محمد یوسف شعرلری
چهارشنبه ۲۷ جوزا
-
-
اۉزبېک ادبیاتی ← شعر
-
چهارشنبه ۲۷ جوزا
محمد یوسف شعرلری
محمد یوسف دېگن شاعر شعریتگه قندهی کیریب کېلگنینی ادبیاتیمیز سېزمهی هم قالدی. اما او تېزده، همهنی حیران قالدیریب، آغیزگه توشیب کېتدی. اونینگ ایجادی حقیده گپ کېتگنده، کۉپینچه قۉشیقلرینی تیلگه آلهدیلر. او قۉشیق یازگن هم، اۉزینی قۉشیقچی شاعر حسابلهگن هم اېمس. اونینگ یازگنلری نهایتده دالزرب موضوعده، اۉته جدّي، اما خلق دلیگه جوده یقین و روان تیلده یازیلگن. شونینگ اوچون می، حافظلر اولرنی قۉشیققه سالیب یوباردیلر. بو قۉشیقلر قۉشیقچیلیکنی هم بلند پاغانهلرگه آلیب چیقدی. قنچه۔قنچه حافظلرنی اېلگه تنیتدی.
محمد یوسف قۉشیقلری بیلن اېمس، اوّلا خلق دردینی برالله ایتگن، یورت محبتینی هیچ کیمگه اۉخشهمهگن مصرعلرده تعریفلهگن شعرلری بیلن تنیلدی، شهرت قازاندی.
محمدنینگ شعرلری بیر قرهشده جوده سادّه، جۉن یازیلهدیگنگه اۉخشب تویولهدی. اما اونگه اۉخشهتیب یازیب کۉرینگ۔چی؟ قۉلینگیزدن کېلمهیدی! اونینگ آسان یازیلهدیگنگه اۉخشب کۉرینگن مصرعلری مخلصلرینی ییغلتدی، کولدیردی، اۉز آغوشیگه تارتیب آلدی.
آدملر اونینگ شعرلرینی هیجانسیز اۉقیمهیدیگن، کتابلرینی دوکانلردن قیدیریب یورهدیگن بۉلدیلر.
محمد یوسف خدا بېرگن قابلیت اېگهسی اېکنلیگیگه اۉزیم گواه بۉلگنمن. بیر دورهده چۉلپاننینگ «کۉکلم» شعری تۉغریسیده گپ باردی. او مېنینگ تعریفیمدن تأثیرلنیب کېتدی می، ایچکری خانهگه کیریب کېتدی۔ده، 10-15 دقیقه اۉتگچ چیقیب، قۉلیمگه «کۉکلمآییم» شعرینی توتقزدی. اونی مېنگه بغیشلهگنینی ایتدی. شعرنی اۉقیب، کۉزیمدن یاش چیقیب کېتگندی اۉشنده.
محمدجان کمدن۔کم توغیلهدیگن استعداد اېگهسی بۉلیش بیلن بیرگه، کمدن۔کم شاعرده اوچرهیدیگن خصلت اېگهسی - شهرتدن قاچهدیگن کمسوقوم انسان اېدی. او شهرتنینگ اېمس، شهرت اونینگ آرتیدن قوویب یورردی.
محمد یوسف بختلی، آمدلی شاعر. اونگه مستقل یورتینی، آزاد خلقینی کۉریش نصیب اېتدی. یورتینینگ اېنگ اولوغ بیرهملریده اونینگ قۉشیقلری برالله ینگرهیدیگن بۉلدی.
آزاد شرفالدین
اۉزبېک قیزلری
بو ماما حوادن اولرگه عادت:
اوشلهسه گل اوشلر قۉلینی فقط،
کویاوگه چیقمهگن اۉزبېک قیزلرین
اۉپسه فقط شمال اۉپر یوزلرین.
بو ماما حوادن اولرگه عادت:
نازک بېلده قیرقته کاکلی قبت،
سیلهسه یامغیرلر سیلهیدی فقط،
کۉرسه فقط آسمان کۉرر کۉزلرین -
کویاوگه چیقمهگن اۉزبېک قیزلرین.
جیلمهیسه نور یاغر گل یاناقلردن،
سِر یشیرر حتا قیزغلداقلردن.
آفتاب باتگندن سۉنگ خلوت باغلردن،
بېهوده ایزلهمنگ سیره ایزلرین -
کویاوگه چیقمهگن اۉزبېک قیزلرین.
کۉنگلی دریادهی کېنگ، مهری اولوغوار،
دوگانهسی حیا، صنفداشی عار.
ایتینگ، فرشتهدن نیمه فرقی بار،
کویاوگه چیقمهگن اۉزبېک قیزلرین؟..
برداشی آلدیده تاغ - عادي توپراق،
اولر اېتگیدن جنت بیر قدم.
بېعیب پروردگار، دېگندېک بیراق،
یۉق اېمس کیچکینه کمچیلیگی هم.
سېوهدی،
کویهدی،
قیلهدی الم،
دارگه آسینگ، اما ایتمس بیراوگه.
ایتمهی سېویشینی سېوگنیگه هم،
تېگیب کېتهوېرر باشقه کویاوگه!
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم
قوشدهی اوچیب قوچاغینگدن دنیا کېزدیم،
کېزیب۔کېزیب تاپگنلریم ساغینچ بۉلدی.
قنچه آلیس کېتسم شونچه قدرینگ سېزدیم،
قیده یورسم یادی مهرینگ آوونچ بۉلدی.
ایلنهیین قرا قاش و کۉزینگدن۔اَ،
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم، اۉزینگدن۔اَ.
بیراو اوچون بیراولر توش کۉریب بېرمس،
منّت قیلمهی بیر باغ اۉتین اۉریب بېرمس.
بیرهمینگده آیلب بزم قیلگن کسلر
باشینگگه ایش توشسه توریب بېرمس.
ناموس کویی توشمهسین هیچ بۉغزینگدن۔اَ،
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم، اۉزینگدن۔اَ.
اېرک واديسی - زحمتلرگه سییلاو دیر بو،
تای قاقیلیب آت بۉلگووچی ییلاو دیر بو،
رنج چېکمهسنگ نورلی، نورلی تانگلر قیده
سیناو دیر بو، بلکه بویوک سیناو دیر بو.
باش کېتسه هم قیتمه اېندی سۉزینگدن۔اَ،
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم، اۉزینگدن۔اَ.
بالدن شیرین تتیر قاره بوغدایینگ هم،
اۉزینگدن بۉلسه گر شاه و گدایینگ هم.
بیر تن و جان، بیر۔بیرینگدن راضی یورسنگ،
خداییم هم سېندن راضی، خداییم هم.
گاهی ایپک، گاهی یکتک، بۉزینگدن۔اَ،
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم، اۉزینگدن۔اَ.
اېر باشیگه ایش توشسه اۉت کېچگووچی دیر،
چیدهیمیز۔ده، بو زحمتلر اۉتکینچی دیر.
حُرلیگینگ حق - قالگن بری اۉتهوېرسین،
بو دنیاده اېنگ یاروغ بخت - اېل تینچی دیر.
اَییرمهسین بېمنت نان، توزینگدن۔اَ،
اۉزینگدن قۉیمهسین، خلقیم، اۉزینگدن۔اَ.
آنه تیلیم
گرچه زوغوم قیلگنلرنی یاقتیرمهدیم،
شعر یازدیم و بۉلک ایشنی قاتیرمهدیم.
تیلیم توریب اۉز تیلیمده گپیرمهدیم،
بیر اېسلهسم اېزیلهدی بغری۔دلیم،
آنه تیلیم، کېچیر مېنی، آنه تیلیم.
آنهم «اېرکهم» دېب قوچگنده تونلر یریم،
اېرکیم یۉق دېب زیرقیرردی بیر جایلریم،
پاراووزنی هنسیرهتگن بوغدایلریم،
آلتینلریم، معدنلریم، ایپکلریم،
آنه تیلیم، کېچیر مېنی، آنه تیلیم.
کیملر اوچون بیز اېدیک بیر بدويلر،
اۉزبېکنی قان ققشتگننی اۉزبېک سییلر،
حالیمیزنی قان کوزهتدی یسويلر،
تاپگنیمیز هندهلکدېک تیلیم۔تیلیم،
آنه تیلیم، کېچیر مېنی، آنه تیلیم.
کیم۔دیر ميده ملت بۉلدی، کیم۔دیر کتّه،
کتّه ملت - افندیسی یۉق دیر حتا،
بیز پیاده، بیز باققنلر یوردی آتده،
ظلم اۉتسه فقط سېندن اۉتدی ظلم،
آنه تیلیم، کېچیر مېنی، آنه تیلیم.
سېن بۉلمهسنگ نیمه بیزگه سیلّیق شعرلر،
بو دنیاده تیلی یۉقده دل یۉق دېرلر،
بهاینگ۔کو بېریب کېتگن علیشېرلر،
یورهگیمنینگ تۉریدهگی سۉلمس گلیم،
آنه تیلیم، کېچیر مېنی، آنه تیلیم.
بیر قرهسم هر شېوهنگده مینگ جِلالر
هر نودهنگده، هر مېوهنگده مینگ جِلالر.
قادريلر، چۉلپانلر۔و، عبداللهلر،
سېنینگ قیتگن کونینگ مېن توغیلگن ییلیم،
آنه تیلیم، ای مقّدس آنه تیلیم.
خلق بۉل، اېلیم
قدیم یورتگه قیتسین قدیم نوالریم،
قوملر باسیب قوریمهسین دریالریم.
الپامیشگه الّه ایتگن مامالریم
روحینی شاد اېتهی دېسنگ - خلق بۉل، اېلیم!..
دنیاگه باق، قدّی سېندېک کیم بار ینه،
داوروغی هم دردی سېندېک کیم بار ینه.
خلق بۉلیشگه حدّی سېندېک کیم بار ینه،
ماضينی یاد اېتهی دېسنگ - خلق بۉل، اېلیم.
سېن تېبرهتگن بېشیگینی صاحبقران،
سېنینگ بالهنگ یولدوزلرگه قۉیگن نروان.
بیر مییزنی قیرققه بۉلگن بیر تن و جان -
کونلرینگگه قیتهی دېسنگ - خلق بۉل اېلیم.
دریا بۉلیب جۉشگین اېندی ذوقی اولوغ،
بیرهمینگده سېوینچ کۉز یاشینگگه قولّوق،
یورتیم دېگن جسور یورتباشینگگه قولّوق،
اونگه قنات بۉلهی دېسنگ - خلق بۉل، اېلیم.
بۉلر اېلنینگ بالهلری بیر۔بیرین دېر،
بۉلمس اېلنینگ بالهلری بیر۔بیرین یېر.
بیر بۉل اېندی، قدری بلند قدّینگنی کېر،
خلق بۉل، اېلیم، خلق بۉل، اېلیم، خلق بۉل، اېلیم!
وطنیم
مېن دنیانی نیمه قیلدیم،
اۉزینگ یاروغ جهانیم،
اۉزیم خاقان،
اۉزیم سلطان،
سېن تختِ سلیمانیم،
یالغیزیم،
یگانهم دېی می،
تاپینگن کاشانهم دېی می،
اۉزینگ مېنینگ اولوغلردن
اولوغیمسن، وطنیم...
شادان کونیم گل آتگن سېن،
چېچک آتگن ایزیمگه،
نالان کونیم یوپتگن سېن،
یوزینگ باسیب یوزیمگه.
سینگلیم دېی می،
آنهم دېی می،
همدرد و همخانهم دېی می،
آفتابدن هم اۉزینگ مهری -
ایلیغیمسن، وطنیم.
سېن مشربسن،
خلقده طومار،
بلخده دارگه آسیلگن،
نواییسن، شاه یانیده
فقیرینی دعا قیلگن.
یسويسن، مېنیکی دېب،
کۉرینگن دعوا قیلگن،
مینگ بیر یاغی آچیلمهگن
قۉریغیمسن، وطنیم.
سېن خۉجندسن،
چینگیزلرگه
دربازهسین آچمهگن،
تېمور ملک آرقهسیدن
سردریاگه سکرهگن،
مقنّعسن قارهچیغی
آلاولرگه سچرهگن،
شیراقلرنی کۉرگن چۉپان
چۉلیغیمسن، وطنیم.
کیم قشقرنی قیلدی مکان،
کیم اېنهسای تامانده،
جلالالدین - کردستانده،
بابرینگ - هندوستانده،
بو قندهی یوز قرالیغ دېب،
یاترلر زمستانده،
ترقب کېتگن تۉقسان آلتی
اوروغیمسن، وطنیم...
اۉغلیم، دېسنگ آسمانلرگه
غیرات بۉلیب اوچگهیمن،
چمبیل یورتده الپامیشگه
نوکر بۉلیب توشگهیمن،
پدرکشدن پنه قیلیب
اولوغ بېگینگ قوچگهیمن،
غیچیر۔غیچیر تیشیمدهگی
سۉلیغیمسن، وطنیم...
اۉتگن کونینگ - اۉتگن کون دیر،
اۉز باشینگگه یېتگن کون،
قادرينی بېرگن زمین،
قادرينی ساتگن کون.
قۉلین باغلب،
دلین داغلب،
یېتکلشیب کېتگن کون،
واه بالهم! دېب ایتالمهگن
دودوغیمسن، وطنیم.
یانینگده قان ییغلهگن بیر
شاعرینگگه قرهب قۉی،
گر قۉقانگه یۉلینگ توشسه،
دېتدۉملرنی سۉرهب قۉی.
هیچ بۉلمهسه عثمان خاکین
کېلتیرماققه یرهب قۉی،
آلیسلرده قوریب قالگن
قودوغیمسن، وطنیم...
سېن - شاخلری آسمانلرگه
تېگیب تورگن چناریم،
آته دېسم،
اۉغلیم دېب،
باش اېگیب تورگن چناریم،
قۉینیمدهگی افتخاریم،
بۉینیمدهگی طوماریم،
اۉزینگ مېنینگ اولوغلردن
اولوغیمسن، وطنیم!
کۉکلمآییم
آزاد شرفالدینگه
ساچیمده آق، مېن بهاردن اۉتیندیم:
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
قار قۉینیده سېنی قۉمسب اۉکیندیم،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
کۉنگلیمگه کۉک بنفشهلر ساچیلسین،
کاکلیگه تالپاپوکدن ساچ ایلسین،
بایچېچککه بارر یۉللر آچیلسین -
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
فصل باشی، هم آخری اۉزینگسن،
مجنونلرنینگ یۉلداشی هم اۉزینگسن.
لیلیلرنینگ سرداشی هم اۉزینگسن،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
کېل۔ده اېندی ساغینتیرمهی آدمنی،
سېن یۉغینگده بیر غم باسدی یېلکهمنی،
قارلر کورهب کۉمیب کېلدیم آتهمنی...
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
کۉکینگ بیلن کيینتیرهی دلهمنی،
آیاغیلنگ سویونتیرهی بالهمنی،
اۉزینگ آلگین کۉکسیمدهگی المنی،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
کینهم یۉق دیر کوزده کېتگن آققوشدن،
اییمنمهسین قیته اېشیک قاقیشدن.
قمری بیلن بیرگه چیقدیک بیز قیشدن،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
جان اوستیده اسرهب یورهی کۉکنی مېن،
تۉییب۔تۉییب کۉزگه سورهی کۉکنی مېن.
ینه سېنگه یېتهمن می۔یۉق می مېن،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم.
دل یهیرهسین دله۔دشتینگ یسنیب،
یلپیزلرینگ سوو بۉییگه یستنیب.
ایکّی مصرع بیت بیتهی بیر مقتنیب،
کۉکلمآییم، کۉکینگدن بېر بیر چیمدیم!..
مؤلفنینگ باشقه مقالهلری
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
«خمسه»نینگ یرهتیلیش جریانی
پنجشنبه ۲۱ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا