شهریار شوکت و اونینگ شعرلری
شنبه ۲۰ سرطان
-
-
اۉزبېک ادبیاتی ← شعر
-
شنبه ۲۰ سرطان
شهریار شوکت و اونینگ شعرلری
شهریار شوکت ۱۹۹۸ ییلده شهرسبز شهریده توغیلگن. «اۉزبېکستان بهاری۔۲۰۱۹» ایجاد فستیوالی غالبی، ریسپوبلیکه یاش ایجادکارلرنینگ ضامن سیمیناری اشتراکچیسی. «دوئیل» ایجادي تنلاوینینگ غالبی.
* * *
قویوندېک ایلنور ایدیشده قهوا…
شهرنینگ کۉزیگه قۉنه باشلر چنگ.
دېرَزه آرتیده قویوق ماجرا -
بارهدیر کون و تون اۉرتهسیده جنگ…
مېن سېنی اۉیلهیمن، غزالیم!
کیرهدیر جنگگاهگه آی قۉشینلری،
قرالیغ اوریلور ششتی نجومگه.
چقماقدېک ظلمات کۉکسینی یاریب،
بششوار بولوتلر اۉتر هجومگه!
مېن سېنی اۉیلهیمن، غزالیم!
اۉجر تون صلحگه کۉنمهیدی چاغی،
کونچیقر تامانگه یۉللهیدی جاسوس.
ایلینیب قالهدیر آینینگ اۉراغی
طلارنگ زردالی شاخیگه تویقوس…
مېن سېنی اۉیلهیمن، غزالیم!
کۉزیمدن جیلمهیدی مونس قیافهنگ،
بریبیر خلاصهم عزلتگه کاتب.
بریبیر تینمهیدی بو مقّدس جنگ،
بریبیر زردالی آستیده یاتییب،
مېن سېنی اۉیلهیمن، غزالیم!
* * *
ساللنر شاهتوتنینگ برگلری،
شهرنینگ اویقوسی بوغلنر.
کشوریم،
سَوسریم،
قَیصریم،
اېلکهمنی کېلتیردیم –
ییغلهمه!..
بنارس بولوتلر بیر سیپا،
تامچیلر هواده تیغلنر.
شونداغهم فسوسیم بېحساب،
اېلکهمنی کېلتیردیم –
ییغلهمه!..
خَیالنینگ ساچلری
سرسری
شمالنینگ شوقیده داغلنر.
اې منینگ کۉزیاشی کوثریم،
اېلکهمنی کېلتیردیم –
ییغلهمه!..
ادیرده اپرېلنینگ نَیسانی
تقماقده صبوحي سرغهلر…
شبنمیم،
غزالیم،
شعبانیم،
اېلکهمنی کېلتیردیم –
ییغلهمه!..
* * *
مېن عاشق اېمسمن
و یاکه شاعر،
دېییشیم هم قیین «رسا انسانمن».
بیر دَم اۉزینگیزنی اۉرگنماق اوچون
سیزگه یوباریلگن پرچه امکانمن.
کولهسیز.
رنجییسیز.
تویهسیز تحقیر.
مېن چیدهب بېرهمن بری۔بریگه.
همه هوس بیلن قرهیدی اخیر
عمریده کۉرمهگن هوا شریگه.
بعضاً بوغلنهدی تفکر بحثی،
اېچیملر جنگلرنینگ حاملهسیدیر.
احتمال سېوگی هم سېوگیمس اصلی
حسّي خواهشلرنینگ حاصلهسیدیر…
مېن عاشق اېمسمن
و یاکه شاعر،
اۉرگنیب یوریبمن دنیانی، خلاص.
مېنگه تقدیم اېتر بیر عالم فکر،
بیر قدر ضدیت،
قطره احتراس.
فعلیم شو –
برچهنینگ ذوقیگه حاکم
بۉلماق ایلینجیده اَیتماق قۉشیقلر،
اما بیر پند بېرسه مېنگه بیرار کیم،
اونگه یاپیلهدی برچه اېشیکلر!
پایانسیز بۉشلیقده ادهشر ادراک،
آبرو دېب روحینگنی قیینهماق نېچون؟!
مېنگه همراه کېرهک فکر۔و ذکری پاک
اېنگ تازه تورکولر کویلهماق اوچون!
* * *
هلی سیز گُللرنی اۉپگنینگیز یۉق،
بیر ملک ساچینی هیدلهمهدینگیز.
دریالر بۉییده چاپگنینگیز یۉق،
یریم آی کۉکسینی بوتلهمهدینگیز.
غازلرنی قوچاقلب ییغلهماقنی هم
آچیغی، خَیالگه کېلتیرمهگنسیز.
تاواننی قیتیقلب تورگنده کۉکلم
اۉپکهنی هواگه تۉلدیرمهگنسیز.
ادیرده اېنتیکیب چاپماق قهیاقده،
کشتهدار اۉتاوده قیمیز سیمیرماق،
قهیاقده اوزنگی ایلیب آیاققه،
تورکانه قیرلرده قیرغي قیدیرماق؟!
هلی سیز دنیاگه کېلگنینگیز یۉق،
هلی سیز گودکسیز
و یاکه حالسیز،
پستقم بیر کلبهده بېشأن، بېحقوق،
الهسیرهب یاتگن مودراقی چالسیز!
اویغانینگ، برادر، اویغانینگ اېندی،
قیسیرلهتیب تشلنگ اومورتقهلرنی،
قیلیچدهی ییگیتلیک مغربگه اېنیب
کېتگنده،
بیر توتم عمر قالر می؟!
یالغیزلیک
شمعلرنی یاق.
مکتوب – استولده.
مکتوبنی یاق خجالت قیلمهی.
تصویریمنی چیزیب خَیالده،
بیر لحظه جیلمهی…
موسیقه.
یرقیراق غروبدن
وجودیمگه اۉرمهلر فرَح،
چهیقهتیب، چهیقهلیب توریبمن –
قۉلیمده قدح!..
برماقلریم باتر پوشتیرنگ
لباسینگ چیرمشگن بېلینگگه.
اوّل یېرگه قرهیسن ارنگ
و مېنگه…
اېلکهمدن سرغهلر قۉللرینگ،
عطرینگگه لیق تۉلهدی اۉپکهم.
مېنگه قندهی جادو یۉللهدینگ –
اۉپگنیم۔اۉپگن؟!
بوتون عمر یششگه شاشدیک،
کیپریکلردېک یقیندیر وصال.
بیر لحظهده منگو توتشدیک –
شو حالینگده قال…
* * *
سیز یامغیرنی یخشی کۉرهسیز،
تینگلهیسیز تامچیلر نواسین،
اما نېچون بیلمهیسیز هنوز
یورهگیمنینگ آب و هواسین؟!
سیز یامغیرنی یخشی کۉرهسیز،
مېن بتهوون[1] اېمسمن افسوس،
کۉزینگیزده نوتهلر سوزر،
سۉز آقهدی تامیریمده، سۉز!
بیلهمن که، یامغیردېک کېلیب،
بیر اینجه، بیر فارهم، بیر نفیس،
یوزیمده، لبیمده، سرغهلیب،
کوی چلمهیدی
برماقلرینگیز!..
بیلهمن که، برچهسی بېهود،
بېهودهدیر حسلریم شوقی،
اۉرتهمیزده تفاوت موجود،
تفاوت که سکوت و شاوقین…
کېچیککنمن، بۉلر ایش بۉلگن،
سیزده شادلیک، مېنده اېسه درد.
کۉنگلینگیزنی مهو اېتیب آلگن
مېندن اوّل الداقچی موتسارت[2]!..
انگلشیمچه، برچهسی تمام،
کۉنگلینگیز باشقهگه اېریمس،
سیز یامغیرنی یخشی کۉرهسیز،
موتسارتنی،
نوتهنی،
…مېنیمس!
* * *
گر کیشن تقسهلر قۉلیمگه بیر کون،
قویاشدن تۉسیلسه یاوقور کۉزلریم،
مېن بیرته۔بیرتهلب سنهشیم ممکن
دستاوّل ساتهدی قَیسی دۉستلریم.
و الّا قۉرقمسمن،
یۉلیم حق می، بس!
قرا صبوحلرگه یېتهدی کوچیم،
«بیر باشگه – بیر اۉلیم» – اۉلیم نقلیمس،
جۉمردنینگ کلامی اېکنی اوچون.
قدحلر تۉقنهشیب توریبدی هلی،
نگاهلر سیرتیده دۉستانه باسیم.
حاضرچه اختلاف، نفاقدن نری
ادالیق تاپماقده سیلّیق مراسم.
بریبیر بیلهمن، کیمده قَیسی اۉی،
قَی ساحل عشقیده سوزماقده کېمه.
ای، فضول یورهگیم،
قیچقیریقنی قۉی،
بورغولر آلدیده سیبیزغه نیمه؟!
و الّا دېمسمن،
امیدینگنی اوز.
تورکولر کویلنمس کولیب، هیرینگلب،
توراندهی وطننی اومتگن اولوس
تریقدهی آوازنی تورور می تینگلب؟!
اې تورکي دۉستلریم،
نفسی یاوقور!
ییغیب قۉییلمهیدی شمالده یېلکن.
اوّلا، تورانگه بیر یورهک ضرور،
یورهک که، سَلماغی توراندن اولکن!
* * *
ساغینگنده، رومينی اۉقینگ،
خلوتگینه اویده، جیمگینه.
بیلمم سیزگه قَی بیری یقین:
ساغینگنده، پوشکیننی اۉقینگ،
«ییراق ساحل و اۉزگه حیات…»
تورکو تینگلب، رۉمالچه تۉقینگ،
آوونتیرسین سیزنی خَیالات.
ایستهسنگیز، لرمونتوف منه –
«دېمون» دېگن زۉر داستانی بار.
تمره[5]نینگ کۉنگلی - خزینه،
اما شۉرلیک
ابلیسگه خوشتار…
منزلیگه اېتمهیدی قرغیش،
غضبلنیش خنک قاعده.
صورت یاقیش، خطلرنی ییرتیش،
سیزگه اَیتسم، بېرمهیدی فایده.
ینه شو گپ. بایروننی اۉقینگ،
بابرنی می
و یاکه مشرب…
بیر خاییننی اۉیلشدن کۉره،
تویوقلرنی یادلهماق شرَف!
فقط اۉقینگ. آسان یۉلی شو.
بیر عمان می یاکه بیر یوتوم.
مثلاً مېن. کۉزنی یومدیم۔و،
باشقهلرنی شوندهی اونوتدیم…
آرزو
تا اسکندر کۉزگوسیگه باقرمن - سېن کۉرینگهیسن،
کۉزیم درچهلرین قتّيق یاپرمن - سېن کۉرینگهیسن،
اوزوگیمنی ییتیرگهیمن، تاپرمن - سېن کۉرینگهیسن،
میلی شادان، میلی هارغین، کۉرین مېنگه، کۉرین، سرویم!
قۉللریمنی یازیب هر کون، گیر ایلندیم - ساعت بۉلدیم،
گاهی یوپقه نمت بۉلدیم، گاهی مینگ۔مینگ قبت بۉلدیم.
پر اۉرینده ناز اویقونگگه باتیب تورگن نخود بۉلدیم،
هر نه بۉلیب کېچدی عمریم، کۉرین مېنگه، کۉرین، قُمریم!
یۉلگه توشدیم، قالدی جنت، زاره زحمت شیرین، زاره…
ختم قیلدیم هجرانینگنی قطره۔قطره، پاره۔پاره.
بونچه تاردیر، ستمزاردیر، قرا غاردیر بو سیاره،
بولوتلرنی کېسدی آهیم، کۉرین مېنگه، کۉرین، ماهیم!
باش اېگمهدینگ، آلدیم۔و باش، یېتّی اقلیم سری کېتدیم.
باغده یامغیر بۉلدی تلاش، ایکّی قولتوم خرید اېتدیم،
کۉزلرینگده بیر تامچی یاش - چۉکیب اۉلدیم، شهید کېتدیم،
مدام تشنه کۉنگلیم توسر - کۉرین مېنگه، کۉرین، کوثر!
دلیمنینگ تۉریده آغریق، بیراق سېندېک محترممس،
مرهم باسهی دېسم - ظلمت، ایچ۔ایچیمدن نور ترهلمس.
جانگه تېگدی مناو غربت، باشقه غربت ستارهم، بس،
کوییب کېتسین، تاغ۔و مردم - کۉرین مېنگه، کۉرین، دردیم!
اوزوگیمنی ییتیرگهیمن، تاپرمن - سېن کۉرینگهیسن…
قورهلهیلر
خوانشیمده ماجرا،
آغوشیمده چیرماووق،
توزهتگنی بیر خطا،
اوزهتگنی خرما یۉق.
کۉزلریمگه، صنوبر،
باسمهدینگ بیر باره لب،
قورهلهیلر کېتدیلر،
قرهغهیلر آرهلب…
هر نه دېدیم، بو تقدیر،
او هم اۉزیچه حقدیر.
وصال - قلین بیر کتاب،
بلکه ایکّی ورقدیر…
شو سۉقماقدن اۉتدیلر،
کۉزلرینگنی قارهلب،
قورهلهیلر کېتدیلر،
قرهغهیلر آرهلب…
تېلبه دلیم نېچون غش -
گرچه مېنگه یار اېدینگ.
آ، اولرنینگ جنونوش
کۉزلرینده بار اېدینگ.
مونگهییب رنجیتدیلر،
هوشنی پاره۔پارهلب،
قورهلهیلر کېتدیلر،
قرهغهیلر آرهلب…
کییکلرنی یوپتدینگ،
گیاه توتیب قۉلینگده.
قنچه شعریمنی آتدیم،
سیاه یوتیب یۉلینگده.
مېن میلی، اولر یېرگه
قرهب کولگیسی کېلدی.
هر بیری تنتی، اېرکه
بالهنگ بۉلگیسی کېلدی…
قالگنیدن بېخبر
تورهوېردیم مۉرهلب،
قورهلهیلر کېتدیلر،
قرهغهیلر آرهلب…
* * *
صحیفهلر
سطرلر یستنگن سریق صحیفه،
خۉرسین۔و، یرقیرهب چۉلپاننی کۉرست!
توننینگ۔کو بارلیگی عینِ حقیقت،
سېن کوندوز اتلمیش یالغاننی کۉرست!
«امیریم!..»
بۉزلهیدی چۉتیر آقسرای،
قۉرغاشین یوتمهگن قۉرغاننی کۉرست.
تشنهکام گیاهلر چای سۉرهیدی:
«چای۔ی!»
قومدن باش کۉترگن قومغاننی کۉرست.
تغین قۉل اوزهتسه شیرینتاماغلر،
«شکّردهی تیل بیله…» توزداننی کۉرست.
سېن ایکّی یوزیمنی قتّيق قوچاغلب،
غزاللر روضهسی - رضواننی کۉرست!
وادریغ،
چوولچنگ چهینهدی تیماش،
سِرین بای بېرمهگن سیرتلاننی کۉرست!
تیشلریم طلاگه باتمهدی یومشاق،
هَی دېدیم، نصیبهم - یاوغاننی کۉرست.
باشیمنی چنگللب اوچگن قرچیغهی،
بلندراق کۉترگیل، آسماننی کۉرست!
مېن اۉزیم قوتقرهی الپامیشنی۔ای،
بایچیبار،
باشله یۉل،
زنداننی کۉرست!
***
مېن اېران دردیدن ییغلهگنیم یۉق،
نگاهیم آقمهدی عراققه هارغین.
غروریم هېچ کیمگه قیلمهدی قولّوق،
لرزهگه سالمهدی اویغورگه قیرغین.
مېن اوچدیم مصفا آسمانیمده تینچ،
شو قدَر ساکن که، اۉپکهم اچیشدی.
کۉزیمنینگ ساقّهسین سیخلهدی سېوینچ،
قرسکلر قرسیللب یوزیمگه توشدی.
سوویمنی راغونگه بوردیم جیلمهییب،
قلهیسیز، آرالنینگ آستهدانلری.
توشیمده یوزیمنی تورردیم چهییب،
یوتیندی افریقا مسلمانلری.
اۉزیمنی القهیمن،
اۉزیمگه جزمن،
آ، قندهی سیلّیقدیر اوّل۔آخریم.
بېمۉیلاو کیسّهبُر ملامجازمن،
بیر مقتب قۉی مېنی،
ماوراءالنهریم.
مېن افغان کوییده چهیقلگنیم یۉق،
حالبو که، ییغلهتور نوایی بابام.
بۉغزیمده بوغدایدېک تورر بیرته چۉغ:
«کۉنگلیمدین اۉزگه… یار… تاپمهدیم»، تمام!
شونینگدېک تاپمهگهی بو جنگ انتها،
غروریم هېچ کیمگه قیلمهیدی قولّوق.
قرشیمده حصاردېک بویوک امتحان،
مېن اېسم نطقیمنی یادلهگنیم یۉق…
* * *
سېن شمال شوقینی حس اېتگنمیسن؟
تۉلقینلر ضربیگه کېلگنمیسن دوچ؟
کۉزینگنی قویاشده ایسیتگنمیسن؟
بۉلهجک جنگلرگه تۉپلهدینگ می کوچ؟
سیمیردینگ می قزاق دشتیده قیمیز؟
تورکمن تولپاریده بار می چاپگنینگ؟
«مناس»دن تۉلیقیب اَیتگنده قیرغیز
شدّتگه دۉندی می اضطرابلرینگ؟
فضولي نواسین توتسه ملکلر،
یایدینگ می هزارنینگ بۉییده قولاچ؟
توشینگده اوو تارتسه بۉرییورهکلر،
اۉسر می آرالنینگ گِردیده آغاچ؟
مشرقدن مغربگه تارتدینگ می ایپک –
ایرغیتیب دنیانینگ دینارلرینی؟
دلینگنی چولغهسه مردانه ایستک،
قوچدینگنی خوارزم مینارلرینی؟
رومينی زیارت اېتدی می روحینگ؟
باتدی می چقماقلر قویوق تومنگه؟
قایهدېک مستحکم قلب۔و شُکوهینگ
اوویشیب کېتدی می اویغور دېگنده؟
سېن انگلب یېتدینگ می اوچ باشلی اژدر
توراننی خاطرجمع یملهیاتگنین؟
حویلینگده غنیملر مینگ تومن عسکر
و قورال۔اسلحه غملهیاتگنین؟
بۉلهجک جنگلرگه تۉپلهدینگنی کوچ؟
کۉزینگنی قویاشده ایسیتگنمیسن؟
جنگ آلدی دعاگه آچگنده هاووچ،
اجدادلر روحینی حس اېتگنمیسن؟
بۉلهجک جنگلرگه تۉپلهدینگنی کوچ؟
یېتیمچه
آنهسین اسمینی بیلمهگن سَیاق
یېتیموچّهمن.
توران دېی می سېنی؟
تورکستان می؟
اۉزبېکستان می؟
چۉپچگی چوچوکراق قَیسی تاماننینگ؟
یۉق!
اچّیق اېرتکنی کۉترمس جگر،
کۉزیمگه یاپیشگن شیره میینراق.
خچیرگه یرهشدی کوموشرنگ اېگر،
هنگرهشده جاذبه،
خوانشده اینگراق…
قنی ملتیمنینگ یکدل بېلگیسی؟
شوملیک می،
قوولیک می،
حلیملیک،
غرور؟
قازانلر گِردیده ایت تیلین ایسی،
شیشهدېک سچرهگن قوملاققه بیلور…
یېلکهمنی یوتر می گۉریمنینگ اېنی؟
بغرینگگه باسگنینگ گودکبوی بدن.
قَیسی کۉکرهگینگدن تیشلهدیم سېنی،
سوتیدن قان سیزیب اینگرهگن وطن؟..
اوروغ
حقیقت اوروغی اونمهیدی هلی…
توپراقنی چوقهلب سۉکیمه، اې چال.
جادوگر اېمسسن،
بشارتچی هم،
سِحرلی بۉلمهیدی دهقانده سقال…
بیلهمن،
اوروغنی اوهیلهدینگ کۉپ،
هیدیدن باغیلیب کېتدی توگونچه.
طبیعت اۉزگردی.
تجربهنگده۔چی -
حاصلگه نسبتاً نسبي توشونچه…
یېتیلیب یاتیبدی!
چرچهگن دېمه،
اۉن سکّیز یاشدهگی قیز کبی توپراق.
بیراق اونگه هدېب تۉکدیلر اۉغیت.
حقیقت اوروغی
اۉغیتگه یۉقراق…
همهسی جاییگه توشر،
ایچیکمه،
یامغیر۔و قار سۉرهب قیلمه التجا.
فقط بهار بو گل انچه کېچیککهی،
فقط آسمان هلی
انچه مصفا…
واهمه
کیمدیر بیردن چینقیردی آغیر،
پَیقهگنلر اۉتیشدی چېتراق.
«بو نیمهسی؟
متروده شاعر!»
اصلیدهچی؟
شاعرده مترو!
اۉته خوفلی کۉزلری اونینگ،
قدملری - شبههلی تویوق.
اېنگ یامانی -
احتیاط بۉلینگ،
اونی هېچ کیم تېکشیرگنی یۉق…
اۉقدارینی قطار تېریبدی،
اېنگ ایشانچلی قورال بیلیب
ایجادنی.
کۉکرهگیده آلیب یوریبدی
اتومدن کوچلیراق
ادبیاتنی!..
دوامی می؟
بوندن۔ده دهشت!
بیر خبر جرنگلب کېتهدی:
«اېشیکلر یاپیلر،
کېینگی بېکت -
«علیشېر نوایی» بېکتی.»
* * *
شاگردی قوچاقلب، ییقیتیب بېردی
هېچ کیم توتالمهگن دوکچی اېشاننی…
«نخات شو هنرنی اۉرگهتیب اېدیم،
نېگهیم ایشاندیم،
نېگه ایشاندیم؟!»
چندیب تشلهدیلر اېشاننی بوتکول،
سقالی توپراقنی سوپوردی ایلک بار…
«اه، سادّه فعلیم۔اَ،
جیدری کۉنگیل،
اۉرتهده استاذ۔و شاگردچیلیک بار!»
هېچ نیمه دېمهدی،
اۉقرهیدی خلاص،
تاغلر ساووق قاتیب کېتدی قرهشدن…
«شاگردیم، اېگنینگده - اجنبي لباس،
بۉیینباغ بۉینینگگه جوده۔اَ یرهشگن…»
…مېن شوندهی اۉیلهدیم،
هر حالده تاریخ
برچه تسمهلرنی بېرمهیدی شونداق.
ارهلشیب کېتگن بوغدای۔و تریق،
کیمدن بۉلگنینی بیلمهیدی اوشاق.
* * *
چادرده اېنگ سۉنگگی اۉپیچنی یوتگچ،
آتینینگ یالیدن توتدی خبرچی.
آلدینده ادیرلر -
اۉرکچمه۔اۉرکچ
یۉل بارر تویهنینگ تېریسین ارچیب.
یېنگیلمس اولوسنینگ عادتی شونداق:
مگرکیم خوشخبر، دېمک، زېب و زر.
عکسینی کېلتیرسنگ،
بالته می، سیرتماق،
طبعینگگه بناءً دسترخوان توزر.
خبرچی…
بو سفر اینجولر گمان،
تولپاری بهاردهی قیرمه۔قیر چاپر.
باشینی اېلتماقده جلّادگه تامان،
باشینینگ ایچیده مشئوم بیر خبر…
مملکت غیمیرلر،
قیمیرلهسه تخت
یا قیلیچ سېرمسه حرامی ذُریات.
سوداگر کاروانلر قاتر معلق،
اولوسده واهمه: ییقیت، یوگور، یات…
خبرچی بیلردی،
بارگنی زهات،
ترهقلب توشهدیر پایگککه چیلیم.
خیریلداق آوازنینگ نوبتی: «جلّاد!
باشی تنهسیدن…»
بوتون سرای جیم.
بولرنی اۉیلشنینگ پیتی می حاضر؟
…چادرگه اوچهدیر خَیال کېمهسی -
اېنگ خفیف سولوونینگ حریر آوازی،
یلنگغاچ یېلکه۔یو، عیال سینهسی…
نفسلر اوجیدن اظهارلر یسب،
محبت اېرکهلیک قیلر مو قَیته؟
«قَیتهمن» سۉزینی پیچیرلهگن لب –
بوتون باشلی باشنینگ قَیتیشی قیده؟
جواب بېر، احتراس شمعینی چېرتیب
توتوننینگ رقصیگه تېرمولگن غضب،
قالور مو بېوهلر قورساغی بۉرتیب،
حُروجده کۉپیگین سچرهتسه منصب؟
سلّهدن آغیر۔کو تاجدهگی تاشلر،
چېکسیز بخت اسرهگن یۉقسیلگه قسمت.
اولر اۉز فکرتین قچان تراشلر؟
بدنگه خدمتمس وطنگه خدمت!
خبرچینینگ آتی یېلگنی۔اېلگن.
جسورلر سۉیلهسین بار گپنی خالص.
قَیسی مرد خوشخبر اَیتهدی اېلگه
آتلر قَیتهوېرسه چادرگه یالغیز؟
قصاص
قَی زمان بۉلگنی راست
بیر قَومده اعتراض،
بیر قومده تواضع.
منینگ کۉنگلیم احتراس
ایچره اۉلیمگه تابع،
کونیم تونیمگه تابع،
تونیم کونیمگه تابع،
اما امان قالیشگه
بۉلماقچیمن موفق.
«القصاص من الحق!»
«القصاص من الحق!»
انیق کۉردیم - اېوریلیب
دووال بۉلدی سۉریلر،
پشهگه هم کېریلیب،
شاقال بۉلدی بۉریلر.
معیشتگه بېریلیب
قیرال بۉلدی چۉریلر.
اۉکینمهدی ییقیلگن،
سۉکینمهدی ییقیلگن.
فقط مشتینی توگدی،
یاندی کۉزیده شفق:
«القصاص من الحق!»
«القصاص من الحق!»
قۉلی قان می؟ تۉسر، بس –
قۉلی خیناگه باتمیش…
نېچون ضیاگه اېمس،
نوقول زناگه باتمیش؟
باز هوشینی یۉقاتمیش،
بالشینی یۉقاتمیش.
بیر۔بیریگه نالیشیب،
بیر۔بیریگه اۉق آتمیش
و برینینگ آنگیده
بیرته قرار معلق:
«القصاص من الحق!»
«القصاص من الحق!»
قنی دېیمن، دۉمبیره،
یخشی۔یاماننی چېرتهی.
آینینگ اۉن بېشی خیره،
تازه تاماننی چېرتهی.
عاری کسادگه قرشی،
باری۔بساطگه قرشی،
کبر۔و حسدگه قرشی،
فتنه۔فسادگه قرشی،
تیک بارهمن، بسمه۔بس،
ناتوگل می، توگل حق:
«القصاص من الحق!»
«القصاص من الحق!»
یگانه
«قطاریدن چیقیب غۉزهلر،
قرته اۉینب اۉتیرسه،
چاره -
یولیب تشلنگ نیمجانلرین تېز،
یولیب تشلنگ،
آچیلسین آره!»
«یگانه»ده شو اېدی قانون،
بوتون دنیا یاغدیردی قرسک:
«بیز گورکیرهب اۉسرمیز، بوگون
آرهلیق
مصافه
سقلهسک!»
بویوک لشکر سالدی خصومت،
یورگندی۔کو اوّل یۉقلمهی…
خلقی بیلن قالدی حکومت
آرهلیق
مصافه
سقلهمهی.
لۉطیبازلرگه
چۉکیب حرام۔خریشگه،
چهیقهلور بېساقاللر،
کولر ایکّی فرشته:
(تیار می تاش۔سفاللر؟)
«صبح یقین اېمس می؟!»[6]
قۉزغلمه، شاشمه، اوروش،
گرچه کۉزینگده اۉت بار،
کورمک ایچره بیر گوروچ -
اخیر او یېرده لوت بار؟!
«صبح یقین اېمس می؟!»
الر صورتی دۉستدېک،
سيرتی - جنده۔پۉستک،
چلر آرتیده هوشتک،
بونینگ اوستیگه اوستک -
«صبح یقین اېمس می؟!»
…اۉتدی.
برین اونوتدی
بېبرد۔و، بېثبوت آنگ.
جنگ بارر میتّی۔میتّی.
قرهب اطرافگه بو تانگ،
یۉقسیل وجداننی کۉرسم،
قیزیلایشتاننی کۉرسم،
کۉرسم آغزی سۉلکنی،
زنچهلیشنی، سۉتکنی،
قطار قیزلرنی الدهب،
مردمن دېگننی کۉرسم،
اېر ییگیتنینگ بیر جلّاب،
عمرین یېگننی کۉرسم،
آغزی۔بورنی جیققه قان،
ییرینگلهگننی کۉرسم،
دیوث حالیگه شادان
هیرینگلهگننی کۉرسم،
«کېچیر»لهیمن پیشقیریب،
پیچیرلهیمن،
«ایشقیلیب،
«صبح یقین اېمس می؟!»
«صبح یقین اېمس می؟!»
تدارک
پوچکهمنینگ قارنیده
(بو اېسکی تشبیه)
تدارک کۉرماقده غضبیم
یعنی -
یقین گاز کانینینگ شعلهسی تامان
قرهشدن چرچهگن حلیم اولادنینگ
زهردهی سۉزلرین توغگوچی داستان.
شمالدن الکتر ایشلب بېرووچی
اسکونه یسهگن ییگیتنینگ
کېچه
جریمه تۉلهگن تاپقیرلیگی هم
دفتریم قتیده کیندیگین یېچر.
چومچوقنینگ گۉنگیدهی عمرینی کوهلب،
قۉلباله اراققه گزک اېتگنلر،
توگونلر قارنیگه کونلرین تخلب،
لتّه۔پوتتهلرنی بېزهک اېتگنلر،
مغزوه سۉزلرنی معروضه سنب،
آلتین دورلرنی تېزهک اېتگنلر،
جفاکش اولوسنینگ ایشانچین تۉنب،
بیر اولاد بهارین کوزهک اېتگنلر،
بیلینگکیم،
توغیلیش
موسمی
یقین…
* * *
آتلریم بېزاوته کیشنهدی بیردن،
قتّيقراق یوگوردیم اېشیتگن سیین،
کېچیکسم،
چۉغ سچرهب تویاقلریدن،
سمانگه اۉت کېتیب قالیشی تعیین!
تۉریق قشقهمیزنینگ غیرتی جۉشیب،
توتماقنی ایستهسه شمالگه بغرین،
بۉینیدهگی پۉلاد زنجیرگه قۉشیب،
گیلاسنی قۉپاریب کېتمهسین تغین!
کۉکسیمده سَلماغی تقهدېک قولون،
تېپر -
آت تېپکیسین کۉترهدی آت!
مېنینگ۔ده بۉغزیمدن اۉرلهیدی توتون،
اوچهدیر آسمانگه باسیق مناجات:
«یا، تنگریم!
غجیدیم جلولریمنی،
اېریتیب یوباردی سۉلیقنی هاوریم!
کویرمن ساووتسم آلاولریمنی -
چاپسم بیر چاپهیین کېلگنده دوریم!»
آتلریم کیشنهدی ینهیم بدتر،
«تېزراق بار، چاپانداز!» –
بویوردی قهیین:
«گریمسېل اوفورسه بورونلریدن،
آسمانگه اۉت کېتیب قالیشی تعیین!»
* * *
محمد صدیققه
اۉو، ینگی تشبیهلر تاپیشگه تشنه،
عمرینی قلمگه سویهگن دۉستیم.
ایلکینگگه یاپیشگن دنیانی تشله،
اېنگ چَییر درختلر مثالی اۉسگین.
هلیچه، چین سازنی تاپگنیمیز یۉق،
تاپیلگن یېلکهلر یېلکهسیدهمیز،
آلقیشلر آرتیدن چاپگنیمیز یۉق،
که آلقیش پیرلرین اۉلکهسیدهمیز.
قشقهچه روحیمنی ایزلهیمن هدېب،
امیري لطفیگه آشفته سازینگ.
دېوانه دنیاگه بیرار نرسه دېب
کېتیشنی ایستهدیک: یازدیم۔و، یازدینگ.
هلی چین سېزیملر طعمینی قومسب،
آرتیگه قَیتهدی نورگه تشنهلر.
ایلنیب آلهدی هلی قومساعت،
شعر بیلن کون توگب شعر۔له باشلنر.
اونگچه یلّاگه قۉیمسدن هوس،
شعوردن تۉکهیلیک بار زردهلرنی.
فقط شو صحرادن اۉتیب آلسک، بس،
قۉشین کوتیب آلر
سرکردهلرنی.
یشهماق شرطی شو
بورگوت
تومشوغینی قایهگه اوردی…
یشهماق شرطی شو –
ینگی جغ کېرهک.
چوولچنگ
بار بۉیین سایهگه سوردی،
یشهماق شرطی شو –
بۉلمسلیک یېمک…
نېگه سېن اۉزینگنی چېتگه آلرسن،
کورهشلر چنگینی یوتمهگن اینیم؟
قچانگچه پاک مقصدنینگ قیمتی ارزان،
قچانگچه تار کلبهدن تاپرسن قۉنیم؟
حالبوکه، یشهماق شرطی بو اېمس،
تینچگینه جنگ اېرور تینچلیک مضمونی.
عمرینگنی یوتمسدن اژدرهانفس،
یوتیب آل بۉشلیقدن یا یوتقز اونی.
جیم یشش ایچینگده سۉکیش کبی گپ،
کېلهجک امیدلر پَیینی قیرقیش.
جنگاوار کونلرنی یوتر بیرتهلب
جیمگینه کوزهتیش،
جیمگینه قۉرقیش.
چِنارسن.
ساچینگنی سوهلهیدی کوز.
غیچیرلب ناراضی تاووشینگنی آت.
مگر تاش آتسنگ هم توپورر حوض،
توپوگینگ توگهسه، کاووشینگنی آت.
بو اوچقور زمانده اتلمس حیات
بیر چۉقیم آشینگنی دردلشیب آشش.
بېلباغی اوزیلسه، یاقهسیدن تارت،
یشهماق شرطی شو –
شرطلشیب یشش!
اری
فقط کۉپهییشده کېرهک بۉلرکن،
اویهدهگی اېرکک عسلاریلر.
اورچیتر اېکن۔و،
زومده اۉلرکن
اویهدهگی اېرکک عسلاریلر.
اریلر دنیاگه کېلر شو اثنا –
یېتیملیک زهریدن روحلری چۉتیر.
کۉزعینک تقمهیدی طبیعت اصلا،
احتمال اېنگ کتّه خطاسی شودیر؟
ایندهمهی تشییمیز اویهمیز تامان
سرهلب۔سرهلب قویاشرنگ عسل.
لېک اېسلهی آلمهیمیز
یېگنمیز قچان،
قهیېرگه یۉقالگن ذخیره هر گَل؟
بو باشقه مسأله…
هم توشونیکسیز.
«وطن آستانهدن…»
دېردی قریلر.
بالهنگیز یېتیم۔و،
نېگه تیریکسیز،
اویهدهگی اېرکک عسلاریلر؟!
* * *
سیز -
قویان یونگینی یاپینگن عیال،
جیرکنهسیز تیریک قویاندن.
«اۉرمانل۔ر…»،
«دېنگیزل۔ر…» –
سورهسیز خَیال،
اۉتالمهیسیز او یان، بو یاندن.
اې،
بۉری تېریسین آلیب کيینگن،
تیرناقدنم،
تیشدنم واز کېچ.
حیوانات باغیدن گپیرمه مېنگه،
چین قشقیرنی کۉرگنمیسن هېچ؟
… اې کبار منبرنینگ صادق ناتیغی،
کۉرینمس می قارنینگیز آستی؟
یورهککه باتمس می عنوانلر تیغی،
تاشدهیمس می گاهیده یاستیق؟!
یۉقسیللر حقیده سۉیلر دقیقه،
سیزگه سوو تشییدی یېتیم اۉسپیرین.
آدملر کوتماقده اچّیق حقیقت،
نیمهگهدیر
نطقینگیز شیرین؟..
* * *
آغیر جنگ آستیدن قَیتگنده ضابط
شام اېدی. کلبهسین یاریتردی آی.
قیلیچدهی یاشلیگین ایلهدی نابود
صولت و سُمبتی ایگنهدهی سرای.
او بوگون یوومهدی ساووتگه سچرهب
قرغیشدېک قوریگن دشمن قانینی.
رکوعگه بېرمهدی دنیادن اجرهب،
فراغت ایستهگن جسم۔و جانینی.
قانهگن کورهگی حقّی۔حرمتی
خایین دۉستلرینی اۉیلهمهدی هم.
مشتینی دېوارگه قتّيق اورمهدی،
سیمیریب تورمهدی خاطردن الم.
دورینی، یورتینی اونوتدی بیر زوم،
سېرزرده سرکرده امریدن حالی.
قوریگن لبیگه سوو توتدی قولتوم
نه دۉستی، نه اۉغلی و نه عیالی…
بېریلیب تینگلهدی میین سکوتنی،
بېریلیب کېتمسلیک اوچون ستمگه.
سۉنگ قانیب سیمیردی مېشدهگی سوتنی
و اوزاق تېرمولدی معصومه شمعگه.
* * *
هېچ کیم حاکم اېمس!
خوشآواز بلبل
ایستهگن کۉییده سَیرهیدی، تمام!
ایستهگن شکلیده آچیلهدی گُل،
ایستهگن جاییده قوتیرر بۉران!
هېچ کیم حاکم اېمس!
آچ بۉلسه قشقیر،
ایستهگن تاماقدن سیمیرهدی قان!
مینگ مرته بۉکیرگیل،
مینگ مرته اۉشقیر،
اۉلکسه گۉشتینی یېمس هېچ قچان!
هېچ کیم حقلی اېمس
جنگ ناغارهسین
برالله چلغوچی شاعرگه ایچکین –
نَی توتیب،
می توتیب،
اۉتکیزیب باسیم،
شونی چل، اوکهجان، دېماققه هېچ کیم!
باسیق جنگ بارماقده سلطنتیمده،
کیم انگلر روحیمنینگ اضطرابینی؟!
منفورلر اولوسنی تلهگن زومده
کیم تارتر توراني حس سورابینی؟!
کیم تارتسه، تارتهمن بۉغزیگه خنجر،
قوویب بارهجکمن اۉلیمگه قدَر!
کویلهیوېر، یورهگیم، ایستگنینگچه،
آلدینده ظفرنینگ بزمی مقرر!
هېچ کیم حاکم اېمس!
تنگریدن بۉلک!
مکافات
بیزنی ازل شو توسده چیزگن،
کۉزیمیزده قۉرقینچلی غرور.
اۉلیمنینگ بارلیگی
شعوریمیزگه
یېنگیلمس بیر یېنگیللیک بېرور…
شیرهسی شو غزّالي درسین،
ایستهگنچه تاپیلر تشبیه.
اۉلیمنینگ بارلیگی –
اېنگ یخشی تسکین،
قۉلیمیزده کونیمیز – تسبیح…
قَیسیدیر غر کتّه نفوذده،
اطرافیده عطری خرافات.
اۉلیمنینگ بارلیگی –
عینِ خصوصده
اۉیلهمسلیک اوچون مکافات.
حیات اۉزی بیر اووهده تۉن
یاقهسیدن اطرافگه بۉیلش.
اۉلیمنینگ بارلیگی –
تیریکلر اوچون
اۉلیمگچه بارلیگین اۉیلش…
آققه قاره،
قارهلرگه آق،
باشی بارلر سلّه الیشگن.
اۉلیمنینگ بارلیگی –
الحمدلله،
تیییلهمیز حرام۔خریشدن.
زېریکیش
بیر تۉپنینگ او یاقدن
بو یاققه باریشی –
تنیس.
بیر آتنینگ او یاقدن
بو یاققه یوریشی –
پایگه.
بیر تاشنینگ او یاقده،
بو یاقده توریشی –
شطرنج.
بیر باشنینگ او یاقنی،
بو یاقنی کۉریشی –
زحمت!..
زمین هم او یاقدن
بو یاققه دربدر
یۉل باسر.
بو قیشدن تا کوزگه
چېچکلر اېمکلر
سراسر.
آخرگی آدمگه بیر هاووچ
شرابدېک یوپنچنی اوزهتدیم –
قۉلمه۔قۉل.
یېتمهدی منزلگه. سِرگه اۉچ
آدملر هۉپلهدی، توگتدی–
یۉلمه۔یۉل.
اېواهکیم!
تاوانلر دوانگه قاریشگن،
دوانلر تاوانگه قاریشگن.
او یاقدن۔بو یاققه یوریشدن،
بو یاقدن۔او یاققه باریشدن
زېریکدیم.
* * *
قیدهنم ادهشیب کېلدی شهرگه،
قیدهنم ایلهدی رقصِ نزاکت،
قیدهنم یۉلیقدی فاحشهلرگه،
فلاکت…
فلاکت…
کوزنی زۉرلهدیلر.
یسنیب تورگن
درختلر ساچینی یولدی، قۉپاردی.
کوزنی زۉرلهدیلر،
خزان یوگورگن
یۉلکنینگ یوزیگه سوپورگی تارتیب…
ییغلهدی،
چینقیردی،
بوزیلدی حسنی،
حقیقت پینجیده یوزین تۉسر سِر.
هېچ کیمی یۉق اېدی شهرده کوزنینگ،
نه شاعر،
نه ناصر
و نه مصور.
باکره قوشلری یوز بوردی اوندن،
خرمالر ایچیگه یوتدی مربّا.
او ییغلب، ایزغیدی شهرگی تونده،
اوست۔باشی جیققه هۉل،
عمری شلبّا.
تیز چۉکدی ناموسین
قبری باشیگه،
نمیققن ساچلری لایگه قاریشدی.
آ، قندهی قرهیدی یاستیقداشیگه،
مضمونی قالدی می اویگه باریشنی(نگ).
هېچ کیمی یۉق اېدی شهرده کوزنینگ…
اۉزگریش
اَیتهیلیک، ییغلاقی بنفشهلرنینگ
مکتوبینی اۉقیب بۉزلهدیم اوزاق،
نیمهسی اۉزگرر چاریغیمیزنینگ؟
اَیتهیلیک، بو خسته، یۉقسیل شهرنینگ
یورهگیگه یاقیب چیقمهدیم چیراق،
نیمهسی اۉزگرر چاریغیمیزنینگ؟
اَیتهیلیک، مست اېدیم،
و المثاقده،
دۉزخنی مقتهدیم،
جنتده قالدیم،
یا ازل کاتبین امضاسی ساخته،
لَیلک تومشوغیده ایزسیز یۉقالدیم،
اَیتهیلیک، اسمیمنینگ معناسی باشقه،
کیپریگیمنینگ رنگی قۉنغیرمس - قیزیل،
مرمردېک یوزلرنی چۉقیب، تراشلب،
بفورجه رسّاملیک قیلدی تناسل،
نیمهسی اۉزگرر چاریغیمیزنینگ؟
اَیتهیلیک، طالبلیک تۉنینی تشلب،
یاللنسم، مثلاً،
مۉرچهگه حمّال.
کوچیمنینگ باریچه یاقهمنی تیشلب،
همهمیزگه انصاف سۉرهسم،
اما…
نیمهسی اۉزگرر چاریغیمیزنینگ؟
اېسلب
گیتار، آغهینی، قبتیمدن آل،
بۉینیمنی قیزلرنینگ قۉللری قییدی.
تېگرهمده یرهسی قورتلهگن شاقال
قرغهلر شأنیگه تحسین اۉقییدی.
بورنیمگه بورنینی ایشقهیدی علف،
بۉغیلیب، «لیریکه، لیریکه!» دېیمن،
کیملرنی سۉکمهدیم تاماغیم قانب،
بیراوین قلبیگه قَیتمهدی ایمان.
آدملر قرسگی - طفلانه طلسم!
شان بیلن کورهشدیم یکّهمه۔یکّه.
اینجیق بیر شاعردېک غیجیملب آتدیم،
مقتاولر بوجمهییب توشدی چېلککه.
مقتب اۉتیرمهیدی، مرد بۉلسه قۉشنی،
قولاقلرنی کېسیب آلر دېواردن.
تاغدهگی چشمهگه باتیریب باشنی،
بو اساو دریالر بیزنی سوغارگن.
گیتار، آغهینی، سیملری دریا،
یاشلرگه اېرککچه کورهشنی اۉرگت.
قَی قۉلده، قَی تیلده بۉلمه، اوّلا،
ملتگه ملتدېک قرهشنی اۉرگت!
سوودن سۉنگ
بیر کېچهده سردابه بۉلدیک،
یورهگیم۔ای، تۉلیب، تۉکیلدیک!..
کېچهگینه تاپیشگن گُلین
قیدیرهدی غمگین کپهلک.
قیدیرهدی آسماننینگ یۉلین،
کېچهگینه اونگن هندهلک.
«مېنگه توگون ایلسهیدی کیمدیر،
یا توشسه بیر ییگیت نگاهی.»
رۉزهدار چال قۉلیدېک دیر۔دیر
قلتیرهیدی کېکسه توت شاخی…
بو قوشچهلر
قیزچهلر کبی
اوچماقچیمی تامده سیرپنچیق؟
«سووگه سالسم، کېتر۔اَ، بلکه
قۉغیرچاغیم ساچیدن بلچیق؟!»
«اوف۔ف،
ینه سوو می؟ بۉلدی۔ده، بالهم!»
چیمدیب قۉیر قیزنی آنهسی.
«خداییمنینگ نعمتی… بالهم!»
یوپهتهدی قَینانهسی.
اې۔ی، سوو!
اوچ کونلیک کېلین سوپورگن
حویلی کبی یاریشسین یۉلینگ!
عاقبتنی اۉزبېکدن اۉرگن:
«بیزگه نوبت!
مهمانیم بۉلینگ!»
اۉزبېکستان بیرلشدی بوگون،
تیزگینیدن چیققنده طاقت.
نېگه دایم بیردملیک اوچون
سوودېک ضرور بیزلرگه آفت؟!.
بیر کېچهده سردابه بۉلدیک،
یورهگیم۔ای، تۉلیب، تۉکیلدیک!..
اعلان
تویغونینگ یلنگغاچ وجودی
شۉنغیدی سۉز تۉله باشیمگه،
بیر تاشیب، قیچقیردی یورهگیم:
«لیریکه!»
کۉرسهتینگ مستحکم بیرلیکنی،
چیقرگوم یېرنی اۉز اۉقیدن!
بیر چَییر دستک بار قۉلیمده –
قلمیم!
آچیقده آچیققن خلایق،
روحینگیز تۉیینگهی! فقط سیز
قارینگه چپلهمنگ پېشمه۔پېش
سیاهنی!
فایدهسیز. چېکیندیم حجرهگه.
شونچه کۉپ اولاقدیک، یېتمس می؟!
تېوهمنی سوغاردیم، سوغاردیم
چۉمیچلب…
بیر کۉکلمَک. بیر ایستک. زېریکدیم.
کۉرگیم بار مکانین عنقانینگ.
سیغسک بس، لیریکه همده مېن،
خُم کېرهک!..
اوچرهشوو
ارستو بارردی متروده…
سقالی، خَیالی، حالتی،
بیر سِرلی، تأثیرلی، افتاده،
قیسقهسی، جودهیم غلطی…
ارستو بارردی متروده…
اوزوگین مقتهماق یۉلیده
منگلهیین قشلهگن جُوانگه،
آییمقیز خوشتارین قۉلیدن
تارتقیلهی باشلهگن فغانگه،
جزمنی اوچون نقد الماسدن
آیبالته آلگنلر تامانگه،
قاپیگه ساوغهلر سالمسدن،
قاواغین سالگنلر تامانگه،
اۉزیگه یېتگنلر طرفگه،
اۉزیدن کېتگنلر طرفگه،
دېمهی چین یا یالغان، فرض بو –
اعتبار بېرمهدی ارستو…
جیم کېتدی، بعینه یۉقسیل۔او،
قرضینینگ مقدارین حسابلب،
جیم کېتدی، بعینه قاتل۔او،
مرحومگه اۉقداری حسابلب،
جیم کېتدی. غرضگۉی، کیسّهبُر،
رېجهسین یسهیدیر شو حالده،
یا یوتمیش اژدردېک تصور،
یا اۉتمیش ایزمیگه توشالگن…
هیهاتدهی دنیاده بیر اولکن
آوازی ادهشگن فیلسوف،
قایهلر کۉکسیگه اوریلگن،
یورهگی قمشگن فیلسوف،
قَیتدینگ می دانشمند قوملیککه،
هَی، دېیمن!
عادي «هَی» اېمس بو،
منه شو سېرغلو شوملیککه،
منه شو اېنگ سولوو جیملیککه،
آلیب کېت مېنی هم، ارستو…
* * *
قۉشآتر مِیلتیغی توشدی یېلکهدن،
اېتیکدن قَیتریب آلدی آیاغین.
طلب اېت یا یلین یاکه اېرکهلن –
باشقهچه بۉلمهیدی اېندی بو یاغی…
او یاووایی اۉردهک چۉقیگن کۉلنینگ
توبیدن لقّهلر سوغورمس اېندی.
شیطاندېک غینگشیگن چییهبۉرینینگ
بۉغزیدن غیجیملب، دۉغیرمس اېندی.
لایخۉرک پتینینگ آرتیدن قوویب،
تخملر کېلتیرمس کوچوکلریگه.
اېنگ چوقور کمرگه بدنین یوویب،
اوچوقلر قۉشمهیدی اوچوقلریگه.
اېندی خام یانغاقنینگ تۉنیدن آققن
جگررنگ قوولیک هم قۉلگه خینامس،
کورهشلر اوجیده یانیب، توتاققن
قانینی قَینهتیب تورمهیدی یافث…
اېندی او جک لندن اثرلریگه
تقلیدن هندولیک قیلمهیدی، افسوس،
او مهلت بېرماقده عصبلریگه،
او تۉپلش بیلن بند بلچیقدېک نفوذ…
هلیچه، یېتمهدی قودوق توبیگه،
تازریب آلیشنینگ باشقه یۉلی یۉق.
(کیم قویاش آلدیده تۉسیق تۉقیگن،
هر حالده، سایهنی اۉلدیرمهیدی اۉق.)
…اۉشنده، مینگ باتمان صبر بیتر، بس،
کۉنمهیدی تېپکینینگ بۉش یاتریگه.
اغوانی، نفاقنی، بیرته۔بیرتهمس،
قۉششهلب آتهدی
قۉشآتریده…
* * *
بیر یېرده تینچ وطن قورماقچی اېدیم،
دورهده ایلندیم طلا قدحدېک.
یېلکهمنی قوشلرگه بېرماقچی اېدیم،
آ، نصیب اېتمهدی مېنگه درختلیک…
اسمیمنی چهینهیدی سابق دۉستلریم،
مېن خیره فرَحلر الّهسیده مست.
کوثریم، همانهم ماوي کۉزلریم
قاپ\قاره دریاگه دۉنمگنی راست.
مېن ایتدهی اېرگشدیم کۉنگلیم آرتیدن،
سویهنیب هۉنگرهدیم توشلرگه گاهی.
عاقبت: آسماندهی یریم۔یارتیمن،
کۉزیمده بېاویه قوشلر نگاهی!
بریبیر درختگه اَیلنماقچیمن،
بېهوده صرفلنیب کېتمسدن کوچیم.
امینمن، یېترلی مېندهگی چیدم،
بالتهلر ضربینی کۉترماق اوچون!
امینمن، قیرغاققه باشینی اورگچ،
مونگهییب قَیتووچی تۉلقین - بهادیر؛
اونینگ هېچ نیمهنی اېتمسدن رۉکچ،
شدت۔له آرتیگه قَیتیشی باردیر.
قَیتهمن خزانرنگ سحرلرینگگه،
بیر دنیا بهارنی آلیب قَیتهمن.
قوشلریم، یېلکهمگه قۉنرسیز هلی
بربسته بیر درخت بۉلیب قَیتهمن!
روحیم قوشلری
اولر اوچیب کېتدی…
مېن اېندی
مِیلتیغیمنینگ چنگینی ارتیب،
آتیلمهگن اۉقلرنی تینمهی
تقویمگه
تېرهمن
بترتیب.
شفققهچه چۉزیلیب کېتگن
یشیل و آق، میین ابریشیم…
تېلپهگیمنی تېپگنی۔تېپگن
توغیلمهگن قۉزی قرغیشی!..
پستلهیمن۔و،
قۉلیم قلتیرر،
ساووق اېمس!
عصبیم غیجّک!
قناتلری تیغدهی یلتیرهب،
اوچیب اۉتدی بیر گله چیتّک!
اۉرلر بولوت بۉغزیمدن هدېب،
تینمهی باسر کۉزیم تېپکینی.
کېکسه تاغلر بیر نیمهلر دېب،
خۉرسینهدی.
کېلر اېپکینی.
… اولر اوچیب کېتدی.
اۉزیمنی
آتگیم کېلدی. نیمهگه؟ نېچون؟
آتگیم کېلدی کۉکده یانمه-یان
اولر بیلن اوچماقلیک اوچون!..
تقویمگه اۉق تخلهیمن اېندی…
* * *
ییغیلدی، ساچیلدی، اېشیلدی عشّاق،
چهیقهلیب تینگلهدی کۉل۔و نیلوفر.
کویلهگیل،
بای بۉلسین من کبی قشّاق،
ای عمری – زېب و زر،
کونلری – گوهر!
منینگ عمریم نیمه،
توتون می، کول می؟
یاخود آق متاعگه سچرهگن غبار؟
ییغیب آلسین اونی موسیقه علمی،
ای روحی موسیقار،
ساچلری چیلتار!
بېش محل قلمگه تۉقنشدی برماق،
هر سفر بیر مصرع –
مخمس یازدیک.
اۉقیب آل دعاگه قۉل آچگنیم چاق،
ای حریر آوازلیک،
صحبتی نازک!
باشیمده ییگیتلیک ایامی ناظر،
مویسفید خَیاللر توتماقده عطّار.
شدّتیم - پادشاه۔یو،
مدتیم - وزیر،
و اۉزیم رۉزهدار،
وصالینگ – افطار!
منینگ عمریم فضول حسگه هماهنگ
قدحدیر شرابین رنگی گوناگون.
اونی نۉش اېتماقده گِردابی آهنگ،
ای وصفی - ارغنون،
فراقی – ناغون!
آو
نیزهسینی اۉقتهلیب سووگه،
هوشیار تورگن حبش کبی آچ
کۉزیم باقر،
کۉزینگدن ایزلب
یورهگینگنی توتماققه علاج.
اوزون۔اوزون اظهارلریمنینگ
اوچلری - تیغ.
قَیریلگن چنان.
هر کون ایلیب بیر مصرع خۉراک،
اوزهتهمن.
اشتهانگ یامان…
اۉزیم شۉنغیب کېتهمن
و پوج
مقصدیمگه بېررسن فریب.
ایلینسنگ۔چی، طلابهدن اۉچ،
مېنی دېنگیز ترک اېتمهی توریب؟!
توتهیوېرر نمیققن غضب،
ایلینسنگ۔چی، یانهیاتگن روح،
الوان کویگه بوتون عماننی
بۉیهمسدن بیر تامچی اندوه؟!
… سېن ییغلهدینگ.
مېنی طوفانلر
اولاقتیردی. (گرچه بو سلبي)
هوشسیزلیکدن اۉزیمگه کېلسم،
تیپیرچیلر
قۉلیمده
قلبینگ…
کېزیب…
شمعدېک مِیلتیللهیدی کۉزلرینگ…
نفسیم
اۉچیریب قۉیمسهیدی دېیمن!
تانگگی یامغیردهیین شیویرلب
ساچلرینگگه شعرلر اۉقییمن.
غمگین بېدهزارلر شلبّا…
قوشلر قوچاقلشیب پنهده
قَینهتور تومشوقده مربّا.
صحبت شیرینلشور ینه۔ده…
کېزدیم.
اېتیگیمدن اۉتمهدی
میسهلرگه تۉکیلگن اظهار.
برّه بېدهلرنی توش کۉریب
یورگن
یورهگیم بیر تۉییب اۉتلهدی!
اېندی او پیشقیریب۔پیشقیریب،
کوتر کۉپکرینی انتظار…
تغین
شمعدېک مِیلتیللهیدی کۉزلرینگ،
شونداق یورهگیمنینگ یانیده…
اما…
ششتیم مقصدیمگه مناسب،
اچینمسمن بختیمگه اصلا،
بیر جُفت شمعنی بغریمگه باسیب،
یشب اۉتسم یامغیرلر ارا!..
صمیمي غلو
غایتده صمیمي گُللهدی آلچه،
تارتینیب اۉزینینگ یپراقلریدن.
حتا آلهیاتگن نفسین اۉلچب،
اۉتماقده بهارنینگ سۉقماقلریدن.
هر سفر افسونلی اېرتک تشیگن
شبّاده اویقوگه اوزهتر یاردم.
هر سحر قویاشنینگ اېرکهلشیدن
اویهلیب قیزهرر سرغهلری هم.
بیر معصوم شېوهده دانه۔دانه، صاف،
نه قطره گېردهیماق، نه۔ده جمجمه،
قیمتینیب سۉیلهسه، تېورهک۔اطراف
کۉلدهگی سوو ینگلیغ تینر جیمگینه.
آ، سېنی اسرهماق ضرور، نهالیم،
یېتیلیب یاتگنده هر قَیسی آلچهنگ.
تا کۉزی قانسیرهب، بیرارته ظالم
بناگاه سالمهسین عفتینگگه چنگ.
اوچرهگن تشنهگه اېگیلمه زنهار،
سېنی چین سعادت چارلهیدی اینتیق.
هېچ طالع بۉلگن می قیمتینگنگه یار؟
مېوهنگنی بلند آل، قویاشگه اینتیل!
ینه تون
چیقیب کېتگینگ کېلمهیدی توندن،
آرامینگگه قوییلسه غلغل.
غوراب تامیب تورسه اوزومدن،
یانگینهنگده کویلهسه بلبل.
پېشایوانده قتیق تۉروه هم
سطلگه یاش یۉللهیدی - زرداب.
حیاتیدن ممنون می کرَم،
ایچگنی نور، کییگنی زرباف؟!
رباعيلر یاقیب ایچینگنی،
یورهگینگنی شرشره قیلسه،
قوربقهلر یالغیزلیگینگنی
تاماغیده غرغره قیلسه
شاووللهسه دریا جنونوش،
یاشلیگینی قومسب یاتسه تال،
تاماغینگنی اۉلنگه اۉخشش
النگهلر چولغهسه الحال،
چیقیب کېتگینگ کېلمهیدی توندن!
حیرت باسیب کېلر بلندراق.
چیقیب کېتگینگ کېلمهیدی چیندن،
اې۔واه بونینگ چارهسی قنداق؟!
اَیتیم
مینگ اېشیلیب یاشگینه خرما،
اظهارینی اوزهتسه حتا،
قویقهسیگه چۉکیب تویغونینگ،
شعر یازیشنی بیلمسدی اما،
شاعر قلبی بار اېدی اونینگ!
یاقتیرگنی بیر کاسه یاوغان،
اخترگنی ربابِ افغان،
تشنه توریب موسیقهلرگه،
نان بېرردی موسیچهلرگه –
شاعر قلبی بار اېدی اونینگ!
سوهشلرنی سېوردی دلدن،
«الپامیش» می، «گۉراۉغلی سلطان»،
ورقلردی تونده یاقیب شمع،
قوچاقلردی درختلرنی هم –
شاعر قلبی بار اېدی اونینگ!
قیزرمسدن اوچینچی آلچه،
چۉنتهگیدن کېتدی رۉمالچه،
یازغیریشر: «هلی کېچ اېمس!»
بلکه اوّل… اېندی کېچیرمس…
شاعر قلبی بار اېدی اونینگ!
بولوتگه باش اورگنده ورّهک،
اۉز اۉرنیده بۉلر چیلپیرهک.
آسمان بیلن بیتیم بوزیلدی:
قمیش سیندی، ایپلر اوزیلدی…
شاعر قلبی بار اېدی اونینگ!
خلاصه
قۉینیمدهسن.
یېر هم یومشاقدهی،
حتا آسمان یقین کۉریندی.
پوفلب قۉیدیم مامهقیماقدهی
تصوریمنی!..
گُل تېرهدی چېتراقده خَیال،
یوزیم آرام تاپر قۉلینگدن.
بیر ینگی سۉز تاپیشیم محال،
همه گپلر اَیتیب بۉلینگن.
بعضاً اۉتکیر غضبگه چۉمگن
کۉنگلیم قوشی کۉزیمنی چۉقیر.
هر اۉکسیکنینگ باشینی کۉمگن
یېلکهمده هم قالمهدی چوقور…
کېین کېچیر…
شۉخ اېدیم اونده.
سیغالمسدیم بیرته یورهککه.
یالغیزلیکله کتّه قۉشینده
آلیشردیم یکّهمه۔یکّه!
اېنگ تۉغریسی دنیاده شکسیز
زب قَیریلگن خنجردهی هلال…
خیر و احسان اېکن برچه سۉز،
فقط شخصي تصور حلال.
قۉینیمدهسن.
یېر هم یومشاقدهی،
حتا آسمان یقین کۉریندی.
پوفلب قۉیدیم مامهقیماقدهی
تصوریمنی!..
* * *
سایده هلال سوزگنی۔سوزگن –
جیلغهلرگه نفیس نور تقر.
سوو یوزیده بلققن یولدوزگه
تیل تېککیزیب کۉرر قوربقه.
شلابلهتر قیرغاقنی آچلیک،
لوه سېپیلر قمیش اوستیدن.
سرغهلهدی یریم قولاچلی،
آق سوویلان کۉپریک آستیده.
هیدلب کۉرر یولغوننی قۉزی،
بورون توتر بوتون آقشامگه.
«بیزنی یېلین قهیېرده اۉزی؟»
کۉزیدن سوو تامگنی۔تامگن.
تۉی باشلهیدی بقهلر بېخاس،
چیگیرتکهلر تغین آترچی.
قوم ایلاننی توشیرر پقّاس،
بهانهده پۉستینی ارچیب.
…«بیلیشیمچه، بېگانه قیلگن،
توغیلگنده اۉراودیم چاپان»
آنهسیدن ادهشیب قالگن
قۉزیچاقنی قیدیرر چۉپان.
* * *
تۉلغانهدیر بیر کاسه عمان،
شاوور کېلر بۉش چیغهناقدن.
مېن هوشیدن کېتگن آدممن،
آوازینگ کېلهدیر اوزاقدن.
سوو یوزیگه چیقمهسیمدناق
بار نفسیم اۉرلهیدی کۉککه.
چۉکهیاتگن تیریک جان کۉپراق
تپینهدی خسگه می، چۉپگه —
آوازینگ کېلهدیر اوزاقدن.
چیقهمن۔و، سوزه باشلهیمن،
بۉیلهمهیدی نجات قایهسی؟
شلابلهتر قۉرقوونی ایمان.
تۉکیلر۔و آینینگ سایهسی،
آوازینگ کېلهدیر اوزاقدن.
ساحل اۉسر. اطرافی سرخیل
مېوهلرنینگ رستهسی، بزمی…
ایشقیلیب، بو…
فرشتهم، اخیر،
سووپریلر فتنهسیمس می؟
آوازینگ کېلهدیر اوزاقدن.
سوزهوېرسم یخشیمیکین یا،
آوازینگ
یقیندن
کېلگونیچه تا؟!.
[1]. لودویگ فان بتهوون (۱۷۷۰۔۱۸۲۷) – مشهور آلمانلیک بستهکار و پیانوچی.
[2]. ولفگانگ آمادئوس موتسارت (۱۷۵۶-۱۷۹۱) – مشهور اتریشلیک بستهکار.
[3]. انّا اخماتوه (اصل اسمی آنا آندرییِونا گورنکو؛ ۱۸۸۹۔۱۹۶۶) - ۲۰۔عصر روس ادبیاتینینگ اېنگ ییریک نمایندهلریدن بیری، «کوموش عصر» دوری روس شاعرهسی، ترجمان و ادبیاتشناس.
[4]. مارینا ایوانونا تستایوا (۱۸۹۲۔۱۹۴۱) - ۲۰۔عصر روس ادبیاتی و جهان شعریتینینگ اېنگ یارقین و حسّاس وکیللریدن بیری. او اۉزینینگ بېتکرار آوازی، مرکّب ریتملری و حسیاتلرگه تۉله اثرلری بیلن روس شعریتی خزینهسیگه اولکن حصه قۉشگن.
[5]. تمره (تامارا) – دېمون (دمون) داستانینینگ قهرمانلریدن.
[6]. «صبح یقین اېمس می؟!» - «هود سورهسی»، ۸۱۔آیت.
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
-
نوایینینگ یازیلمهی قالگن اثری
سهشنبه ۲۶ جوزا -
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
عبدالله قهار جسارتی
جمعه ۲۹ جوزا