اېر۔خاتین
اېر۔خاتین

یۉق، اولر انهار بۉییده اوچره‌شمه‌دی. اوچره‌شووده اۉزینیکی قیلیب ایتیش اوچون کتابلردن شعرلر کۉچیریب آلمه‌دی. آ، مېن سېنی سېوه‌من، سېنسیز یشه‌ی آلمه‌یمن قبیلیده‌گی موسمي سۉزلرنی سۉزلشمه‌دی. لبلر تاپیشگنده قیزنینگ اوزون تاوانی یېردن سَل کۉتریلمه‌دی. یۉق، ییگیت قیزنی بېزاریلردن قوتقریب قالمه‌دی...

یخشی شاعر اۉرالبای کۉرپه‌گه بورکنیب، عشقي شعر بیتدی. مصرعلرینی فرزندیده‌ی ارداقلب، وایه‌گه یېتکزدی. بې‌اختيار اۉزی نینگ بیرینچی محبتینی - صنفداشی خال بووی‌نی اېسله‌دی... قارانغینی قوچاقلب، خال بووی‌نی بغریگه باسگنده‌ی بۉلدی. کۉنگلیگه آقشامده‌ی مأیوسلیک چۉکدی. تۉشکدن ایمیللب توریب، تیمیرسکیله‌نیب باریب چیراقنی یاقدی. بیرینچی کتابینی ورقله‌دی. شعرلری کۉزیگه جوده‌ طفلانه‌ کۉریندی. یوزلرینی بوجمه‌یتیریب، کتابنی تخت آستیگه آتیب یوباردی...

یۉق، شاعر اوّلا اۉزی نینگ شاه اثرینی یره‌تیشی لازم اېکن. اۉرالبای منه‌، اۉتّیزگه تۉلیبدی که، شاه اثری حقیده اۉیلب هم کۉرمبدی. بویوک اثری قالیب، ایکّینچی درجه‌لی اثرلری بیلن آواره‌ بۉلیبدی...

او زۉر پُشیمان بیلن اۉزیگه قَیلیق ایزله‌دی. تاپدی: عادی تیکووچی برچینآی. او برچینآی بیلن ساخته‌ بۉلسه۔ده، جیلمه‌ییب گپلشیب، شهر استراحت باغیگه باردی. یریم کیلودن موزقیماق یېییشدی. اۉرالبای بۉله‌جک قیلیغی‌نینگ کۉزلریگه تیکیلیب... کۉنگلیگه دایر هېچ نیمه‌نی حس اېتمه‌دی. «حیاتده جُفت بۉلیب یشش کېره‌ک اېکن، علاجیمیز قنچه‌»، دېدی ایچیده. سۉنگره‌، اۉز گپینی اۉزی معقوللب، باش ایرغه‌دی. برچین‌آی اېسه حتا اونینگ شاعرلیگیگه ایشانمه‌دی: «پۉئزيه دېگنی نفاست، جاذبه۔کو، شاعرنینگ اۉتیریشینی قره‌نگ...»

قیز، او مېنی پسند قیلمه‌یپتی، دېگن خلاصه‌گه هم کېلدی. شونده‌ی بۉلسه۔ده، تۉیگه راضیلیک بېردی. چونکه‌ اونینگ هم یاشلیگی اۉته‌یاتگن اېدی...

تۉی رستورانتده بۉلدی.

نهایت، شاه اثر یره‌تیلدی! چقه‌لاقنی دېرَزه‌دن کۉرستدیلر. اۉرالبای ایلجه‌ییب، اۉغلیگه تېرمولدی: «انه‌ بویوک اثر، انه‌! «انّه کرنینه»! یۉق، «خمسه‌»!

او بویوک اثریگه سۉنگگی نقطه‌نی قۉیگن ادیبده‌ی ییره‌ب، کېریشدی.

اۉرالبای یخشی کونلرنینگ بیریده کېچه‌سی اوزاق اۉتیریب شعر یازیب، کېچ یاتدی. اېرته‌سیگه توشده اویغاندی. بالکنگه چیقدی. هوا جوده‌ صاف، سَیرباپ... او اۉیلب، وا‌سیلی شوکشین نینگ «قیزیل باد رېزه‌ک» فلمینی هلی کۉرمه‌گنینی اېسله‌دی.

- کېین، کینو (سینما)گه باره‌میز، - دېدی برچینآی‌گه.

برچینآی ینگی موده‌ بۉلگن کمزول - شیمینی کيیب چیقدی.

اۉرالبای قاواغینی اویوب، اوف۔ف، دېیه تیزّه‌سیگه اوردی:

- برچینآی، مېن عیالیمنی اطلس کۉیلکده کۉریشنی خواهله‌یمن!

- شاعرگه قالسه۔کو، کۉپ نرسه‌لرنی خواخله‌یدی.

- عیال عیالده‌ی بۉپ یورسه۔ده.

- یورینگ، کېچیکه‌میز.

- بارمه‌یسن، اۉزیم باره‌من.

- عجب بۉپتی، آبارمسه‌ییز آبارمنگ.

- نیمه‌گه‌ گپنی ایلنتیره‌سن؟ مېن سېنگه گپیره‌یپمن!

- وای، جااا قیزیقسیز۔اَ، بیر منده بار می شونقه کییم؟ همه‌ مدنیتلی خاتینلر کيیشه‌دی۔یو...

- اناوی اطلسلر مدنیتگه یات متاع می؟ قَیسی مملکتده شونقه متاع بار؟ سېنلر ناشکر: پېشانه‌نگده‌گی مدنیتنی کۉرمه‌یسنلر...

- سیز دایم شونقه‌سیز. تاپگن گپینگیز - اۉزبېک اطلسیگه بوتون جهان خریدار، سمرقندده‌گی تاریخي بنالر جهانده یۉق. اونقه - بونقه...

- بس قیل!

- ها۔آ، بس قیلمه‌سم قۉليیزدن نیمه‌ کېله‌دی...

- کېلمه‌یدی می، کېلمه‌یدی می؟

اۉرالبای شدّت بیلن ایرغیب توریب، انگره‌یگن برچین‌آی نینگ یوزیگه ترسه‌کیلب یوباردی.

برچینآی دیوَنگه اوچیب توشدی. یوزلرینی قۉللری بیلن یشیریب ییغله‌دی.

اۉرالبای اونگه بیر پس انگره‌ییب قره‌ب توردی۔ده، تار‌گینه ایشخانه‌سیگه کیردی. مېزگه اۉتیردی. ساچلریگه برماقلرینی باتیریب، کۉزلرینی یومدی.

او عیال ذاتیگه بیرینچی مرته‌ قۉل کۉتردی...

برچینآی اۉپکه‌سینی باسالمه‌ی ییغلب یاتدی. اوخله‌یاتگن اۉغلی ییغله‌دی. طاقتی طاق بۉلیب، اۉرنیدن توردی. یوزلرینی یوویب ارتدی. آینه‌گه قره‌ب، بیر سېسکندی. چپ یاناغی کۉکرگن اېدی. او المیدن لبلرینی بوریب ینه‌ ییغله‌دی. اۉغلینی بغریگه آلدی. اۉغلی آوونیب، ملایم لبلری بیلن اونینگ کۉکره‌کلرینی سۉره باشلب اېدی... کۉنگلی یاریشدی. کۉکرگن جایی‌نینگ آغریغی قالگنده‌ی بۉلدی. اۉغلی‌نینگ سییره‌ک ساچلرینی سیلب، پېشانه‌سیدن اۉپدی: «اۉغلیم، اۉیله‌گن اېدیم۔اَ، کۉنگیلسیز تورموش بۉلمه‌یدی دېب. منه‌، ایتگنیم کېلدی».

برچینآی دېرَزه‌دن آسمانگه قره‌ب خَیال سوریب اۉتیردی. اۉغلینی اوخله‌تیب اۉزی هم یاتدی. اېری باش قۉیه‌دیگن یاستیقنی مشتلب۔مشتلب قپّه‌یتیردی. «یالغیز اۉزی یاتمه‌یدی، بری بیر یانیمگه یاتیب، آووتیش اوچون بغریگه باسه‌دی، اېرکه‌لته‌دی...»

او شونده‌ی خَیال قیله۔قیله تېسکری اۉگیریلیب اوخلب قالدی.

اېرته‌لب تورسه، یانیده اېری یۉق. «حتا یانیمگه کېلیب یاتمه‌دی هم. مېنی کۉرگیسی یۉق. بۉلدی، اېندی بۉلدی. کېته‌میز، اۉغلیم، کېته‌میز. کۉنگیلسیز تورموش بری‌بیر تورموش بۉلمه‌یدی»، دېدی.

اۉکینچ هم الم بیلن آرقه‌سیگه بوریلیب قره‌دی: «اقلّی خانه‌سیدن چیقیب، کۉنگیل اوچون بیر آغیز کېتمه، دېمه‌دی۔یه. قیشلاقی‌لیگیگه باردی۔ده... هېچ بۉلمه‌سه‌، اۉغلی بیلن خیرلشمه‌دی۔یه. شونچه‌لیک جانیگه تېککن اېکنمن، شو کونگچه بیلمبمن».

اېشیک قۉنغیراغی جیرینگله‌دی.

برچینآی اېشیکنی ایستر۔ایسته‌مس آچدی. آستانه‌ده اۉرالبای‌نینگ قیشلاقده یشهیدیگن تاغه‌سی بیلن ایکّی ناتنیش آدم توردی.

برچینآی زۉرغه‌ جیلمه‌ییب، مهمانلرنی ایچکریگه تکلیف اېتدی.

اۉرالبای چیقدی. مهمانلر اۉتیردی. سۉره‌شدیلر.

- اېرته‌گه قورولتای اېکن، شونگه کېلیب اېدیک. بیر کۉریب کېته‌یلیک دېب... - دېدی، تاغه‌سی.

- یخشی، یخشی، - دېدی اۉرال‌بای ساخته‌ جیلمه‌ییب.

- هه۔ه، ایشلر یخشی می اۉزی، شاعر؟ شعر پلانلری قله‌ی بۉله‌یپتی؟ شعر پلانلرینی آشیریب بجره‌یپسیز می؟ منه‌، بیز پخته‌ پلانلرینی یوز اېلّیک فایز بجردیک. بیز حقیمیزده هم شعر یازینگ اېندی...

اۉرالبای نینگ تاغه‌سی دله‌ ایشلرینی گپیره‌یاتیب، دسترخوان توزه‌یاتگن برچین‌آی‌نینگ یوزیده‌گی کۉکریغنی کۉردی.

- اې، یوزگه نیمه‌ بۉلدی، کېلین؟

اۉرالبای‌نینگ یوره‌گی شوو اېتیب کېتدی. اَیریس کاغذیده‌گی کوچوکچه‌گه تیکیلیب، بیر دقیقه‌ نفس آلمه‌ی قالدی.

برچینآی جیلمه‌ییب، کۉکریغنی سیله‌دی:

- حاضر ینگی اویلرگه منه ‌ونقه لینالیوم تۉشه‌له‌دی. بو اۉلگور یووسه سرغنچیق بۉلیب قاله‌دی. کېچه‌ یووه‌یاتیب دېنگ، سرغه‌نیب کېتیب، یوزیم بیلن توشه‌سم بۉله‌دی می...

- اوه‌، چوق۔چوق، احتیاط بۉلینگ - اې، ایش ادا بۉلرمیدی...

اۉرالبای اېنتیکنیدن نفسی تیتره‌ب کېتدی. باشینی ینه‌ده اېگیب، قیزردی. برچین‌آی هم قیزردی. توره‌یاتیب، مهمانلرنی دسترخوانگه اوننه‌دی:

- آلینگلر، آلیب تورینگلر. اۉرالبای اکه‌، چایدن قویینگ.

اۉرالبای شونده‌‌گینه اۉزیگه کېلدی. بۉش پیاله‌لرگه چای قوییب، قنی، آلینگلر، دېدی.

مهمانلر هلیگیده‌ی ارزیمه‌گن فلاکتلردن کېلیب چیقه‌دیگن بختسیزلیکلر حقیده اېشیتگن۔بیلگنلرینی گپیریب اۉتیردیلر.

برچینآی آوقتنی آلیب کېلدی. دسترخوانگه بلغار کنیاکی بیلن شامپاین وینوسینی قۉیدی.

- منه‌ویلرنی قویینگ، اۉرالبای اکه‌.

اۉرالبای قدحلرگه کنیاک قویدی. تاغه‌سی باشی بیلن اورال‌بای‌نی کۉرسه‌تیب، برچینآی‌دن سۉره‌دی:

- شاعر قله‌ی، کېلین؟

- یخشی، جوده‌ یخشیلر.

- اگر سَل یامانلیگی بۉلسه ایته‌بېرینگ، گپیریشیب قۉیه‌میز؟

- یۉق، نېگه‌ اېندی، یخشیلر. او کیشینی آییملر هم مقته‌یدیلر...

اۉرالبای یان۔وېریگه النگله‌دی. مهمانلرنینگ آلیشینی کوتیب اۉتیرمه‌ی، قدحده‌گی کنیاکنی بیر کۉتریب ایچیب قۉیدی. برچینآی اېریگه توزه‌لنگن بادرنگ اوزه‌تدی. اېری کنیاک‌نینگ زۉرلیگیدن کۉزلرینی یومیب، بادرنگنی آلدی.

مهمانلر اوزاق اۉتیریب، اولرنی قیشلاققه تکلیف قیلیب کېتدی.

اۉرالبای مهمانلرنی کوزه‌تیب قۉییب، ایشخانه‌سیگه کیردی. ییغمه‌ تختگه چلقنچه‌ یاتدی. قۉللرینی چلیشتیریب، باشی آستیگه قۉیدی. اۉتگن واقعه‌نی شاعرانه مشاهده‌له‌دی... یوزلریده تبسم اۉینه‌دی. ایرغیب توریب، دېرَزه‌دن تشقریگه قره‌دی. ایکّی کفینی بیر۔بیریگه ذوق بیلن ایشقه‌دی. پاپیرۉس چېکه‌وېریب۔چېکه‌وېریب سرغه‌ییب کېتگن تیشلرینی کۉرسه‌تیب، ایلجه‌یدی. آرقه‌سیگه کېسکین بوریلیب، مهمانخانه‌گه کیردی. برچینآی یۉق. اېشیک طرفگه یوردی. برچینآی اېشیک آلدیده قاواغینی اویوب، لبلرینی چۉچچه‌یتیریب، ارابه‌چه‌ده اۉتیرگن اۉغلینی چای‌شبگه اۉره‌دی.

اۉرالبای اونینگ قۉلینی اوشله‌دی.

- قۉی اېندی، آدم قیزیگنده نیمه‌لر قیلمه‌یدی.

برچینآی اونینگ یوزیگه قره‌مه‌ی، قۉلینی سیلتب تشله‌دی.

- برچینآی، بیله‌سن، شاعر خلقی‌نینگ عصبی یامان...

برچینآی اینده‌مه‌ی، ینه‌ اېشیککه قۉل چۉزدی. شونده، اۉرالبای اونینگ قۉلیدن اوشلب، ینه‌ اۉزیگه قره‌تدی۔ده، بېلیدن محکم قوچاقلب... اۉزی کۉکرتیرگن اۉشه‌ یاناقلریدن اۉپدی. لبلرینی برچین‌آی‌نینگ لبلریگه اوزاق باسیب توردی.

برچینآی اېری‌نینگ بۉینیگه آسیلیب... ییغلب یوباردی. اونینگ کۉزلریدن آقه‌یاتگن ایلیق یاشلر اېری‌نینگ بۉینیگه تامدی...

آقشام بیر۔بیریگه تیکیلیب، یوزمه۔یوز اۉتیردیلر.

اۉرالبای مهمانلردن قالگن کنیاکدن بیر قدح ایچدی. برچین‌آی‌گه تېرمولدی. آلیس تېرمولدی... برچینآی کۉزلرینی آلیب قاچدی. کۉزلری اوچره‌شیب، بیر ثانیه‌چه تیکیلیب قالدیلر. اۉرالبای‌نینگ قلبیده عیالیگه شونده‌ی ایلیق، معصوم تویغولر کۉپیریب تاشدی که... بو تویغولر اۉشه‌ صنفداشی‌نینگ کۉزلری بیلن کۉزلری اوچره‌شگنده... هه۔هه‌، اۉشنده شونده‌ی کۉپیریب تاشگن اېدی...

باشقه‌لر بیلن اوله‌شینگ:

مؤلف‌نینگ باشقه مقاله‌لری

اېر۔خاتین

پنج‌شنبه ۲۵ سرطان