پالوان ییغلهگن تون
جمعه ۲۹ جوزا
-
-
اۉزبېک ادبیاتی ← قصه
-
جمعه ۲۹ جوزا
پالوان ییغلهگن تون
بوگون چېلکلیک قادربېک مېرگن تۉی باشلب یوباردی. قیر و ادیرلردن آشیب اوزاق۔اوزاقلرگه ترهلگن کرنَی۔سورنَی صدالری آدملرنینگ خوش۔خندان قیی۔چوویگه اولنیب کېتدی. بو یاغی تاغلی قیشلاقلردن، او یاغی چۉل طرف آووللردن گورراس۔گورراس مهمانلر، پالوانلر کېله باشلهدیلر.
تۉیخانه بیقینیدهگی بېدهپایهدن تارتیب، اۉیدیم۔چوقور یۉل چېتلریگچه موترلر تیزیم۔تیزیم: مېزبانلر تامانیدن تعیینلنگن کوزهتووچیلر اولرنی زيرک قۉریقلشهدی. اخیر بیر کونلیک تۉی اۉتهدی۔کېتهدی، اما کېین غیبت کۉپهییشی ممکن. «فلان قیشلاقدهگی فلانچینینگ تۉییگه بارگن اېدیک. تماشا عینِ قیزیگن پیت، اولاویمیزنینگ ضرور نرسهسینی شیلیب کېتیبدی! دبدبهگه بېریلگونچه مهمانلرنینگ عزتینی قیل، کۉلیکلریگه کۉز۔قولاق بۉل...» - قبیلیدهگی گپ۔سۉزلردن احتیاط بۉلگن معقول.
قادربېک مېرگن دوره کۉرگن آدم. تۉی آلدی یقینلرینی مصلحت آشیگه چقیریب، هر کیمنینگ کیوانیچیلیگیگه قرهب خدمتلرنی تقسیملب بېرگن. «تۉی بیر منیکی اېمس، همهمیزنیکی. بیرگه آبرو آلهیلیک»، دېگن عادتدهگیدېک جدّي بیر قیافهده.
منه، اېلدن چیقمهی، کیمگه۔دیر یخشی، کیمگه۔دیر یامان کۉرینسه۔ده، تۉی۔معرکهلرده باش۔باش بۉلیب یورگن قادربېک مېرگننینگ اۉزی بوگون اېل۔اولوس آلدیدن اۉتهیپتی. محلهنینگ یاش و قریسی خدمتگه «لَبّی» دېب توریبدی. خدمتچیلرنینگ آیاغی آلتی، قۉلی یېتّی. هر بیری اۉز وظیفهسینی بناییگینه اۉتب، تۉیچینینگ اعتباریگه توشیش اشتیاقیده.
هه، نیمهسینی ایتهسیز، تۉیگه نیمه یېتسین؟! آدملر یوز۔کۉزلریده تبسم. بیر۔بیرینی بغریگه باسیشلر... مهمانلرگه تواضع بیلن پېشواز چیققن قادربېک مېرگنگه کیم۔دیر آشکارا، کیم۔دیر پنهانه تۉیانه قیستیریشگه اورینهدی. بیراو خدمتچی بالهگه یېتکلهتیب یوبارگن قۉزیگه ضمناً اشاره قیلسه، باشقهسی سلاملشیش بهانهسیده تۉی صاحبینینگ کفینی محکم قیسهدی.
«اې، شوندهی کېلهبېرسنگیز هم بۉلردی...» دېیدی قادربېک مېرگن خجالتلی. تۉیانهلرنی مېرگننینگ بادی بیر باجهسی لبیگه سگرت قیستیرگن کۉیی کۉک دفتریگه قید اېتیب بارهدی.
دروازه قرشیسیدهگی اریق راشینی قاپلریدهگی نرسهلرنی کۉز۔کۉزلهیاتگن پستهفروشلر۔و، عطّارلر اېگللشگن...
شادیانه شوقیدن مست کیشیلر هش۔پش دېگونچه کېچ توشیب قالگنینی۔ده پَیقشمهدی.
شام. کۉپریکدن اۉتیب، تۉیخانه یقینیگه کېلیب تۉختهگن «راف» موتری اطرافینی قیی۔چوو کۉترگن بالهلر اۉرهب آلیشدی.
- اور۔ره! سردار پالوان کېلدی۔ای۔ای!
- کورهش تماشاسی راسه قیزيدیگن بۉلدی۔ده.
- سردار پالوان اکمنینگ آشناسی، اوردوده بیرگه بۉلگن...
- بېکار ایتیبسن، مقتنچاق، سردار پالوان اکهنگ بیلن هېچ هم آشنا اېمس! اما مېنینگ تاغم بیلن تاشکېنتدن بیرته اوچاقده کېلگن، بیلدینگ می؟
- بووهم ایتوودیله، سردار پالواننینگ بیزگه قرینداشلیگی بارهکن...
مهمانلرنی عادتدهگیدېک، نظردن قالدیرمهی «خوش کۉردیک!» دېیه پېشواز قرشیلهیاتگن قادربېک مېرگننینگ کۉزی چیراق یاروغیده اۉزی تامان کېلهیاتگن سردار پالوانگه توشدی۔یو، هاولیققنیچه آلدینگه اینتیلدی.
- اې۔اې... مرحبا، مهمانلر، مرحبا!
سردار پالوان مېرگننی قوچاقلب چقّانلیک بیلن دست کۉتردی:
- تۉیلر مبارک، اکهگینهم...
- قولّوق، قولّوق
قادربېک مېرگن برچه کېلگنلر بیلن هم ایلیق کۉریشیب چیقدی۔ده، اطرافگه النگ۔جلنگ باقیب، بیقینیدن شاشیلیب اۉتهیاتگن ییگیتنی تۉختتدی:
- بهادیر، جرلیک آغهینیلریمیزگه قرهگین، خۉپ می، قۉناق رازق چاپندازنیکیده، بیلدینگ می؟
ییگیت «خۉپ۔خۉپ» دېگنچه سردار پالوانگه باشدن آیاق رزم سالدی۔ده، قۉل اوزهتدی.
- قنی، یورینگلر، اکهلر...
جرلیک مهمانلر یۉلچی ییگیت ایزیدن اوزون۔قیسقه بۉلیب اېرگشیشدی.
جای ایزلهیاتگن موترلرنینگ چیراغی کۉزلرنی قمشتیرهدی. اولر موترلرنی آرهلب، تارگینه کۉپریکدن اۉتیشدی. یۉلچی ییگیت مویولیشدهگی ایکّی طبقهلی تخته دروازه آلدیده تۉختهدی. قییه آچیق اېشیکچهدن باش سوقدی۔ده، تاووش بېردی:
- کیم بار؟
ایچکریدن اوّل «حاضر...» دېگن سېس اېشیتیلدی. سۉنگ، آستانهده بېقسم تۉنینی کییه۔کییه اۉرته یاشلی، میقتی گودهلی کیشی پیدا بۉلدی.
- سلام علیکم، کېلینگلر، مهمانلر!
او تواضع قیلگنچه مهمانلر بیلن کۉریشیب چیقدی.
سۉنگ چقّانگینه صفه چېتیدهگی آفتابهنی آلیب، تاردهگی ساچیقنی یېلکهسیگه تشلهدی۔ده، مهمانلرنینگ قۉللریگه سوو قویدی.
مهمانلر تکلیف قیلینگن خانه دهلیزی بورچَگیده محسی۔کلیش و بخاریگه سویب قۉییلگن عصا کۉزگه تشلنهدی. مېزبان خانه اېشیگینی آچیب ایچکریگه مۉرهلهدی۔ده:
- بووه، قرهنگ، مهمانلر کېلدی، - دېدی.
- السلام علیکم!
مهمانلر خانه تۉریده قۉش یاستیققه یانباشلب آلگن، یاشی سکسانلرنی قارهلهگن، سقاللری اۉزیگه یرهشیب تورگن چال بیلن کۉریشیشگه چاغلنیشدی. چال اۉرنیدن قۉزغلماقچی بۉلدی. مهمانلر بووهنی آرتیقچه اورینتیرمسلیک اوچون:
- قیمیرلهمنگ، بووه، - دېیه بیرن۔کېتین قۉل آلیب کۉریشیشدی.
حال۔احوال سۉرهشیب اولگورمسلریدناق دسترخوان کېلتیریلدی.
چال دسترخوانگه قند۔قروس، مییز قۉیهیاتگن کیشیگه:
- چاینی تېزلهتینگلر! - دېدی۔ده، مهمانلرگه بیر سیره رزم ساله باشلهدی.
- خۉپ یخشی کېبسیزلر۔ده، کورهش پالوانلر بیلن قیزيدی۔ده... - قرییه گپ آرهسیده نېگه دیر سردار پالوانگه بیر نېچه بار توسماللب تیکیلدی. - سردار پالوانمن، دېنگ. جرلیک اېکنلیگینگیزنی اېشیتگندیم. اما کیمنینگ اولی اېکنلیگینگیزنی بیلمسدیم...
سردار اېندی آغیز جُفتلهگن اېدی، آتهخان گپنی اولهدی.
- آدمنی بیر کۉریشده بیلهمیز. سیز، جردهگی آبرولی کیشیلرنینگ اولادیدنسیز، تۉغری می؟ رحمتلی آتهنگیزنی بیر۔ایکّی مرته کۉرگنمن. هم اۉقیب، هم شفاخانهده ایشلردی چاغی... اېه۔هې...
- مېنی... باشقه بیراو بیلن ادهشتیرهیپسیز چاغی، بووه، - دېدی پالوان قیمتینیبگینه.
- آل۔ه، ادهشتیریب، اۉلدیم می، بیر انیقلیک بیلمهسم تیلیمگه کلمه کېلمهیدی. سینب کۉرماقچیسیزلر، شېکیللی. خواهلنگ۔خواهلهمنگ، سیز، سردارجان، - آتهخان پالوانگه تیکیلدی، - جبار دۉختیرنینگ اولی بۉلهسیز. اه۔هه تاپدیم می؟ قنی، پالوان، قۉلنی تشلنگ. سومبتینگیز، بارینگ که، قاش۔کۉزلرینگیز قوییب قۉیگندېک آتهنگیزنینگ اۉزی...
پالوان قولاغیگچه قیزریب کېتدی. قرییهنینگ پالوانگه اوزهتگن قۉلی هواده معلق قالدی. پالوان کفی بیلن پخته گُللی پیالهنی تۉنتریب، ایلنتیره باشلهدی. دورهگه جیملیک چۉکدی. آتهخان «آغزیمدن ناجۉیه گپ چیقمهدی می ایشقیلیب»، دېگن اۉیده اېسنکیرهب قالدی. بیر مدت اۉتگچ طهارت بهانهسیده سېکینگینه اۉرنیدن قۉزغهلیب تشقریگه چیقیب کېتدی.
خانهگه غلطی بیر سکونت چۉمدی. سردار پالواننینگ قاش۔قباغی آسیلدی۔قالدی. اونی کۉریب همقیشلاقلر هم حیران. کۉپ اۉتمهی مېزبان دسترخوانگه شۉروا تارتدی. مهمانلرگه منظرت قیلدی.
- کۉپ آواره بۉلمنگ، اکه، - دېب قۉیدی کیم۔دیر، ایستر۔ایستهمس آغزیگه بیر بورده نان سالرکن.
- قنی، پالوانلر، سیزلرنی دورهگه چقیریشهیپتی.
مېزبان ییگیت شوندهی دېیه، مهمانلرنینگ آیاق کییملرینی اۉنگلهی باشلهدی. پالوانلر استه قۉزغهلیشدی.
* * *
بارلیقنی قاپلهی باشلهگن تون پردهسینینگ بیر پرچهسی گۉیا سردار پالواننینگ کۉکرهک قفسیگه توشگندېک. شو تاپده یورهگیگه قیل هم سیغمهیدی.
«سېن جرلیک جبار دۉختیرگه قوییب قۉیگندېک اۉخشهیسن دېگن طعنهلرنی بالهلیگیمده هم اېشیتگن اېدیم. یاشیم اولغایه بارگچ بو سۉزنی باشقه قیشلاقلر آدملریدن هم کۉپ اېشیتهدیگن بۉلدیم. تاوبه. اۉز آتم بۉله توریب مېنی قهیاقدهگی جبار دۉختیرگه مېنگزهشهدی۔یه؟! یا... بونده بیرار سِر بارمیکن؟ نظریمده، اناوی چال هم بېهوده گپ باشلب قالمهدی۔یاو... یېر یاریلمهدی۔یو، یېرگه کیرمهدیم».
سردار پالوان چوقور «اوف» تارتیب آسمانگه باقدی. سماده جیمیرلهیاتگن یولدوزلر کۉزلریگه تیغ ینگلیغ قدهلردی.
پالواننینگ رأییگه قرهگن همراهلر هم الّهنېچون سکوت سقلب آدیملشر، خودّی شو حال هم سردارنینگ شبههلرینی بدتر آشیرر اېدی.
اېه۔هې! کورهش میدانیده تومانت آدم. برق چیراقلری تماشاطلبلرنینگ زیچ دورهسینی ارنگ یاریتیب توریبدی.
همه هیجانده. وقتلیراق کېلیب جای اېگللهگن آلد قطاردهگیلر چاردانه قوریب آلیشگن. همیشهگیدېک، کورهش اشتیاقمندلرینینگ برچهسی، بیر۔بیرینی تورتیب۔سوریب دورهنینگ آلد طرفیگه اۉتیب آلیشگه اینتیلهدی. تۉدهنی یاریب اۉتیشنینگ علاجینی قیلالمهگنلر، سَل امکان تاپیلدی دېگونچه کۉز ایلینهدیگن جایگه باش تیقیشهدی.
بکاوول میکرافوندن پالوانلرنی چارلهیپتی.
- تېزراق، عزیز مهمانلر. پالوانلر، جایلرینگیزنی اېگللنگ. بوگون قادربېک مېرگن اۉزیدن کېچگن. بار۔بودینی حلال آلیشگن، دورهنی قیزیتگن مرد پالوانلرگه اولشهمن، دېیه نیت قیلگن. شونینگ اوچون بوگون اېسده قالرلی کورهش بۉلهدی. قنی، دورهنی استاذلر باشلب بېریشسین.
اودومگه کۉره یاشلیگیده دوره کۉرگن ایکّی چال بېل آلیشدی. اطرافده قییقیریق کولگی...
- یشنگ، پالوانلر، کوچلرینگیز تېنگ اېکن، - دېیه بکاوول چاللرنی اجرهتیب، سالیم اۉرنیده یېلکهلریگه تۉن تشلهدی.
نوبت، عادتدهگیدېک بالهلرگه! اۉز نامزادلرینی حاضرلهیاتگنلر بکاوولنینگ قولاغیگه شیپشیب، پالوان ییگیتچهلرنینگ اسمینی، قهیېردنلیگینی اېسلهتیشهدی. بکاوول اولرنی یانیگه چقیریب، دورهگه تنیشتیرهدی. بېللشوولرنی کوزهتیب، پالوانلرگه سالیم تعیین اېتهدی. پالوان ییگیتچهلرنینگ حرکتلری، حتا بعضیلرینینگ ارزلشیب، قیزریشیب قالیشلری۔ده تماشابینلرنینگ ذوقینی قۉزغهیدی. کورهشنینگ یازیلمهگن قانونلری بار. پالوانلر طرفمه۔طرف. هر قَیسینینگ اۉز مخلصلری بار. غالب پالواننی جۉرهلری قوچاقلب قوتلشگن، مغلوب پالوان طرفیدهگیلر اېسه عاریت اوچون «اۉشه پالوانینگ اېندی مېنگه چیقسین!» دېگندېک دوره ایلنهدیلر. غالب پالوان خواهلهسه۔خواهلهمسه رقیبینینگ ایزداشی بیلن بېللشهدی...
عشق بازلر کتّه۔نامدار پالوانلرنی، باش ساورین اوچون بېللشوونی صبرسیزلیک بیلن کوتیشهیپتی. اۉزلریچه بوگون کیم پالوان بۉلیشینی۔ده بشارت قیلهدیگنلر قنچه!
تون تېورهکنی تاباره اۉز قاره قوچاغیگه تارتیب بارردی. دورهدن کۉتریلهیاتگن چنگ۔غباردن حتا یولدوزلر هم کۉرینمهی قالدی. سردار پالوان هلی۔هنوز اۉز خَیاللری بیلن اندرمان.
«یا... آنمنینگ حیاتیده بیرار داغ بارمیکن؟! - اضطراب شکنجهسیده اۉیلردی او. – آدملر شونچه که یوزیمگه ایتالمهی، پنه۔پنهده گپ قیلیب یوریشگن۔دیر؟! یۉ۔ۉق، بونینگ تگیگه یېتمهسم بۉلمهیدی. قچانگچه بونقه پیسمیقی قاچیریملرنی اېشیتیب یورهمن...»
سردار پالوان شوندهی اېزگین خَیاللر بیلن، حتا، کورهش آخرلب قالگنینی هم سېزمهدی.
- اېندی نوبت تباقلرگه. بیرینچی تباق - بیر هۉککیز، بیتته رنگلی تلویزیون. کیمنینگ یورهگی چاپسه مرحمت...
بکاوولنینگ طنطنهوار هَیقیریغیدن او ناگاه اۉزیگه کېلدی. چۉچیب اوّل تېورهگیگه، سۉنگ میدانگه کۉز تشلهدی.
بکاوول دوره اۉرتهسیگه تباق کېلتیریب قۉیدی. سردار پالواننینگ اېزگین کیفیتیدن همراهلری هم اېزیلگن. بیر گپیریب اۉن کولهدیگن سردار پالواننی اولر ایلگری بو قدَر توشکون احوالده کۉریشمهگن...
- قنی، پالوان، تباقنی آلینگ!
قولاقلری آستیده تۉستدن جرنگلهگن بو سۉز پالواننی هوشیار تارتتیردی. اطرافگه نظر سالدی، همهنینگ نگاهی اونگه قدهلگن.
پالوان بیر سیلکینیب اۉرنیدن توردی. جرلیکلر یوزیگه تبسم قَلقیدی. بیر۔بیریگه ممنون۔مسرور کۉز تشلب آلیشدی. سردار دورهگه توشیب تباققه قۉل تېگیزدی. اودومگه کۉره تباق اوستیگه قۉییلگن پتیردن سیندیریب آغزیگه سالدی. دوره تویقوس سوو قویگندېک ساکن تارتدی.
بکاوول آوازی ینگرهدی:
- بیرینچی تباقنی آلگن جرلیک سردار پالوانگه طلبگار بار می؟ - او بیر مدت دورهگه کۉز یوگورتیردی، هېچ کیمدن صدا چیقمهدی. - بۉلمهسه ساورین سردار پالوانگه بېریلهدی. بونینگ قیزیغی یۉق۔ده، اخیر. اېل۔اولوسگه تماشا بۉلسین۔ده. قنی، پالوانلر، ذاتگه اېگهلیک قیلینگلر.
بیر پیت دانغی کېتگن، حاضر قرتهییب قالگن نجیم پالوان چېلکلیک پالوانلرگه زرده قیلدی:
- اې، اۉرگیلدیم گېردهییب یوریشلرینگدن. بیزنینگ یاشلیگیمیزده چېلکلیکلر همه ساورینگه اېگهلیک قیلیشردی. بو قندهی شرمندهلیک؟! اۉز آوولینگده یورهک یوتیب دورهگه چیقالمهسنگ. قنی، هاشم، چیق!
او نېورهسی هاشم پالوانگه یوزلندی:
- بیزنینگ اوروغدن بۉلسنگ دورهگه توش. زۉر بۉلسه ییقیتر. ییقیلگننی یېر کۉترهدی. باشقه یېرلیک پالوانلرگه طلبگار بۉلمهسنگلر چېلکنینگ بالهسی اېمسسنلر...
بو سۉزلر چېلکلیک پالوانلرنینگ عاریتینی قۉزغهدی.
- قنی، هاشم پالوان، نیمه بۉلسه هم چیقینگ.
بولتور یازده دهقانآباددهگی بیر تۉیده منه شو سردار پالوان بیلن بېللشگنی هاشمنینگ خَیالیدن اۉتدی. اۉشنده او هاشمنی بیر قفسلیک کورهشدن اۉتکزمهگن. قۉللری چَییر، خودّی تېمیر، بونینگ اوستیگه بلادېک چقّان. گودهیم، گوده۔ده!
- هاشم، چیقهسن می؟ یا اۉزیم چیقهی می؟ - نجیم پالوان بېطاقتلنیب چاپانینی یېچه باشلهدی.
- قۉیینگ، بووه، اۉزیم چیقهمن.
نجیم پالوان بېطاقتلنگنچه دورهگه قدم باسدی. بکاوولنی ایملهدی...
بکاوول سردار پالوانگه هاشم پالوان طلبگار اېکنلیگینی دورهگه اېشیتتیردی. اطرافده قییقیریق، قرسک قۉپدی. آرزیقیب کوتیلگنی سهیین پالوانلرنینگ دورهگه چیقیشی چۉزیلگندېک بۉلهبېرهدی.
نهایت، سردار پالوان دورهگه توشدی. اۉز جماعهسی تامانگه قرهب طواف قیلدی و آدملردن فاتحه آلدی. کۉزلرینی یېردن اوزمهی، قۉللرینی کیندیگیگه باسگنیچه سېکین دوره ایلندی. همهنینگ نگاهی سردار پالوانگه قرهتیلگن.
هاشم پالوان جامهکارینینگ او یاق۔بو یاغینی تۉغریلهگن بۉلیب غاز یوریش بیلن دورهگه قدم باسدی. بیر مدت دوره ایلنگن پالوانلر قۉل آلیشدی.
کورهش باشلندی.
تماشابینلرنینگ نفسی ایچیگه توشگن. اولر پالوانلرنینگ هر بیر حرکتینی نگاهلریدن قاچیرمسلیککه حرکت قیلیشهدی. سردار پالوان بیر جایده دېپسینیب، رقیبینی اۉزیگه یقین کېلیشگه چارلهیدی.
هاشم پالوان اېسه اونینگ تېورهگیده سکرهب۔سکرهب، برماقلرینی هواده اۉینتگنیچه شاشتیریشگه اورینهدی. نهایت، سردار پالوان بیر شدت بیلن رقیبینینگ بېلباغیدن توتدی. آیاغینی هاشمنینگ بوتیدن آشیریب، اونینگ بالدیریگه محکم ایلدیردی. کۉکرهگی بیلن آرقهگه سوره کېتدی. هاشم پالواننینگ آیاغی تایه باشلهدی. گورس! هاشم پالوان چقّانلیک بیلن یانباشگه اغدریلدی.
- حساب اېمس، چپّه!
هاشم پالوان توره سالیب، رقیبینینگ یاقهسیگه یاپیشدی. بکاوول اونینگ قۉلینی سردار پالواننینگ یاقهسیدن اجرهتر اېکن:
- یخشیمس، هاشم پالوان، بونی کورهش دېیدیلر، مرد بۉلیش کېرهک. حاضر تغین بېل آلیشهسیزلر. چپّه دېدیک۔کو، اخیر، بیرآز دَم آلینگلر، - دېدی.
کۉزلری کاسهسیدن چیققودېک تورگن هاشم پالوان آرقهگه بوریلر اېکن:
- سردار، اۉزی کیمنینگ بالهسی اېکنلیگینگنی بیلهسن می؟ - دېدی۔یو گودهسینی ایکّی یانگه سَللانه تشلب چېلکلیک پالوانلر تامان کېتدی.
- نیمه دېدینگ؟! - سردار پالواننینگ سۉزی آغزیده قالدی.
سردار پالواننینگ پېشانهسیده قَینب چیقهیاتگندېک تېرلر جیمیرلهدی. شاگردلری اۉتیرغیزیب یېلکهسیگه چکمان تشلب، چای توتیشدی. پالواننینگ غضبی قَینهدی. مییهسیده گمانلر غوجغان:
«جبّار دېگنلری کیم اۉزی؟! بونچه عصبیمگه تېگیشمهسه. مناوی هاشم تیرّیقنینگ پیچیقی همهسیدن آشیب توشدی. اگر شو گپلر راست بۉلسه، اونده بو دوره مېنگه بېگانه. پالوان آته۔آنهسینینگ، کېین اېلنینگ فرزندی بۉلیشی کېرهک!»
سردار پالوان لبینی تیشلهگنچه مشتلرینی قیسدی. اونینگ وجاحتینی کۉرگن کیشی یورهک یوتیب بیر سۉز دېمسدی.
سردار پالواننینگ خَیالینی بکاوولنینگ سۉزلری بۉلیب یوباردی:
- قنی، پالوانلر، دوره ساویب قالدی. دَم آلیش هم شونچهلیک۔ده.
سردار پالوان قۉللرینی یېرگه تیرهب اۉرنیدن قۉزغَلدی. اونینگ وجاحتینی، شېر کبی حملهگه حاضر اېکنلیگینی کۉریب، هاشم اېسنکیرهب قالدی. بېللشمهی دېسه، اویت. اېرتهگه آوولداشلرینینگ یوزیگه قندهی قیلیب قرهیدی؟ بېللشهی دېسه، سردار پالوان شو تابده اونی مجقلب تشلشدن هم تایمهیدی.
- هاشم، چیقهسن می یا جانینگ اوزیلدی می؟ - نجیم پالوان اونینگ باشیده درغضب بۉلیب تورردی.
هاشم پالوان ناعلاج دورهگه توشدی. رقیبیگه روبرو کېلدی. سردار پالوان بیر حمله بیلن رقیبینینگ یاقهسیدن توتیب اۉزیگه تارتدی. کۉزلر تۉقنشدی.
- نیمه دېدینگ؟ - سردار پالواننینگ پنجهلری هاشمنینگ بدنینی تېشگودېک باتیب بارردی. – بیلیب قۉی. سېنگه اۉخشب دورهنی حرام قیلگنیم یۉق! جامهکاریمنی، بېلباغیمنی، باسیب یورگن توپراغیمنی حرام قیلگنیم یۉق... یا پیریم!!!
سردار پالواننینگ اۉکیریگیدن دوره بیر قَلقیب توشدی.
- حلال، حلال!
آیاققه تورگن عشق بازلر سردار پالواننی غلبه بیلن آلقیشلشردی. هاشم پالوان انچهگچه اۉزیگه کېلالمهی یاتدی. اونی جۉرهلری اۉرهب آلیشگن. یوزیگه سوو سېپیش بیلن آواره. سردار پالوان آلقیشلرگه هم پروا قیلمهدی. یېلکهسیگه چکمانینی تشلب، ساورینگه هم قرهمسدن استه دورهدن سرغهلیب چیقدی.
... چېکسیز ادیر. او بېاختيار باشی آققن تامانگه کېته باشلهدی. انچه یوریب میسهلر اوستیگه چۉککهلهدی. ذوققه تۉله دورهدهگی آلقیشلر، بقیر۔چقیرلر اېلس۔اېلس قولاققه چَلینهدی... یورهگی تۉلیب کېتدی. قۉللرینی یوزیگه باسیب، ییغلب یوباردی. اېسینی تنیگنیدن بېری ایلک باره ییغلشی اېدی. قنچه اۉتیرگنینی بیلمهیدی. ساووقدن جونجیکیب اۉزیگه کېلدی. تۉی آوازلری تینگن. احیان۔احیانده اوزاقلردن ایتلرنینگ اکیللشی دېمسه، اطراف جیم۔جیت...
* * *
راحیله خاله یریم تونده دروازه تقیللشیدن قۉرقیب کېتدی.
- کیم بۉلديکین ؟ توف۔توف... یخشیلیککه بۉلسین۔ده.
زلفینی توشیرگچ، آستانهده جیینی سردار پالواننی کۉریب ایچیگه غُلغُله توشدی. «تینچلیکمیکن، ایشقیلیب؟»
- السلام علیکم، خاله.
- وعلیکم. قنی۔قنی، سردارجان، ایچکریگه کیر.
حال۔احوال سۉرهشیشگچ، راحیله خاله قیزیقسیندی:
- قندهی شماللر اوچیردی، سردارجان، اۉتهکهمنی یاردینگ۔کو. نهمونچه یریم کېچهسی بېزاوتهلنیب یوریبسن؟! - او چیراق یاروغیده جیینینینگ بوزوق اوضاعینی کۉریب دانگ قاتگن اېدی.
- اۉزیم، - دېدی پالوان آغیر خۉرسینیب، - تینچلیک، خاله. کېلگنیمدن مقصد، - او مدعاگه اۉتدی، - بیر گمان گپنی انیقلهماقچیمن. فقط تۉغریسینی ایتینگ. آنمنینگ، سیزنینگ آپهنگیزنینگ حیاتیده بیرار افلاس سِر بار می؟ جبّار دېگنلری کیم؟! نېگه مېنی همه اۉشنگه اۉخشهتیشهدی؟
خاله جیینینی تینچلنتیریشگه اوریندی:
- بالهگینهم، «استغفرالله» دې، توبه قیل.
- گپنی ایلنتیرمنگ! - غضب بیلن دېوارنی مشتلهدی پالوان. - مېنگه آچیق، رۉی۔راست ایتینگ.
مېن کیمنینگ فرزندیمن اۉزی؟!
- بالم، قندهی کونلرگه قالدیک۔اَ. بو کوندن کۉره، آنهنگدن آلدینراق مېن اۉلیب کېتسم بۉلمسمیدی.
خاله کۉز یاشلرینی رۉمالینینگ اوچیگه ارتدی. لبلری پیرپیرهب، گپینی یۉقاتیب قۉیدی.
- گپیرینگ، التماس.
- بیلهسن می، سردار... - عیال دېوارگه قاقیلگن سۉزنهگه تیکیلیب سکوتگه چۉمدی. خَیال اونی آلیس۔آلیسلرگه اوچیریب کېتدی.
* * *
توت عینِ هیل۔هیل پیشیب تورگن پیتلر اېدی.
- قیزیم، زینب بيینگنی بی۔ی۔ر سيلهیلیک. حویلیمیزدهگی توتنی خاصیتلی دېگنلری دېگن. دعاگۉی کمپیر... - دېدی ماماخال کشتهچی قیزیگه.
بو تکلیفدن گلعسل سېوینیب کېتدی. او زینب مامانی یخشی کۉرهدی. یاشلیگیده معلمهلیک قیلگن زینب مامانینگ گورونگلری بِیرهم عجایب که، تینگلهگن سیین تینگلهگینگ کېلهدی. عاقله عیال. بوتون قیشلاقنینگ حرمتینی قازانگن. کۉچهده کۉریب قالگن یاش می۔کېکسه می، اونینگ آلدیدن تواضعسیز اۉتمهیدی. توت یۉقلش بهانهسیده زینب مامانینگ قیزیقرلی صحبتلرینی تینگلشگه آشیقهیاتگن گلعسل اۉزینی کۉز۔کۉز قیلهدیگن زمرد توتلردن اتهیین سرهلب تېردی.
بهار اوجی پلّهسیگه چیققن پیت. چار۔اطراف یم۔یشیل. سمالرنی تۉلدیریب قلدیرغاچلر چرخ اوریشهدی. آفتاب تفتی کیشیگه الّهنېچون خوش یاقهدی.
قیز حویلیگه کیرر۔کیرمس تۉلقینلنیب سېس بېردی:
- زینب بيی!
- بیزه بویاققه، ایلنهی، - دېگن میین آواز اېشیتیلدی ایوان طرفدن.
گلعسلنینگ کۉزی شوندهگینه اۉشه یېردهگی خانتخته یانیده اۉتیرگن زینب ماما بیلن ناتنیش ییگیتگه توشدی.
- السلام علیکم.
- وعلیکم، کېلهقالینگ، ایلنهی.
زینب ماما قۉللرینی تیزّهلریگه باسگنچه اۉرنیدن توره باشلهدی. مامانی اورینتیریب قۉیمسلیک اوچون گلعسل قدمینی تېزلتدی.
اولر قویوق کۉریشیشدی. گلعسل اطلس گِردیخانهده چاردانه قوریب اۉتیرگن، کيینیشیدن، اۉزینی توتیشیدن شهرده اۉقيدیگنلرگه اۉخشب کېتهدیگن ییگیت تامانگه هم سېکینگینه باش ایرغب قۉیدی.
- یخشیمیسیز؟ - دېدی قیمتینیبگینه ناتنیش ییگیت هم.
گلعسل قۉلیدهگی چینّی کاسهنی دسترخوان چېتیگه قۉیدی.
- آنم بېریب یوباردیلر.
- وای، برکه تاپینگلر، ایلنهیلر! ایشقیلیب ماماخال منی اېسدن چیقرمهیدی، ماماخال کشتهچی اصل عیال۔ده - دېیه قۉشنیلرینی القب ماما ییگیتگه اشاره قیلدی. - قنی، جبّارجان، توتلردن آل. شهرده تۉییب توت هم یېیهالمهسنگلر کېرهک. بو توت باشقهچه...
جبّار بېاختيار قیز تامان تیکیلیب قالردی: «اېگنیدهگی الوان گُللی کۉیلَگی اۉزیگه یرهشگن، ایکّی اۉریم ساچی تقیمیده تَلشگن، تاتینچماقلیگی، ابا۔حیاسی اۉزیگه یرهشگن بو حُرلقا کیم بۉلديکین؟!»
گلعسل هم ضمناً ییگیتگه کۉز تشلهدی. بېخاس کۉزلر تۉقنشدیلر. اولر سراسیمهلنیب بیر۔بیریدن نگاهلرینی آلیب قاچیشدی.
- جبّارجان دۉختیرلیککه اۉقییدی. هر گل قیشلاققه کېلسه بیرراو کۉریب کېتهدی، برکه تاپسین، - دېیه جیینیگه مِهر بیلن تیکیلدی ماما.
جبّار اۉنغهیسیزلندی.
قیمتینیبگینه اۉتیرگن گلعسل اجازه سۉرهدی:
- اېندی بارهقالهی.
جبّارنینگ ایچیده بیر نیمه اوزیلگندېک بۉلدی. او یلت اېتیب قیزگه قرهدی. «اۉتیرینگ» دېماقچی بۉلدی۔یو، تیلینی تیشلهدی. سۉنگ ماما تامان التجالی کۉز تشلهدی: «عمهم نیمه دېرکینلر، ایشقیلیب قیزنینگ توریشیگه اجازه بېرمهسینلر۔ده.»
- گلعسل قیزیم، آزیب۔یازیب بیر کېلهسن۔و، آلاوگه اۉتیرگندېک درّاو تورهمنگه توشهسن۔اَ؟ - دېدی کولگیگه آلیب کمپیر هم خودّی جیینینینگ کۉنگلینی اوققندهی.
گلعسل قیستهیبېرگچ زینب ماما دعاگه قۉل آچدی. تورشک سالینگن ایدیشگه لیکاپچهدهگی پروردهلرنی اغدردی۔ده، دسترخوان بری بیلن لیکاپچهنی ارتیب کاسهدهگی یریملب قالگن توتلرنی سالدی.
«قوروق بۉلمهسین» دېیه بۉشهگن کاسه اوستیگه نان قۉیدی. گلعسل اویَلگنیدن قیزریب کېتدی.
- قۉیینگ، هېچ نرسه کېرهکمس.
- اودوم شونقه، ایلنهی، خداییم باغلرینگگه برکه بېرسین، ماماخالگه سلام ایتیب قۉی، بونداق چیقیب تورسین، - دېیه ماما قۉیرده۔قۉیمهی کاسه بیلن ناننی گلعسلنینگ قۉینیگه قیستیردی.
و کوزهتیش اوچون ترددلندی.
- اۉتیروورینگ، زینب بيی. مهمانمیدیم کوزهتیب قۉیسنگیز، - دېیه گلعسل چقّانلیک بیلن صفهدن توشدی.
جبّار قیزنینگ آرتیدن تېرمولیب قالدی:
«ههدېمهی امتحانلردن اۉتیب آلگچ، تعطیلده قیشلاقده بۉلهمن. اۉشنده گلعسلنی تاپیب آلهمن. بلکه، مکتبنی اېندی توگهتهیاتگن دیر. اۉقیشگه بارسه قنی اېدی!»
یورسه هم، اۉتیرسه هم جبّارنینگ خَیالیده شو نونهال قیز چرهقلب چیقیب کېلهبېرهدیگن بۉلیب قالدی.
* * *
یازگی تعطیلگه کېلگن نبیرهسینی یوز۔کۉزلریدن تۉییب۔تۉییب اۉپر اېکن، بادام ماما سېوینچینی سیغدیرالمهی، نوقول «خداگه شُکر، خداگه شُکر!» دېیه اۉزینی قۉیرگه جای تاپالمسدی. آتهسی رحمت الله میراب:
- امتحانلر قیینب قۉیگنگه اۉخشهیدی، اۉغلیم، - دېیه جبّارگه باشدن۔آیاق کۉز یوگورتیردی.
اۉچاق باشیده کویمهلنهیاتگن آنهیزاری اۉغلیگه رزم سالر اېکن: «بالهگینهمگه گودکلیگیدهگی خستهلیگی بری۔بیر تأثیرینی کۉرستدی. تېنگقورلریدن کۉره نیمجانراق بۉلیب قالدی. هرقهلهی کتابگه بېریلدی. اعلی بهالرده اۉقیب دۉختیرلیککه کیردی. قیشلاقداشلرنینگ کسلخانهگه ایشی توشسه شهرده جبّارجاننی ایزلشهدی. ایتیشلریچه، قۉلیدن کېلگن یاردمینی، وقتینی ایهمهی دۉختیرمه۔دۉختیر تېکشیرتیررکن. دوا تاپیب کېلگنلرنینگ دعاسینی آلهیپتی. خدا خواهلهسه زۉر دۉختیر بۉلیب کېلهدی...» دېیه یوتینیب قۉیدی۔ده، طعام سوزیشگه حاضرلیک کۉره باشلهدی.
جبّار تباقدهگی شیرگوروچنی اشتها بیلن تناول قیلرکن:
- قیشلاقده تغین ینگیلیکلر بار می؟ - دېیه ماماسینی گپگه سالدی.
- نیمهیم ینگیلیک بۉلردی، بالم...
- تۉی۔پۉیلر دېگندهی...
- هه۔یه، اېسیمدن چیقهی دېبدی، - دېیه گپگه ارهلشدی آنهیزاری، - گلعس بار۔کو، ماماخال کشتهچینینگ قیزی، اۉشه بېچارهگه قیین بۉلدی...
- نېگه؟!
- بیر احمققه اونشتیریشگن اېکن.
- نیمه۔اَ؟ کیمگه؟!
- کیمگه بۉلردی، اناوی قیرنینگ نریاغیدهگی پیرمت بیرگدنینگ اۉغلیگه. آتییم نیمهیدی۔یه...
جبّارنینگ قۉلیدهگی قاشیق دسترخوانگه توشدی.
- کېین۔چی، نیمه بۉلدی؟
- بېچاره ماماخال کشتهچی قیشلاقده باش کۉترالمهی قالدی. معرکهلرده هم کۉرینمهیدی بایاقیش...
جبّارنینگ یوزلری قیزریب، یېرگه تیکیلیب قالگنینی سېزگن آتهسی بېزاوتهلندی:
- آل، طعامینگنی یې. اشتهانگ یۉق. یا، سنم شهردن بیرارتهسینی تاپیب آلگنمیسن؟..
اۉغلینینگ گپینی بادام مامانینگ حزین تاووشی بوزدی.
- آغزینگدهگینی شمال اوچیرسین۔اې، بالم، اوندهی دېمه، نېورهگینهم بیزه تاپگن قیزنی آلهدی.
تۉغری می، جبّارجان...
* * *
پیرمت بیرگد «قیزینگنی اۉغلیمگه بېرسنگ هم بېرهسن، بېرمهسنگ هم بېرهسن!» دېب آیاق تیرهب آلگنیدن ماماخال کشتهچینینگ باشی قاتگن. اوکهلری هم شۉرلیک عیالنی اۉرتهگه آلیشیب «پیرمت بیرگد اۉزیمیزنیکی، جیینیمیز کېلین بۉلسه شوندهی بایات۔شایات رۉزغارگه کېلین بۉلهدی۔ده، اۉغلی شامیرزا انستیتوتده اۉقیسه، بونینگ اوستیگه تاپرمان۔توتهرمان بۉلسه، گُلعس ناز قیلمهی راضی بۉلهبېرسین» دېییشگنی۔دېییشگن.
گلعسلنینگ پیرمت بیرگدنینگ اۉغلیگه کۉنگلی یۉقلیگینی بیراوگه ایتیب بۉلهدی می؟ ساوچیلر کېلیب۔کېتدی دېگونچه بېچاره قیز ییغلهگنی۔ییغلهگن:
- اۉزیم تنیمهگن، کۉرمهگن کیشیگه قندهی تېگهمن؟
ماماخال کشتهچی قیزینینگ گپلرینی سادّهلیککه یۉیهدی.
«یاش۔ده، نیمهنی هم توشونردی. اۉزیم هم عمریمده کۉرمهگن ییگیتگه تېککنمن. خداگه شُکر، کم بۉلمهدیم. یاشلر استه۔سېکین بیر۔بیرینی توشونهدی. اۉشه سېوگی۔ده!»
ماماخال کشتهچی کۉپ اۉیلهدی. آخری راضی بۉلدی. «ایشقیلیب بختلی، تختلی بۉلیشسین۔ده!» خاله۔یو عمهلر، دوگانهلر گلعسلگه «حیاتنینگ پست و بلندی»نی بیلگنلریچه اوقتیریشدی.
گلعسل آنهسینی اۉیلهدی. کېینگی پیتلرده کسلمند بۉلیب قالگن ماماخال کشتهچینینگ آرزو۔هوسی بار. فرزندلرینی بختلی بۉلیشینی ایچ۔ایچیدن ایستهیدی. گلعسل آنهیزارینی آرتیقچه قیینهمسلیک اوچون ناعلاج «پېشانهمگه شو یازیلگن اېکن۔ده»، دېیه تقدیرگه تن بېردی.
گلعسل بیلن شامیرزانی ایمی۔جیمیده اونَشتیریب قۉییشدی. پیرمت بیرگد بیلن ماماخال کشتهچینینگ قوده بۉلهیاتگنی قیشلاققه یاییلدی.
اودومگه کۉره هر یکشنبه «کېلین اوچون» حلوا آلیب کېلهیاتگن قوده تامان خاتینلری شامیرزانی آغیزلریدن بال تامیب مقتشردی.
- ایشی باشیدن آشیب یاتیبدی. قیشلاققه کېلیشگه هېچ هم وقتی یېتمسکن. کېلیننی تۉی کونی کۉرهبېرهمن دېبدی اویهلیب، اِلایا، عمریدن برکه تاپسین...
گلعسل شامیرزانی خَیالیده تصویرلشگه حرکت قیلهدی۔یو، اما نېگه۔دیر ههدېب کۉز اۉنگیده جبّار جانلنهبېرهدی. بوندن قیز خجالتگه توشهدی.
کوتیلمهگنده ساوچی تۉینی تېزلشتیریشنی کۉندهلنگ قۉیدی.
ماماخال کشتهچی هاولیققنیچه تۉی تداریگینی کۉره باشلهدی. قوده تاماندن کېلگن ممهدانه جُوان گلعسلنی تومن مرکزیگه آلیب باریب بازار۔و، دکانلرنی راسه ایلنتیریب، باش۔آیاق کییملردن آلیب بېردی...
گلعسلنینگ کوندن۔کون آچیلیب بارهیاتگنی، اطرافدهگیلر بیلن خوشنماده بۉلهیاتگنی ماماخال کشتهچینینگ کۉنگلینی کۉترهدی.
«ایتوودیم۔کو، هلی یاش، باره۔باره توشونهدی، اِلایا، کۉز تېگمهسین، کویاویم بیلن قۉشه قریشسین...» دېیه ایچ۔ایچیده یخشی نیتلر تیلهیدی.
ایندین تۉی. بو خانداندن بیر هفته دیر که ، خویش و عقربا، قۉنی۔قۉشنینینگ آیاغی اوزیلمهیدی.
آدملر چهرهسیدهگی قووانچنی ایتمهیسیز می...
گلعسلنینگ کۉزلریگه اویقو ایلینمهیدی: بیر سولوو کېلینچک بۉلسین که، همهنینگ هوسی کېلسین. او آق حریر لباسده سمالرده سوزهدی، آپّاق، مامیق بولوتلرنی قوچهدی... کېلین بۉلیب توشهیاتگن خانداننی فیضگه تۉلدیرگیسی کېلهدی. قَینانه۔قَیناتهسینینگ حرمتینی شونقهنگی جاییگه قۉیسین که، محله کېلینلری حیران قالیشسین. اویقودن اویغانگن قَینیلری، آوسینلری چینّیدېک سوپوریلگن حویلیگه نظر تشلب «کېلینیمیز قچان اولگورديکین؟» دېیه یاقه اوشلشسین. خۉجهیینی – شامیرزانی آهاری تۉکیلمهگن لباسلرده ایشگه کوزهتیب، کېچقورونلری لذتلی طعاملر بیلن سيلشی... اېه۔هې...
شام پیتی نېگهدیر بېسرانجام کیریب کېلگن ساوچی هر گلگیدېک هزل۔هوزولگه اۉتمسدن، بېزاوتهلنیب ماماخالنی سۉرهدی.
- وای۔بۉ، بیر قیزیم بۉلسه آلیب کېتهسیلر۔ده، - دېیه خرّمانه کیفیتده ایچکریدن شاشیب چیققن کشتهچی ساوچینینگ اۉنغهیسیز حالتینی کۉریب «تینچلیکمیکن ایشقیلیب» دېیه تۉختب قالدی.
ساوچی چېککهراققه اۉتدی.
- ماماخال آپه، اۉزینگیزگه ایتهدیگن گپ چیقیب قالدی.
ماماخال کشتهچی هنگ و منگ. ساوچی اطرافگه آلهزرهک باقدی. همه اۉز یوموشی بیلن بندلیگیگه ایشانچ حاصل قیلگچ، یېرگه باققنیچه بۉغیق آوازده گپ باشلهدی:
- اېلچیگه اۉلیم یۉق، دېیدیلر. قیدهنم باشیم ایلنیب ساوچیلیککه راضی بۉلیبمن۔اَ، آپهجان.
حاضر اۉزیمدن اۉتگننی اۉزیم بیلهمن!
- یاتیغی بیلن توشونتیرینگ، نیمه گپ اۉزی؟
- هر گپ بۉلسهیم چیدهش ممکن، بونیسیگه چیدهب بۉلمهیدی. شامیرزا کۉرنمک، بیر آغهینیسیدن «منگه اویدهگیلر تاپگن قیز کېرهکمس، شهرده خاتینیم بار. تۉی۔پۉیگه بارمهیمن»، دېبدی. پیرمت عمکینینگ اوییده تۉی اېمس، عزا باشلندی.
ماماخال کشتهچینینگ کۉزلری خیرهلشیب، قولاقلری تام بیتدی. قۉل۔آیاقلریده مدار قالمهدی. قیشلاقده گپ یاتمهیدی. میش۔میش بالهلهیدی. میش۔میشلرنینگ تگیگه یېتگنلر یاقه اوشلشدی. اینیم دېگنی کویوندی، غنیم دېگنی سویوندی. نیمه بۉلسه بۉلدی، گلعسل تیریکلهیین اۉلدی.
آق یوویب، آق ترهلگن، ایز توشمهگن قار کبی باکره قیزگه آغیز آچیب، اېلگه آوازه ایلب لفظیدن قَیتیش، نازی بار بۉستان ایچره غنچهنی تاپتش ازلدن مردنینگ یوزی هم، سۉزی هم اېمس. بېتی بیلن کېتی بیردن هېچ بیراو یالچیمهگن...
تۉی قَیتدی. بېغبار تویغولر چیلپرچین بۉلدی. بختگه چنگ سالیندی. قووانچلر یولیندی.
* * *
جبّارنینگ ایچیگه گۉیا چۉغ توشگندېک. بو چۉغ اونینگ کۉنگلینی ذرّهچه یاریتمس، عکسینچه عذابلردی.
«نخاتکه، گلعسلنی بدنام قیلیشگن؟!»
یورهگینی ایلک بار «جیز» اېتکیزگن بېتکرار منظره خَیالیده ایلنگنی ایلنگن...
بادام ماما شو کونلرده نېگه۔دیر اۉیچن، گپ۔سۉزلرگه ذرّهچه هوشی یۉق، آدمآوی بۉلیب قالگن نېورهسیدن خواطرده. «نیمه بلا، بالهگینهمگه کۉز تېگدی می؟ یامان کۉزلردن خدانینگ اۉزی اسرهسین۔ده ایشقیلیب...» دېگن سۉزنی پیچیرلب تکرارلهگنی۔تکرارلهگن.
«ماماخال آپه بونچهلر سادّه، گۉل بۉلمهسه۔یه؟! یۉق، اصلیده اۉزیم هم پېش اېمس. خیرلی ایشگه شاشیلیش کېرهک دېییشهدی، مېن اېسه بۉشنگلیک قیلدیم! کۉنگلیمدهگی گپنی گلعسلگه آچیق ایتیشگه جرأتیم یېتمهدی اۉشنده، دېمک، همهسیگه اۉزیم، اۉزیمنینگ لنداوورلیگیم سبب!..»
شوندهی الغاو۔دلغاو خَیاللر قورشاویده جبّار اوزاق۔اوزاق توریب قالردی. اۉیلهی۔اۉیلهی بیر کۉنگلی گلعسلنینگ اۉزیگه اوچرهب اونی سېویشینی، بیر عمر بختلی قیله آلیشی اوچون کورهشیشینی دنگل اَیتماقچی هم بۉلدی... مینگ بیر سوال، اولرگه جواباً فکرلر خَیالیده غوجغان اۉینهیدی.
* * *
جبّار سیقیلیب کېتدی. او هاوورینی بیرآز بۉلسه۔ده توشیریش و خَیاللرینی چلغیتیش ایلینجیده موزدېک آقر سووده چۉمِیلیشنی توسب قالدی. شو بهانهده کۉنگلینی آووتیب، وجودینی ساووتیب آلهدی... او ساینینگ قیشلاق چېکّهسیدهگی شرشرهدن پستراقده ساکن آقر جایینی مۉلجللب یۉلگه توشدی.
بدنلری سرطان آفتابیده قارهیگن شۉخ۔شداد بالهلر قییقیریشیب سووگه سکرهشهدی. بیر۔بیرلرینی بۉکتیریشیب یهیرهشهدی. قَی بیرلری اېسه قیرغاقدهگی قوملرگه بېلهنیشگن... بېغبار یاشلرنینگ خط۔حرکتلری جبّارنینگ ذوقینی قۉزغهدی. اولرگه هوسی کېلدی. شو بالهلردېک پیتلریده تېنگقورلری بیلن یازده راسه میریقیب چۉمِیلیشگنی یادیگه توشدی... اېه۔هې! کېچهگی دَملر بوگون اېرتککه اۉخشهیدی. جبّار بېاختيار چۉمِیلیش نیتیدن قَیتدی. اونینگ کۉنگلی بیرآز تین آلدی.
سیخانلیکدهگی تېپهلیککه قرهب یوردی. بالهلیگیدن بیلگن قدیم توت سایهسیده موک توشیب اطرافگه نظر تشلهدی. چار۔اطراف نقدر گۉزل! آقساچ تاغلر قۉل يېتر یېرده صولت تۉکیب تورگندېک. ترقاق باغلر و دلهلر آلیسدن گۉیا بیر جایده جمعلنگندېک کۉرینهدی. پست۔بلند عمارتلرنینگ تاملری توتهشیب کېتگنلیگیدن قیشلاقلرنی بیر۔بیریدن اجرهتیش قیین... طبیعت گۉزللیگینی اۉزلیگیچه تصویرلب بېره آلهدیگن مصور بارمیکین؟!
یوزلرینی سيپهلب اۉتگن میین شباده جبّارنینگ خَیالینی بوزدی. او ساعتیگه قرهدی. اۉرنیدن قۉزغهلیب شیملرینی قاقدی۔ده، سېکین پستگه توشیب، سای یاقهلب قدمینی تېزلتدی.
هوو، اناوی کۉرینیب تورگن یاغاچ کۉپریککه چیقیب آلسه او یاغی دله یۉلی. بیر پسده اوییگه یېتیب آلهدی.
- وای، وای، شونچه اۉت توریب، نهاللرنی چهینهشیگه اۉلهی می، پۉشت!
تنیش آواز جبّارنی هوشیار تارتتیردی. او شاشه۔پیشه آواز کېلگن تامانگه یوزلندی. بیرار کیمسه کۉرینمهیدی. سای بیلن توتزارنی اجرهتیب تورووچی دۉنگلیککه چیقدی. شونداققینه توتزار یاقهلب سیگیر و بوزاغینی هَیدهب کېتهیاتگن قیزگه کۉزی توشدی. گُللی چیت کۉیلَگی اۉزیگه یرهشیب تورگن، ساچلری بېلیدن آشگن حُرلقا قۉلیدهگی خیویچنی هواگه سیلکیتگنچه گاومیش و بوزاقنی آلدینگه یوریشگه اوندردی. جبّار نې کۉز بیلن کۉرسین که، بو - گلعسل اېدی. جبّارنینگ وجودی آلاولندی. او بېاختيار قیز آرتیدن اېرگشدی. قنچهلیک تېز آدیملشگه حرکت قیلمهسین، آیاقلری اۉزیگه بۉیسونمسدی. بۉینیگه آغیر تاش آسیلگندېک زۉرغه قدم تشلردی.
او قیزنی اۉزیدن ییراقلشتیریب قۉییشدن چۉچیردی. قنی اېدی حاضراق اوزا۔آ۔آقلرگه، آدملرگه کۉرینمهیدیگن آلیس منزللرگه بیرگه کېتیشسه... قویاش سیره۔سیره باتمهسه. نور اۉرنینی سایه اېگللهمسه...
آرتیده آدم شرفهسینی پَیقهگن گلعسل یۉلاوچی تېزراق اۉتیب کېتسین دېگن نیتده گاومیش و بوزاقنی سوولهتیش بهانهسیده اولرنی سای تامان بوردی. اما آرقهدن کیمنینگ۔دیر کوزهتیب، ایزمه۔ایز کېلهیاتگنیدن ایچیگه غُلغُله توشدی. قۉرقه۔پیسه آرتگه قرهدی.
«جبّار! او بو یاقلرده نیمه قیلیب یوریبدی اېکن؟!»
- السلام، - گلعسل گردی رۉمالینینگ اوچینی لبیگه قیستیرگنچه یېرگه باقدی.
- سلام، گلعسل! - جبّارنینگ آوازی اۉزیگه۔ده غلطی اېشیتیلدی. - یخشیمیسیز؟
او باتینالمهیگینه گلعسلگه باش۔آیاق رزم سالدی. اۉرتهگه ناقولهی جیملیک ایندی.
- بو یاقلرگه قندهی شمال اوچیردی؟ - دېدی گلعسل میین بیر آوازده.
بو سۉزلر جبّارنینگ قلبینی یاریتیب یوباردی.
- اۉزیم. بیر ایلنیب دېگندهی. قیشلاغیمیزنی راسه ساغینگن اېکنمن.
- اۉقیشلر توگهدی می؟
- حاضر تعطیلدهمن...
گلعسل بیلن بۉلگن تصادفي اوچرهشوو جبّارنی اېسنکیرهتیب قۉیدی. اونینگ پیدرپی سۉزلری، گلعسلنینگ اطرافگه الهزرک باقیشلری، یریم۔یارتی سواللری۔یو، قیسقه جوابلر یامغیردن آلدین یشین چقنهگندېک بیر لحظهده اۉتدی.
- اوییمیزگه یقینلشدیک. باغکۉچه تاماندن کېتهمن.
گلعسلنینگ گپی، «آرتیمدن اېرگشمنگ، نق بلاگه قالهمن۔اَ!» دېگن معنانی انگلتدی.
جبّارنینگ ایچیده نیمه۔دیر اوزیلگندېک بۉلدی. او درحال اۉزینی قۉلگه آلدی.
- گلعسل، بیر گپ ایتسم، میلی می؟
گلعسل داودیرهب قدمینی تېزلهتدی.
- گلعسل!
- جبّار اکه، التماس، مېنی تینچ قۉیینگ.
- گلعسل، اېرتهگه هم سیگیرلرنی اۉتلتگنی آلیب چیقهسیز می؟
گلعسل «هه» دېگندېک باش ایرغهدی.
- بۉلمهسه، اېرتهگه، خودّی شو پیتده یانینگیزگه بارهمن...
جبّارنینگ گپی آغزیده قالدی. گلعسل تېز۔تېز یوریب پستقم دېوارلر آرتیگه اۉتیب کېتدی. ییگیت اوندن سیره کۉز اوزمسدی.
* * *
هه، اېرتهسی کونی اوچرهشدیلر. استه۔سېکین گپ۔گپگه اولنیب. اولر اۉرتهسیده ایلیقلیک پیدا بۉلدی. اولر تېز۔تېز اوچرهشهدیگن بۉلیب قالیشدی...
سېرسایه گوجوم آستیدهگی سۉریده میزغیب آلگن جبّار کۉزلرینی ایشقهلب اطرافگه باقدی. قویاش قبله طرفگه آققن. او حویلی اۉرتهسیدن اۉتگن اریقچهده جیلدیرهب آقهیاتگن سووگه یوزلرینی چهیدی.
موزدېک سوو کرختلیگینی ترقتدی. نیمه۔دیر اېسیگه توشدی. شاشه۔پیشه آیاغیگه شیپّکنی ایلدیردی۔ده، دروازه تامان یۉنهلدی.
آنهسینینگ:
- قهیاققه شاشیلهسن؟ هر کونی هم شو احوال بۉلر می؟ - دېگن سوالی جوابسیز قالدی.
* * *
«قیزیق، نېگه جبّارگه اۉرگنیب قالدیم. قنی اېدی اوزاق گپلشیب اۉتیرسک. بیراو خلل بېرمسه. سۉزلری بِیرهم معنالی که... آلدینلری نېگه بیلمهگن اېکنمن؟ یا، اصل سېوگی دېگنلری شومیکن؟ یۉغ۔اې... اوندهی بۉلسه نېگه کۉرگیم کېلهبېرهدی؟»
- گلعسل، کېچیکمهدیم می، ایشقیلیب.
بېخاسدن قولاقلری آستیده جرنگلهگن تنیش آواز گلعسلنینگ خَیاللرینی تۉزیتیب یوباردی. او یاناقلریدهگی یاش تامچیلرینی کفی بیلن سیدیردی. قرشیسیده جبّار تبسم بیلن تیکیلیب تورردی.
جبّارنینگ قیافهسی جدّي توس آلدی.
- ییغلهدینگیز می؟ نیمهدن خفهسیز؟ - دېیه تشویشلنیب اطرافگه نظر تشلهدی جبّار.
- شونچه که، اۉزیم... - دېدی گلعسل یوزینی چېتگه بوریب.
او قۉلیدهگی خیویچنی سېرپب گاومیش و بوزاقنی یۉل تامان هَیدهی باشلهدی.
همیشهگیدېک توتزار یاقهلب آهسته یوره باشلشدی. آرهده جیملیک حکمران.
- گلعسل، ههدېب سیقیلهبېرمنگ. بونقهده ساغلیغینگیزدن اجرهلیب قالهسیز۔کو...
- اې، نیمه بۉلسه بۉلر. مېن اوچون... حیاتنینگ قیزیغی قالمهدی حساب.
- اوندهی دېمنگ، هلی همهسی یخشی بۉلهدی. آدم آرزولر بیلن یششی کېرهک، دېییشهدی۔کو...
- قنقه آرزو؟! مېنینگ آرزولریم سوولرگه چۉکیب کېتگندېک...
- گلعسل، یخشی گپلردن گپلشهیلیک. تعطیلیم هم توگهی دېب قالدی...
گلعسل باشیدن ساووق سوو قوییلگندېک سېسکنیب کېتدی. نایاب نرسهسینی یۉقاتیب قۉییشدن هدیکسیرهیاتگندېک بېاختيار جبّارنینگ قۉلیدن توتدی.
- راستدن می؟ نېگه بونچه تېز...
- آلدینلری تعطیل راسه چۉزیلگندېک بۉلردی. اېندی اېسه...
- اۉقیشگه کېتسنگیز... مېن... یالغیز... قالرکنمن۔ده.
- یالغیز قالمهیسیز.
- نېگه، نېگه بوندهی دېیهپسیز؟
آرهده ینه جیملیک.
- اوییمیزگه یقینلشدیک.
قیز هر گلگیدېک اوچرهشوو آنلری یکونیگه یېتگنلیگینی اېسلتدی.
- گلعسل، مېنگه قرهنگ...
قرشیسیدهگی نازک وجودنینگ لاو۔لاو یاناقلری۔یو مأیوس کۉزلریگه تیکیلیب قالگن جبّار توتیله۔توتیله:
- بیر گپ ایتسم، میلی می؟ - دېدی یلینگنسیمان آهنگده.
- میلی، جبّار اکه، میلی.
- نیمه دېب اۉیلهسنگیز اۉیلنگ. گپنینگ دنگلی، سیزنی سېوهمن. اگر...
- یۉق! - قیز تیسریلیب، باشینی سرک۔سرک قیلدی. - بو گپلرنی قۉیینگ، سیزگه تۉغری کېلمهیمن.
- راضی بۉلسنگیز، سیزگه اویلنماقچیمن...
- نیمه؟! - گلعسل داودیرهب قالدی. - اۉیلهمهی گپیرمنگ، التماس.
- اۉیلب کۉردیم، گلعسل، سیز مېنینگ بختیمسیز! فقط بیرگه تورموش قوریشیمیزگه کۉنسنگیز بۉلگنی...
- اخیر، مېن، مېن...
- نیمه مېن؟
- مېن، - گلعسل اوف تارتگنچه یوزینی کفلری آرهسیگه آلدی. - مېن نامی بولغنگن، بېتیگه قاره چپلنگن بدبختمن...
- اوندهی دېمنگ. اسمینگیزنی قرهنگ: گلعسل.
- گلعسل! - قیز ییغلهماقدن اۉزینی تيیب، اۉپکهسی تۉلگن حالده باشینی خَم قیلدی. – اسمیمنی قۉییشگنده ادهشیشگن می، دېیمن. گلعسل اېمیش. اېرته خزان بۉلگن گُل، آغوگه ایلنگن عسل کیمگه هم کېرهک؟
- اوندهی دېمنگ، سیز گُللرنینگ سرهسی، عسلیسیز...
- کېین۔چی؟!
- کېین... بختلی بۉلیشگه حقلیسیز.
* * *
آته۔آنهسی گپنی بیر جایگه قۉییشگن شېکیللی، اېرته۔ایندین شهرگه جۉنشگه حاضرلیک کۉرهیاتگن جبّارنی اۉرتهگه آلیشدی.
- اۉغلیم، کېینگی پیتده سنی تاپیب بۉلمهیپتی. بیر گپلشیب آلیشیمیز کېرهک.
- نیمهنی؟
- انه خلاص، نیمهنی بۉلردی، بیرتهسی، اۉزیم ایتیشگه اویهلهمن، آتم ایندهمسه دردیمنی کیمگه ایتهی، دېگن اېکن. سنم ایچیمدهگینی تاپ دېب یورهبېرهسن می؟
- توشونتیریبراق گپیرینگ، آته...
- نیمهنی توشونمهیسن، بالهگینهم، - کۉرپه قَویب اۉتیرگن آنهیزار گپگه ارهلشدی، - اېندی بالهلیگینگ قالمهدی. ههدېمهی اۉقیشنی هم بیتیرهسن. سن تېنگیلرنینگ کۉپچیلیگی باله۔چقهلی هم بۉلیشدی.
- اېندی توشونگندیرسن، اۉغلیم. - جبّارگه یوزلندی رحمت الله میراب - کوچیمیز باریده باشینگنی ایکّیته قیلیب قۉیهقالهیلیک دېیمیز۔ده.
جبّار قیزردی.
- هلی یاشمن، - دېدی آوازی چیقر۔چیقمس.
- یاش اېمیشلر، - کېستدی رحمت الله میراب. - اۉغلیمیز خَیال سوریشلریدن شهردن بیرارته مدنیتلیسینی تاپگنگه اۉخشهیدیلر...
- نمونچه بالهگینهمنی اېزهسیزلر. - بادام ماما نېورهسینینگ یانینی آلیشگه اۉتدی. – نصیب قیلگنی بۉلهدی۔ده.
دسترخوان اطرافیده تۉپلنیلدی دېگونچه احوال شو. موضوع بیرته: جبّارنینگ باشینی قاووشتیریش. بوگون هم کېچکی طعام تناول قیلینر۔قیلینمس آتهسی گپنی ایلنتیریب، تغین جبّارنی اویلنتیریش موضوعیگه کۉچدی.
- اېندی نازلنمهی ایترسن. کۉز آستینگده آلیب یورگهنینگ بار می یا اۉزیمیزگه معقولیگه نان سیندیریب قۉیهقالهیلیک می؟
جبّار سۉز ایتیشگه باتینالمهیدی. یېر چیزگنچه جیم.
- آغزینگگه تهقان سالگنمیسن. گپیر. بۉلمهسه ایتگنیمیزگه کۉنهسن! - گپنی کۉندهلنگ قۉیدی رحمت الله میراب.
- میلی، ایتهمن.
جبّارنینگ «تیلی چیققنیدن» قووانگن آته۔آنه ضمناً کۉز اوریشتیریب آلیشدی.
- خۉش، کیم اېکن اۉشه... نامزاد؟
آته۔آنهسینینگ کۉزلریدن کۉزلرینی آلیب قاچیب یېرگه باققنچه اۉیگه باتگن جبّار ناعلاج یاریلدی:
- گلعسل.
- قَیسی گلعسل؟
- کیمنینگ قیزی اېکن؟
- بار۔کو، اناوی، ماماخال کشتهچینینگ...
اۉرتهده آغیر جیملیک چۉکدی.
- ینه قَیتر، قَیسی گلعسل؟! – رحمت الله میراب کۉزلری کاسهسیدن چیققودېک بۉلیب اۉغلیگه تیکیلدی.
- یا تاوبه! ماماخال کشتهچینینگ قیزی؟! - آوازی قَلتیرهگن آنهیزاری عجبلنیب بیر اۉغلیگه، بیر اېریگه یوزلندی
- استغفرالله، دې بالم، - خسته آوازده پیچیرلهگن بادام ماما بدتر مونغهییب قالدی.
رحمت الله میراب «شپ» اېتکزیب خانتختهنی اوردی۔ده، خاتینیگه یوزلندی:
- انه سن تربیه بېرگن ارزنده! او قولاغی بیلن هم، بو قولاغی بیلن هم اېشیتیب قۉیسین، بیز اونهقه آتی چیققن قیزنی کېلین قیلالمهیمیز.
او اۉرنیدن دست توریب سۉریدن توشر اېکن، مونکیب کېتدی. جبّارنینگ آنهسی ییغیگه زۉر بېردی:
- اۉیلب گپیردینگ می، بالم. بونهقهده بیزلرنی شرمیسار قیلهسن۔کو؟!
حویلیده سکونت چۉکدی. کۉنگیلسیزلیکلرنی یشیرماقچی بۉلگندېک قلین تون پردهسی بارلیقنی قاپلهی باشلهدی.
* * *
اۉقیشلر باشلندی. یازده هوویللب قالگن انستیتوت حدودی تعطیلدن قَیتگن طلبه ییگیت۔قیزلرنینگ شۉخ۔شادان کولگیلری، هزل۔مطائبهلریگه تۉلدی.
جبّارگه هېچ نرسه تتیمهیدی. گپ۔سۉزلرگه هوشی یۉق. مشغولاتلرگه ناعلاجدن، یاقر۔یاقمس قتنهیدی. اونینگ پریشانخاطرلیگی، قاواغی سالیقلیگیگه ایلک مرته دوچ کېلگن کورسداشلری تعجبده. یقین جۉرهلری خواطرده: «عایلهسیده تینچلیکمیکین؟! بیرار کار۔حال بۉلدی می یا تابی قاچگن می؟!« سواللر جواب ایزلهیدی. اَیترلی گپ تاپیلمهیدی... خَیاللر چۉلغانگن شو کېزده کسلخانهده عملیات اۉتش مدتی یېتیب کېلدی.
جبّار آلدینلری تعطیلدهگینه اوییگه آشیقردی، اېندی اېسه دَم آلیش کونلرینی مۉلجللب قیشلاققه آتلنهدی. پیت تاپدی دېگونچه گلعسل بیلن اوچرهشیشگه شاشیلهدی...
* * *
گپ شمال تېزلیگیده قیشلاققه یاییلدی: ماماخال کشتهچینینگ کتّه قیزی قاچیبدی!
- قهیاققه قاچیبدی؟! کیم بیلن قاچیبدی؟!
هېچ کیم انیغینی ایتالمهیدی.
- رحمت الله میرابنینگ دۉختیرلیککه اۉقییدیگن اۉغلی آلیب قاچگن بۉلسه کېرهگ۔آو... – دېیدی کیمدیر شیویرلب.
- نېگه عیناً اۉشندن گمان قیلیشهیپتی؟
- شمال بۉلمهسه درختنینگ اوچی قیمیرلهمهیدی. یازده ایکّاوی گپلشیب تورگنینی کۉرگنلر بار.
اېلنینگ آغزیگه اېلک توتیب بۉلمهیدی. مهماندارچیلیکده، سرتراشخانهده، تېگیرمانده، چایخانهده... اوچ۔تۉرت کیشی تۉپلندی دېگونچه شو گورونگ: «گلعسل قاچیبدی!».
* * *
پخته تېریمیدن هر کونی وقتلیراق اوییگه قَیتیشگه عادتلنگن گلعسل بوگون نېگهدیر هیَللهدی. قارانغو ارهلش حویلیگه کیرگن راحیله آنهسینینگ یوزیدهگی خواطرنی سېزیب:
- آپم هلییم کېلمهدی می، همهدن آلدین پختهسینی تاپشیریب اویگه جۉنهگندی۔کو، - دېیه خانهلرنی، باغ طرفنی کۉزدن کېچیره باشلهدی. - هېچ قهیېرده یۉق.
- تابی قاچمهگنمیدی، ایشقیلیب. سن قیز بونداق آپم بار دېب اۉیلهمهیسن هم. بیرگه باریب، بیرگه کېلسنگلر بۉلمسمیدی، - دېیه کۉیلگی بری بیلن کۉز یاشلرینی ارتدی ماماخال کشتهچی.
«انه کېلر، منه کېلر» دېیه آنه۔باله گلعسلنی کوته۔کوته تانگ آتتیریشدی. راحیله اذانده قۉنی۔قۉشنیلرنیکیگه، قرینداشلرنیکیگه چیقیب کېلدی. هېچ یېرده قارهسی کۉرینمهیدی! راحیلهنینگ دروازهدن مونغهییب کۉزیده یاش بیلن کیریب کېلیشی ماماخال کشتهچینینگ ایچیگه غُلغُله سالدی.
بیر جایده اۉتیرالمهیدی. آلاو ایچیده قالگندېک جیزغانک بۉلهدی. او کۉرپه۔تۉشک قیلیب یاتیب قالدی.
- پېشانهمگه بو اِسناد هم یازیلگنمیدی؟! - دېیه آق یوویب، آق ترهگن قیزینی، اونی یۉلدن اورگنلرنی قرغهگنی۔قرغهگن.
- اوندهی دېمنگ، اېگهچی. حاضر سېوگنی بیلن قاچیش عیب بۉلمهی قالدی. هلی یرهشیب هم آلهسیزلر. تاوبه دېنگ۔ده، قیزینگیزگه بخت تیلنگ، - دېیه ماماخال کشتهچینی یوپهتیشهدی بعضی بیر کۉنگیلچن عیاللر.
ماماخال کشتهچینینگ گلعسلگه تاغه بۉلمیش اکه۔اوکهلری غضبگه تۉلیشدی. نه علاج! آسمان ییراق، یېر قتّيق. شیطانگه هَی بېریشدی. ایچدهگی گپنی تیلگه چیقریشمهدی. جگرلرینی ایهشدی.
* * *
وعدهلشیب، گپنی بیر جایگه قۉیگن جبّار گلعسلنی کوتتیریب قۉیمهدی. کېلیشیلگن وقتده قیشلاق چېتیدهگی کېکسهلرنینگ ایتیشیچه بیر پیتلری تېگیرمان بۉلگن نورهی۔نورهی دېب تورگن چار دېوار یانیده اوچرهشیشدی. رېجه نقدر قلتیس اېکنلیگینی حس اېتیشسه۔ده، شوندن بۉلک اۉزگه چاره ایکّی یاشنی بیرلشتیره آلمسلیگیدن هَییقیشردی. بوندن باشقه امکان ایزلش کفینگده قۉنهی۔قۉنهی دېب تورگن بخت قوشینی اوچیریب یوباریش و عمرباد اونگه دوچ کېلمسلیکدن باشقه نرسه اېمس...
جبّار کرا قیلگن یېنگیل موتر اۉیدیم۔چوقور یۉللردن چیقیب آلگچ، کېنگ اسفالتده شمالدېک یېلدی.
* * *
- کېلگنیمیزگه هم بیر هفتهدن آشدی. اېندی ایشگه چیقسم...
- مېنی هېچ نرسهگه عقلی یېتمهیدی، دېب اۉیلهیسیز می؟ سیزنی اۉقییدی دېسم اۉقیشگه بارمهیپسیز، تغین ایشگه چیقسم دېیسیز، - جبّارنینگ گپینی بۉلدی گلعسل.
جُفتینینگ سادّهلیگیدن جبّارنینگ کولگیسی قیستهدی.
- حاضر عملیاتدهمیز. ولایت کسلخانهسیده تجربه آشیرهیپمیز. استاذدن بیر هفتهگه رخصت آلگن اېدیم.
- شوندهی دېمهیسیز می؟ اۉقیمهگن بۉلسم، قهیاقدنم توشونهمن.
اویقو ارهلش کۉزلرینی ارنگ آچگن جبّار اېرینیبگینه اۉرنیدن توردی. یووینیب آلگچ شاشهپیشه نانوشته قیلیشگه اولگوردی۔ده، حویلیگه چیقیب خاندان بېکهسی، کۉرینیشیدن آلتمیشلردن آشگن، شاهی رۉمالی اۉزیگه یرهشیب تورگن، ستارهسی ایسّیق آنهخاننی باشلب خانهسیگه باشلهدی.
- خالهجان، اېندی کېلینینگیزگه کۉز۔قولاق بۉلیب تورهسیز. تغین قاچیب کېتمهسین، - دېیه گپنی هزلگه بوردی جبّار.
- میلی، اۉغلیم، اۉقیشدن قالمه. کېلینیم بیلن چقچقلشیب اۉتیرهمیز. قارانغوده قالیب یورمه، اېرتهراق کېل، کوتتیریب قۉیمه.
- خۉپ، یخشی قالینگلر.
جبّار آستانه هتلهدی.
اولر اجارهده تورهدیگن بالهخانهلی حویلی تار بۉلسه۔ده، قندهی۔دیر فیضلی، همهیاق آراسته. دروازهدن کیرهبېریشدهگی اۉنگ تاماندهگی کېنگ خانه اولرگه بېریلگن.
«شهرلیکلرگه مززه،. چیراق اۉچمسه، گاز بالوننی اۉیلشمسه، ایچیملیک سووینی ایتمسه هم بۉلهدی» - اۉیلهدی ایچیده گلعسل.
- خالهجان، بیرار یوموش بۉلسه تارتینمسدن ایتهبېرینگ.
- وای کېلینجان۔اې، بو یېرده نیمه هم ایش بۉلردی. جبّارجان کېلهدیگن پیتده طعامگه اوننهمهسک باشقه قیلهدیگن یوموشیمیز یۉق حسابی.
گلعسل جبّار اویده بۉلمهگن پیتلرده خانهلرنی، حویلینی ترتیبگه کېلتیرهدی۔ده، خاله بیلن صحبتلشیشگه اۉتیرهدی. بو فرشتهدېککینه آنهخاننینگ ایچی تۉله گپ.
* * *
کیچیک چِلّه آرتده قالگن بۉلسه۔ده، کویاو۔کېلین خواطرده.
- شو ایشیمیز تۉغری می، جبّار اکه.؟
- مېنی هم شو سوال قیینهیدی، - گلعسلنینگ سۉزینی کېسدی جبّار، - اۉیلب اۉییمگه یېتالمهیمن. بوندن باشقه چارهمیز یۉق اېدی۔ده. اېندی بو گپلرنی قۉیینگ. همهسینی خَیالدن چیقرهیلیک. یقینده قیشلاققه بارهمیز. آته۔آنهمیزدن عذر سۉرهیمیز. اولرگه توشونتیرهمیز، کۉندیرهمیز.
- آدملرنینگ گپ۔سۉزلری۔چی؟
- اولرگه پروا قیلمنگ. بونی قسمت دېیدیلر...
* * *
جبّارنینگ قارانغو توشمسدناق هاولیققنیچه دروازهدن کیریب کېلیشیگه اۉرگنیب قالگن گلعسل خواطرده. بوگون نېگه۔دیر جبّار هیَللب قالدی. کۉچه اېشیککه تیکیلهبېریب گلعسلنینگ کۉزلری تالیقدی. خالهنینگ قلبینی خواطرلیک اېگللهگن بۉلسه۔ده، گلعسلنی یوپهتیشگه اورینهدی.
- خواهینخواهی، بیرارته کسلنینگ عملیاتیگه قتنشهیاتگن دیر جبّارجان. قۉلی یېنگیل دۉختیر۔ده، بالهگینهم. هلی زمان کېلیب قالهدی. تلویزیون کۉریب اۉتیرهیلیک، کېلینجان.
اېکرانده نیمه کۉرینهیپتی، نیمه حقیده سۉز بارهیپتی، سېزیلمهیدی. یورهک غشلیگیدن کۉزلر کۉر، قولاقلر کر.
جبّارنی کوته۔کوته گلعسلنینگ کۉزی ایلیندی.
بو نیمه، توش می یا...
اوست۔باشی آپّاق متاعگه اۉرهلگن جبّار یان اطرافی شرشره دریا اوستیده زمبیلگه اۉخشش یاغاچ کۉپریک اوستیده توریبدی. چهرهسی شوندهی یاریشیب کېتگن که...
- مېن اوییمگه کېتهمه۔ه۔ن! - دېیه بقیرهدی قولاچلرینی یاییب...
قۉللرینی سیلکیتگنچه اۉزی تامان یوگورگن گلعسلگه «یقینلشمه» دېیه ایما قیلهدی و قۉللری بیلن تۉغرینی کۉرستهدی. گلعسل جبّار کۉرستگن طرفگه باقهدی. نې کۉز بیلن کۉرسین که، شونداققینه آیاقلری آستیده قیشلاغی یستهنیب یاتیبدی. قیشلاق چېتیدهگی بیر پیتلری اېسکی تېگیرمان اۉرنهتیلگن، نورهی۔نورهی دېب تورگن چار دېوارگه سوینگنیچه آنهیزاری - ماماخال کشتهچی قیزینی ایملهیپتی. گلعسل «آنمنینگ آلدیگه بارهی می؟» - دېگندېک جبّارگه یوزلنماقچی بۉلیب آرتگه اۉگیریلهدی. جبّار جاییده یۉق. گلعسل اطرافگه باقهدی. جبّار آپّاق بولوتلر آغوشیده سماگه سوزیب بارردی...
- ه۔ه۔ه!! - گلعسل چۉچیب اویغاندی. کۉرگن توشیدن قۉرقیب قَلتیرهی باشلهدی.
- کېلینجان، الهسیرهمنگ، قۉرقمنگ.
خاله گلعسلنی تینچلنتیره باشلهدی.
- جبّار اکه!
گلعسل هۉنگرهب یوباردی. تانگ آتیشی شونچهلر چۉزیلدی که... «نېگه بوندهی توش کۉردیم، یا جبّار اکهمنی اۉیلب یاتگنیم اوچون می؟»
خاله بیلن گلعسل مژه قاقیشمهدی. موترلرنینگ چینقیریغی شهرنی اویغاتیب یوباردی.
چاشگاه بۉلدی هم که جبّاردن درَک یۉق. گلعسلنینگ یورهگیگه قیل سیغمهیدی. یامان خَیاللر اونی قَیلرگه آلیب بارمهدی...
قۉنغیراق آوازینی اېشیتیشی بیلن گلعسل کۉچه اېشیککه آتیلدی.
- اېشیک بېکیک قالگنمیدی؟
خالهنینگ گپی آغزیده قالدی. آستانهده موندیرلی ییگیتنی کۉریب آیاغیدن درمان کېتدی. گلعسل هم هنگ۔منگ، تختهدهی قاتیب قالدی.
- جبّار رحمت اللهېف شو یېرده توررکن، تۉغری می، خالهجان. اۉزینگیز توشونهسیز، تقدیردن قاچیب قوتولیب بۉلمهیدی. عمری قیسقه اېکن...
خاله شیلق اېتیب اۉتیریب قالدی. کۉزلری نورسیزلنه باردی. موندیرلی خادم اوزاقلشه باردی.
* * *
شوم خبر تېزده ترقَلدی. جبّارنینگ بېوقت اۉلیمینی اېشیتگنلر بیر قَلقیب توشیشدی. ایشانیش قیین!
- اخیر کېچهگینه بیز بیلن اۉپراسیونگه قتنشگندی۔یه ؟!
- یقیندهگینه دیپلوم ایشیمنی اۉقیب مصلحتلرینی بېرگن اېدی۔کو؟!
- کېچقورون چۉمِیلیشگه بارگن اېمیش...
- اۉزینی سووگه تشلهگنمیش...
جبّارنی یقیندن بیلگنلر اونینگ آدميلیگی، صمیمي و صداقتلی دۉست اېکنلیگینی بیر۔بیرلریگه سۉزلهیدیلر.
نهایت، مرکزي گزېتهلردن بیریده چاپ اېتیلگن «خلاصکار» سرلوحهلی مقاله میش۔میشلرگه یکون یسهدی:
«...طبیعتاً آدملرگه اېزگولیک اولشیش نیتیده بۉلگن، شو باعث شفاکارلیک کسبینی تنلهگن جبّار رحمت اللهېف ولایت کسلخانهسیده عملیاتنی اۉتب، ایشدن سۉنگ انهار بۉیلب اوییگه یۉل آلدی. بېخاسدن اونینگ قولاغیگه عیال کیشینینگ «بالم چۉکهیپتی، یاردم بېرینگلر!» دېگن بقیریغی اېشیتیلدی. جبّار وقتنی بای بېرمسدن یاردمگه یوگوردی. سوو یوزیده بیر کۉرینیب، بیر کۉرینمهی قَلقیب بارهیاتگن بالهکهینی کۉریب هېچ ایکّیلنمهی اوست۔باشی بیلن اۉزینی انهارگه تشلهدی. سووگه شۉنغیب اېپچیللیک بیلن بالهکهینی یېلکهسیگه آلدی. قیینچیلیک بیلن بۉلسه۔ده، قیرغاققهچه سوزیب کېلدی. عیال بالهکهینی قۉللریدن تارتیب قیرغاققه آلدی. جان حالتده جبّارگه یاردم بېرماقچی بۉلدی.
افسوس که، بونینگ علاجی بۉلمهدی. جبّار سوو آستیده کۉرینمهی قالدی. انیقلنیشیچه جبّارنینگ تۉپیغی سوو آستیده یاتگن سیمگه ایلهشیب قالگن اېکن. خلاصکار انسان جبّار رحمت اللهېف عمرینینگ سۉنگگی لحظهسیده هم آدملرگه یخشیلیک قیلیش مقصدیده جسارت کۉرستدی...»
* * *
قیین بۉلدی، گلعسلگه قیین بۉلدی. بېچارهنینگ باشیگه آسمان قولهدی.
مدهش خبرنی اېشیتگن گلعسلنینگ تاغهلری جیینینی قیدیریشگه توشیشدی. طلبهلردن سۉرهب۔سوریشتیریب او یشب تورگن اوینی تاپیشدی. شوندهی هم اۉلیمیگه راضی بۉلیب تورگن خالهگه هم، ساچلری تۉزغیب تېلبهوار بۉلیب قالگن گلعسلگه هم لام۔میم دېییشمهدی. گلعسل اطاعتکارانه موترگه اۉتیردی. قیشلاققه قَیتیشدی. ماماخال کشتهچینینگ حویلیسی زمستاننی اېسلهتردی. هېچ کیمنینگ کیفیتی یۉق.
- کون بیتگندن کېین بیر سبب بۉلهکن۔ده. جبّارنینگ اۉلیمیگه هېچ کیم عیبدار اېمس...
- اېندی اۉزینگنی قۉلگه آل، آنهنگنی هم اۉیله. عمریدن قنچه کون بار۔یۉقلیگینی خدا بیلهدی.
خویش و عقربالر اۉزارا کېنگشیب ماماخال کشتهچینینگ کۉزی آچیقلیگیده گلعسلنی تورموشگه بېریش اوچون گپنی بیر جایگه قۉییشدی. گلعسل قرشیلیک کۉرستمهدی. بیلهدی. اېندی بو دنیاده اونینگ قلب سۉزلریگه قولاق توتهدیگن مرد قالمهدی.
* * *
اۉن گُلیدن بیر گُلی آچیلمهگن گلعسلنینگ پېشانهسیگه یاشی اۉتینقیرهگن بۉلسه۔ده، قیشلاقنینگ تۉی۔حشملریده حمّاللیک قیلیب یورهدیگن مردیقول بیلن تورموش قوریش قسمتی یازیلگن اېکن.
مردیقول دېگنلری عمکیسینینگ ماللرینی باقیب وایهگه یېتدی. مکتبنی یانیدن هم اۉتمهگن سوادسیز، آدمآوی، محنتدن بۉیین تاولهمهیدیگن، بېآزار کیشی. آلدینگی تورموشیدن اجرهلیشیگه فرزندسیزلیک سبب بۉلگن، دېییشهدی.
گلعسل مردیقولنینگ حرمتینی جاییگه قۉیدی. اوست۔باشی وقتیده یوویب تازهلنگن، ایستهگن پیتیده چای۔طعامی مهیا. مردیقول «باریگه شکر!» دېب قۉیهدی هر زمانده. گلعسلنینگ قیستاوی بیلن او هر کیمنینگ اېشیگیگه یورگوردکلیک قیلهبېرمسدن دله قراووللیگیگه اۉتدی. تۉریق قشقهنی مینیب غلّهزارلرنی ایلنگنی۔ایلنگن. قراووللیک آرقهسیدن رۉزغار بیرنوعی اۉتیب توریبدی. اۉراق خورجوندن توشمهیدی. ماللرنینگ یېمیشی دلهدن.
* * *
- مردیبای اۉغیللی بۉلیبدی!
مردیباینینگ آغزی قولاغیده. خورجوننی قند۔قروس، مېوه۔چېوهگه تۉلدیریب، قۉلتیغیگه «آبِ زمزم»دن قیستیریب، تنیش بریگادیرلر و، میرابلرگه راسه حق بېردی اۉزییم.
فرزندلی بۉلسه۔ده، گلعسلنینگ کۉنگلی یاریشمهدی. مردیباینینگ غرورلنیب یوریشینی کۉریب، اونگه رحمی کېلهدی. «بېچاره، قیدن بیلسین، هلی یاتیغی بیلن توشونتیررمن»، اۉز۔اۉزیگه پیچیرلهدی گلعسل.
* * *
گلعسلنینگ اۉغلی سردار تېتهپایه بۉله باشلهگچ یوز۔کۉزلری، قاشلری جبّار دۉختیرنی اېسلهتردی. اونگه قرهب گلعسل نه قووانیشنی، نه اۉکینیشنی بیلردی. ایچ۔ایچیدن اېزیلهدی. اونی کیم هم توشونردی؟!
- هې، اېنهغر! باله مېندن دېب یورسم...
شو پیتگچه گلعسلگه آوازینی بلندلهتیب سۉز قاتمهگن مردیقول اوزنگیدن آیاغینی آلرالمس سۉکینه باشلهدی. او آیاقده زۉرغه تورردی. گلعسل مردیقولنینگ احوالینی توشونهدی. اورسهیم، سۉکسهیم مردیقول حق.
صفهدهگی کۉرپهچهده اوخلب قالگن مردیقول خورّک آته باشلهدی. گلعسل اونی سېکین یانباشگه اغدردی.
- توره قالینگ، شامده اوخلهسه یامان بۉلهدی دېییشهدی، هلی زمان طعامنی سوزهمن.
مردیقول انچهگچه توریشگه اېریندی. باشی غوویللهیدی. چَکهگیگه کفلرینی باسدی.
- باشیم لرسیللب آغرییپتی.
- عرق اۉلگورنی ایچگندن کېین شو۔ده. کیمنینگ شاخی چیقیبدی. شو سبیلنی ایچمهیمن دېسنگیز آغزینگیزدن قوییشمس.
- هه، اېندی جۉرهلرنی بیلهسن۔کو.
- جۉرهلرینگیز جۉره اېمس، دشمن. سیزگه عرق ایچیریشیب کلهکه قیلهدیگن مَینهوازلر.
مردیقول اۉیگه تالدی. خاتینی حق. تۉغری۔ده، قچان قرهسم ایچیریب گپگه سالیشهدی. «اۉغلینگ اۉزینگگه تارتگن می» دېیه عصبیگه تېگیشهدی.
«گلعسلنینگ بیر آیگه یقین جبّار بیلن یشهگنینی قیشلاقده کۉپچیلیک بیلهدی۔کو. اۉزیم هم بیلیب توریب اونگه اویلندیم. سردار توغیلگچ، کېینراق گلعسل آچیغینی ایتدی۔کو؟! فرزندیمیزنی بیرگه وایهگه یېتکزهمیز. کیم نیمه دېسه دېسین، آغزیگه کوچی یېتمهگنلرنینگ گپیگه اچّیقلنمنگ. خواهلهمهسنگیز بالهمنی آلیب، باش آلیب کېتهمن، دېدی۔کو؟!«
اۉشنده گلعسلنینگ ییغلمسیرهب، تۉلیب۔تاشیب ایتگن سۉزلری مردیقولنینگ یورهک۔بغرینی اېزیب یوبارگندی.
- میلی، خاتین، سېن ایتگنچه بۉله قالسین، فقط کېتمه. سردارنی اۉز بالهمدېک کۉرهمن، ایشان.
اولر بو موضوعده باشقه آغیز آچمسلیککه عهد قیلیشگندی.
بوگون اېسه...
کېچکی طعامدن سۉنگ گلعسل:
- دروازهدن سۉکینیب کیردینگیز، - دېیه دییدیاگه اۉتدی.
مردیقول سۉکینگنینی اېسلب کۉزلرینی آلیب قاچدی.
- شونگه خفه بۉلهسن می، همهسی عرقنینگ گردنیده.
- مېن بالهمنی اۉکسیتیب قۉیمهیمن دېگندیم۔کو.
- آبّا، ینه دییدیا می؟
- دییدیامس، چین سۉزیم.
آرهگه جیملیک چۉکدی.
- سیزنی اۉشه جۉرهلرینگیزدن کوچلی دېب بیلردیم. اچچیغینگیزنی عرقدن آلمنگ۔ده. تاتوو یشهیلیک دېسنگیز ایچکیلیکنی ییغیشتیرینگ. سردار سیزنی آتم دېیپتی. اگر آتهسی یۉقلیگینی بیلسه باله اېزیلهدی، بیلدینگیز می؟! مېن بونی اصلا ایستهمهیمن. کېزی کېلسه اېسینی تنیگچ، همهسینی ایتیب بېررمن...
مردیقول تلماوسیرهب قالدی. آی یاروغیده سردارنینگ کۉزلریگه تیکیلدی، - بروقت اوخلب قالیبدی۔کو، توزوکراق طعاملنگنمیدی ایشقیلیب. هلی کۉرهسن، سردار پالوان بۉلهدی.
* * *
سردار پالوان تونی بیلن تۉلغانیب چیقدی. خالهسینینگ اۉزی ایستهمهگن حالده گلعسل آپهسینینگ اَینچلی قسمتینی اۉکسیب۔اۉکسیب ایتگن سۉزلری فلم تسمهلریدېک خَیالیدن تکرار و تکرار اۉتر اېکن، چپ کۉکسی سنچیلردی.
او اَیقش۔اویقش اۉیلر گِردابیده قالدی:
«نخاتکه نکاحسیز توغیلگن بالهمن؟! اخیر، بو بیر عمرلیک اِسناد۔کو؟! قولاققه حقارتدن۔ده آغیر اېشیتیلهدی... آدمزات کۉتره آلمهیدی بو طوقِ لعنتنی! اېه، سردار، سردار... پېشانهنگ بونچه شۉر بۉلمهسه؟! اولرنینگ عیبی باشینگگه ملامتلر یاغدیردی۔یه؟ اصلیده اولر هم عیبدار اېمسدېک...
اۉزلری قیل اوستیده تورگنده نکاح اېسلریگه توشرمیدی؟ نکاح... بونچهلر قدرلی، بونچهلر پاکلیککه دعوتکار بۉلمهسه بو کلام...»
خَیاللرینی چلغیتیب نانوشته قیلماقچی بۉلدی. کیفیتی یۉقلیگیدن تاماغیدن سوو هم اۉتمهدی. توناو کونگی چېلکده بۉلگن تۉیدهگی کورهش، ناتنیش چال و هاشمنینگ حقارتی سردار پالوانگه تینچلیک بېرمسدی. وجودی غضبگه تۉلگن.
هر کونی خۉراز قیچقیرر۔قیچقیرمس کۉچهگه چیقیب، مینگ بیر یوموش بیلن کوننی کېچ قیلیب اویگه قَیتهدیگن سردار پالوان بوگون آستانه هتلهمهدی. هېچ کیم بیلن کۉریشگیسی کېلمسدی. اۉز خَیاللری بیلن بند...
کون پېشیندن آققنده دروازه اوستمه۔اوست تقیللهدی. یاستیقنی قوچاقلب بیر نقطهگه تیکیلگنیچه اۉیگه باتگن پالوان ایستر۔ایستهمس اۉرنیدن قۉزغالدی.
- حاضر.
پالوان دروازه زلفینی توشیردی. آستانهده یاشی اېللیکلرنی قارهلهگن، یکتگی اۉزیگه یرهشگن، عراقی دۉپّیسی اورینیب قالگن کیشی تورردی. کۉزلرینینگ اویقوسیزلیکدن چرچهگنلیگی، چهرهسی محزونلیگی شونداققینه سېزیلهدی.
سلام۔علیک قیسقه بۉلدی.
- تینچلیک می، اکه؟
پالواننینگ صلابتی باسدی می، مهمان توتیله۔توتیله مدعاگه اۉتدی.
- تینچلیککه۔تینچلیک۔کو۔یه. سیزنی آتم سۉرهیپتیلر. حاضراق بارمهسک بۉلمهیدی، - دېیه یۉل چېتیدهگی کۉک «ماسکویچ»گه اشاره قیلدی.
- سیزنی تنیمهیراق توریبمن؟
- مېن حلیگی چېلکلیک ملا عبدالرازقنینگ اۉرتنچه اۉغلیمن.
پالواننینگ خَیالیدن «ملا عبدالرازق حقیده اېشیتگنمن، اما بیرار مرته گورونگلشمهگنمن. مېنده قندهی گپی بۉلیشی ممکن؟!» دېگن گپ اۉتدی.
- کېچهدن بېری سۉرهیدیلر، - پالواننینگ ایچیدهگی گپنی سېزگندېک سۉزیده دوام اېتدی مهمان.
- تونده کورهش تۉییگه باریب هم سوریشتیردیک. آدملر بو گل هم سردار پالوانلیک قیلدی، دېگن گپدن نریگه اۉتیشمهدی. سیزنینگ قهیېردهلیگینگیزنی انیق ایتیشمهدی. حاضر سۉرهب۔سوریشتیریب کېلهیاتگنیم. .
- باریشیم ضریل می؟
- ضریلم گپ می؟ آتم... - مهماننینگ بۉغزیگه نیمهدیر تیقیلدی. - آتم... اۉلیم بیلن آلیشهیپتیلر. هر زمان اۉزلریگه کېلگنده «جرلیک سردار پالواننی تاپینگلر، اونگه ایتهدیگن گپیم بار» دېب یالوارگنلری۔یالوارگن.
سردار پالوان «حاضر» دېگنیچه ایچکری کیردی. زوم اۉتمهی کییملرینی المشتیریب چیقدی. مهمان «ماسکویچ»نی اۉت آلدیردی. اۉن بېش۔ییگیرمه دقیقهلر چمهسی وقت اۉتگچ موتر نقشینکار دروازه آلدیده تۉختهدی. اولر اوزون۔قیسقه بۉلیب ایچکریگه یۉنهلیشدی.
خانه گوجوم. ملا عبدالرازقنینگ یقینلری بۉلسه کېرهک، بېمار اطرافیده جیمگینه اۉتیریشیبدی. اېرککلر یوزیده خواطر، عیاللر اېسه رۉماللری اوچی بیلن کۉز یاشلرینی سیدیریشگن...
- آته، سردار پالوان کېلدی.
خانهدهگیلر اۉرینلریدن قۉزغهله باشلشدی. سردار پالوان ملا بابا یاتگن دیوَنگه یقینلشدی.
- السلام علیکم، ملا بابا، توزوکمیسیز...
- سردارجان، کېلدینگ می، بۉتم.
بېمار آواز کېلگن تامانگه ارنگ بوریلیب سردار پالوانگه تیکیلدی. بېمارنینگ باش طرفیده یېردن باشینی کۉتره آلمهی بوجمهییب تورگن ییگیت سردار پالواننینگ دقّتینی تارتدی. یخشیلب تیکیلدی، نې کۉز بیلن کۉرسین که - بو هاشم اېدی.
- سردارجان، سېنی کۉردیم، اېندی بېارمان کېتهدیگن بۉلدیم! - بېمارنینگ حزین آوازی پالواننی سېرگکلنتیردی. - سېن... سېن... بلکه بیلرسن، بلکه اېشیتمهگندیرسن. سېن جبّار دۉختیرنینگ اۉغلیسن...
* * *
ملا عبدالرازق غیره۔شیره کۉزلرینی آچدی. کۉکیمتیر آسمان می؟ یۉغ۔اې، شیفت۔کو. نېگه جیملیک.
قهیېرده یاتیبمن؟
- خیریت۔اې، آتهجان، توزوکمیسیز اېندی؟
- قهیېردهمیز؟
- کسلخانهده. همهمیزنی قۉرقیتیب یوباردینگیز۔کو. یخشییم دۉختیرلر بارهکن.
- برکه تاپیشسین.
ملا عبدالرازقنی اۉغلی اۉنگ تامانگه اغدردی. لبیگه پیاله توتدی. ملا بابا پلهتهگه رزم سالدی. آق چایشبلی ایکّیته تخت و تومبۉچکه. آدم بۉیی کېلهدیگن کییم ایلگیچگه اۉخشش قندهیدیر ماسلمهگه شیشه ایدیش اولنگن. پلهته تۉریدهگی کېنگ دېرَزهدن سرغهیگن برگلری سییرهکلشه باشلهگن درختلر کۉزگه تشلنهدی...
- ممکن می، السلام و علیکم، ملا بابا. ساغلیقلر قلهی اېندی؟
آق خلتلی، آریققینه یاش دۉختیر مېزگه اۉتیرگچ، بابا بیلن قویوق سۉرهشدی.
- دۉختیر اۉزیمیزدن اېکن، آته، - تنیشتیره باشلهدی اۉغلی. - جرلیک. بو اوکمنینگ خدمتی کتّه بۉلدی. جبّار دۉختیر دېسه همه تنیرکن.
جبّار ملا عبدالرازقنینگ کۉنگلیگه اۉتیردی. نوبتچیلیکده قالگن کونلری بابانی زېریکتیریب قۉیمسلیک اوچون او تېز۔تېز پلهتهگه کیریب حال۔احوال سۉرر، شفاکارلر یازیب بېرگن دارولرنی تاپیب کېلردی.
* * *
پلهتهگه کیریب کېلگن جبّارنینگ بېزاوتهلیگینی سېزگن بابا خواطرلنیب سېکین سۉرهدی:
- بیر نیمه بۉلدی می، جبّارجان؟
جبّار آلدیلریده هېچ کیم بۉلمهسه۔ده، اطرافگه الهزرک باقدی. ملا باباگه اېنگهشیبراق اۉتیردی.
- بووه، بیر التماس بیلن کېلدیم. مېن اوچون یۉق دېمنگ، - دېیه یلینگنسیمان آهنگده سۉز باشلهدی.
ملا بابا «توشونتیریبراق گپیرینگ» دېماقچی بۉلیب آغیز جُفتلهگن اېدی، جبّار هیجانلنیب گپینی دوام اېتتیردی.
- بیر قیزنی آلیب قاچدیم، بووه... بیر۔بیریمیزنی یخشی کۉرردیک. مېن عیبدارمن. نه علاج... نیمه بۉلسه بۉلر...
- قیز آلیب قاچدیم؟! اۉیلب ایش قیلدینگیز می؟! بیراونینگ فرزندینی۔یه؟!
- حاضر بیر باشیدن ایتیب بېرهمن، - بیر مدت خَیاللرینی جمعلب آلگن جبّار یوتینیب آلدی۔ده، باشیدن اۉتکزگن واقعهلرنی بیان قیلدی. جبّارنینگ خجالتالی ایتهیاتگن گپلرینی آخریگچه تینگلهگن ملا بابا برماقلری بیلن ترهگن بۉلیب سقاللرینی سیلهدی و سلماقلنیب جبّار کوتمهگن فکرنی ایتدی:
- بارک اللّه، یخشی ایش قیلیبسیز، بۉتم. مردانه، تنتیلرچه ایش توتیبسیز، بو هر کیمنینگ هم قۉلیدن کېلهبېرمهیدی... اېندی بویاغیگه محکم بۉلینگ!
- اېندی آرتگه قَیتیش یۉق، - ددیللندی جبّار، - گلعسل بیلن تورموش قورهی دېسم اوییمیزدهگیلر کۉنمسه. اونینگ آنهسی هم بری۔بیر راضی بۉلمهیدی. اۉیلهی۔اۉیلهی شو قرارگه کېلدیک. سېزهیپمن، شو قیز بیلن بختلی عمر کېچیرهمیز...
- خدا خواهلهسه، دېنگ، بالم،خدا خواهلهسه...
جبّار دۉختیر باش ایرغب قۉیه قالدی.
پېشانهسیدهگی اجینلر تیریشیب، اۉیچن قیافه عکس اېتگن ملا بابا:
- بیر۔بیرینگیزگه کۉنگیل قۉییبسیزلر، قیز راضی اېکن... بری۔بیر یاشلیکلرینگگه باریبسیزلر۔ده، - دېیه اېشیتیلر۔اېشیتیلمس مینغیرلهدی.
- هه، خودّی شوندهی، قیز راضی، فقط شرعي نکاحدن اۉتیشیمیز ضرور. شونینگ اوچون آلدینگیزگه کېلدیم، اۉتینیب سۉرهیمن، ملا بابا، گپیمنی یېرده قالدیرمنگ. بو حقده زنهار۔بهزنهار هېچ کیمگه آغیز آچمهیمن. کيینیب آلینگ، پستده موتر کوتیب توریبدی...
جبّارنینگ حالتینی انگلهگن، بو قلبی پاک، صمیمي ییگیتنینگ سخنینی رد اېتیشنی اۉزیگه اېپ بیلمهگن ملا عبدالرازق ناعلاج کۉندی.
* * *
ملا بابا نورسیز کۉزلرینی پالوانگه تیککنچه بیرآز سکوتگه چۉمدی. ایما۔اشاره ارهلش بزۉر گپینی پایانیگه یېتکزیشگه اوریندی.
- سردار، جبّار دۉخ... تیرنینگ زور... ريادیسن. ادهشمه... آته۔آنهنگنینگ نکاحینی اۉزیم اۉقیگنمن.
بېمارنینگ کۉزلری شیفتگه قدهلدی.
- مېندن راضی بۉلینگلر!
خانهده پیق۔پیق ییغی آوازی اېشیتیله باشلهدی. کیم۔دیر سردار پالواننی یېلکهسیدن محکم قوچدی.
قرهسه هاشم. او سردار پالواننینگ کۉزیگه تیک قرهی آلمهسه۔ده، لبی۔لبیگه تېگمهی بیدیرلردی:
- مېنی... مېنی کېچی۔یرینگ. احمق اېکنمن. کېچه جهل اوستیده... مېن ناشد، باباجانیم اۉقیگن نکاحگه لای چپلبمن۔اَ!
سردار پالوان هاشمنی اۉزیدن نری سیلتهدی و اېشیککه یوزلندی. اۉپکهسی تۉلیب کېتدی. شو لحظهده ایلک دفعه آته۔آنهسینی - جبّار دۉختیر بیلن آنهسینی قۉمسهدی. اولرنی جوده۔جوده ساغینیب کېتدی...
منبع: «یاشلیک» ژورنالی، ۴۔سان، ۲۰۱۱۔ییل.
مؤلفنینگ باشقه مقالهلری
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
«خمسه»نینگ یرهتیلیش جریانی
پنجشنبه ۲۱ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا