشلب کېتمنگلر!
بیرگه اېلتینگ بۉلمهسه،
یا اۉلدیرینگ بۉلمهسه،
ییگیت بۉلیب، آت مینیب،
نامردلیکنی قیلمنگلر!
ییگیتلردن بیرینینگ اچّیغی چیقیب:
- خان قیزینی اۉغیرلب کېلیب، ینه تیلینگنی تییمهیسن، - دېب قیلیچ بیلن بیر اوریبدی، قیزنی آلیب جۉنهشیبدی.
کېچقورون ایکّی اۉرتاغی آودن قَیتیب کېلسهلر، بۉز بالهنی اۉلدیریب، آیپرچهنی اۉغیرلب کېتیبدیلر. بۉز باله اوچون ییغلب، اۉلیگینی توتدن یېچیب آلیب، اۉتیریب مصلحت قیلیب، اۉرتاغیمیزنینگ اۉلیگینی بېگانه جایلرده قالدیرمهیمیز، دېب آتگه آرتیب جۉنهشیبدی. یوره۔یوره ادهشیب آیتوغدیخاننینگ شهریگه کېلیب قالیشیبدی. اېندی، خان بیلیب قالمهسین، دېب بۉز بالهنینگ اۉلیگینی بیر یېرگه کۉمیب، اوستیگه قباق اېکیب، اونینگ اطرافینی آباد قیلیب، چَیله تیکیب، ایکّلهسی درویش کییمینی کيیب، شونده، اۉرتاقلرینینگ باشیدن دعا و تکبیر قیلیب اۉتیریشیبدی.
خان قیزینی سرایگه کېلتیرگندن کېین، قیز آتهسیگه:
- مېن اېندی اېر قیلمهیمن، - دېبدی.
خان ناعلاج، کویاونی قنچه سرپالر بیلن الدهب، زۉرغه جۉنهتیبدی. آیپرچه اۉز سراییدن باشقه یېرلرگه چیقمهی، بۉز باله عشقیده کېچه۔کوندوز ییغلب یاتیب آلیبدی. دایم ایشی، بیرار یورتدن بیر درویش یاکه جهانگشتهلردن کېلیب قالسه، اولرنی گپگه سالیب، بۉز بالهدن درَک سۉرر اېکن. چونکه، او بۉز بالهنینگ اۉلگنینی کۉرمهگن، هلی تیریک دېب گمان قیلر اېکن. درویشلر کېلسه کویلهتیب، کۉرگن۔کېچیرگنلریدن سۉیلهتیب، شونینگ بیلن آوونر اېکن. بیر کونی اونینگ بیر چۉریسی بۉز باله تامانیدن اۉتیب قالیب، اونینگ درویش اۉرتاقلرینی غملی۔الملی کویلب اۉتیرگنلرینی اېشیتیب، آیپرچهگه سۉزلب بېریبدی. آیپرچه درّاو کیشی یوباریب، اۉشه ایکّی درویشنی کېلتیریب، گپیریب، کویلب بېرماقلرینی سۉرهبدی. درویشلر درحال آیپرچهنی تنیب، اۉرتاقلری بۉز باله اېسلریگه توشیب، کۉز یاشی قیلیب یورهکلریدن کویلبدیلر:
تویه کېتر تاغ آشیب،
بۉتهلاغی اېرگشیب،
هېچ جهانده بارمیدی،
بۉز بالهدېک بۉز ییگیت.
قۉیلر کېلر معرهشیب،
قۉزیچاغی اېرگشیب،
هېچ جهانده بارمیدی،
بۉز بالهدېک بۉز ییگیت.
آیپرچه کۉنگلیده قیدیرگنیدن درَک تاپگنیگه سویونیب درویشلرگه بیر کورهک آلتین بېریب، ینه اَیتماقلرینی سۉرهبدی. درویشلر آلدینگیدن هم دردلیراق قیلیب ییغلب، کویلشیبدی:
بۉز بالهنینگ گودهسی،
توت یاغاچگه آسیلدی.
نامرد ییگیت قۉلیده،
باشی قۉیدېک کېسیلدی.
بۉز بالهخان، بۉز ییگیت،
سره ییگیت، اېر ییگیت.
هېچ جهانده بارمیدی،
بۉز بالهدېک بۉز ییگیت؟!
بونی اېشیتیب، آیپرچه بېگیم بېهوش بۉلیب ییقیلیب، بیر آزدن سۉنگ هوشیگه کېلیب، قان۔قان ییغلب، درویشلردن بۉز بالهنینگ اۉلیگی قهیېرده اېکنینی سۉرهبدی. درویشلر اۉزلرینی تنیتیب، اۉلیکنینگ اۉزلری تورگن جایده اېکنینی ایتیبدیلر. آیپرچه بېگیم درّاو ارابه قۉشدیریب باریب، گۉرینی آچیب، بۉز بالهنینگ اۉلیگی اوستیگه اۉزینی تشلب، آه اوریب جان بېریبدی. آیتوغدیخان بونی اېشیتیب کېلیب قرهسه، قیزی اۉلیب یاتیبدی. قیلگن ایشلریگه پُشیمان بۉلیب، ییغلب۔ییغلب، بۉز بالهنی اۉلدیرگنلرگه غضب قیلیبدی. کېین بۉز باله بیلن آیپرچه بېگیم اوستیلریگه مقبره قیلیب، قیزینینگ عزاسی بیلن عمر اۉتکزیبدی.
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
«خمسه»نینگ یرهتیلیش جریانی
پنجشنبه ۲۱ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا