یخشی نیت - یریم دولت
جمعه ۲۲ جوزا
-
-
اېرتکلر
-
پنجشنبه ۲۱ جوزا
دانا ییگیت و اونینگ قَیلیغی
بو اېرتکنی مېن بیر بېدنهبازدن اېشیتگنمن. بېدنهباز هم بیر بېدنهبازدن اېشیتگن اېکن.
بیر دانا، اۉقیگن، آق و قارهنی تنیگن، لېکن اویلنمهگن بیر آدم بار اېکن. دۉستلری اونگه:
- برادر، نېگه اویلنمهیسن، یاشینگ انچهگه باریب قالدی۔کو؟ - دېبدیلر. اولرگه همیشه بیر جواب:
- بۉیی بۉییمگه تېنگلر کۉپ، یاشی یاشیمگه تېنگلر کۉپ، لېکن عقلی عقلیمگه، قلبی قلبیمگه ماس کېلهدیگنینی ایزلب تاپه آلمهی خونابمن، - دېب جواب بېره بېریبدی.
- اگر بونیسی یخشی، بونیسی یامان، دېب یوره بېرسنگ بیر عمر خاتینسیز اۉتیب کېتهسن، یخشیسی، بیریسینی سېو۔ده، شونگه اویلنیب قۉیه قال، - دېبدی دۉستلری.
- میلی، سیزلرنینگ ایتگنینگیزنی هم بیر اۉیلب کۉرهمن. خاطرجمع بۉله بېرینگلر، تۉیگه باش بۉلرسیزلر، - دېب دهقانچیلیگینی قیلیب، اۉز ایشی بیلن یوره بېریبدی. کونلردن بیر کونی او ییغیم تېریمدن بۉشبدی۔ده، زاره کۉنگلی کۉنگلیمگه، سۉزی سۉزیمگه ماس کېلهدیگن قیزنی تاپسم، دېب اۉزیگه۔اۉزی تسلی بېریب، یۉلگه چیقیبدی. بیر نېچه تاش یۉل یورگنیدن کېین آتیگه دم بېریبدی و اۉزی هم آزگینه اوخلب آرام آلیب ینه یۉلگه توشیبدی. بیر نېچه چقیریم یۉل باسگنیده بیر آتلیق کیشی اوچرهب، اونگه همراه بۉلیبدی. ایکّاولری بیر۔بیری بیلن گپلشمهی بیر نېچه چقیریم یۉل یوریشیبدی. آخری دانا ییگیت همراهیگه:
- یا سیز مېنگه مینگشینگ، یا مېن سیزگه، - دېبدی. همراه بۉلگن کیشی هم گپ نینگ معناسی شو اېکن، دېب آتینی ینه قیستب هَیدهب:
- مینگشیش نینگ کېرهگی بار می؟ آتلریمیز یخشی۔کو، - دېب یۉلنی باسه بېریبدی.
ینه بیر تاش یۉل گپ۔سۉزسیز اۉتیبدی. اولر بیر قیشلاق نینگ چېکّهسیدن چیقیبدیلر. قرهسهلر بیر تابوتنی آدملر کۉتریشیب اۉتهیاتگن اېمیشلر. دانا ییگیت همراهیدن سۉرهبدی:
- بو تابوتده یاتگن کیمسه اۉلیک می یا تیریک می؟ همراه دانا ییگیتگه بیر قرهبدی۔ده، اۉزیچه: «بو کیشی نینگ اېسی جاییده می اۉزی، تابوتده یاتگن تیریک بۉلر می هېچ»، دېب، ایندهمهی یۉلیگه دوام بېریبدی. دانا ییگیت نینگ سوالی جوابسیز قالیبدی. ینه بیر نېچه تاش یۉلنی گپ۔سۉزسیز باسیب اۉتیبدیلر. بیر بوغدایزارنینگ اوستیدن یۉلی توشیبدی اولرنینگ. شونده دانا ییگیت همراهیگه بوغدایزارنی کۉرسهتیب:
- بو بوغدای یېییلگن می یا یېییلمهگن می؟ - دېب سوال بېریبدی.
همراهی ینه: «بیر جِنّي بیلن یۉلداش بۉلگن اېکنمن۔ده»، دېبدی اۉزیچه و ایندهمسدن یۉلینی دوام قیلدیره بېریبدی. بیر نېچه دقیقه یۉل باسگنلریدن کېین شهرگه کیریبدیلر. یۉللری بیر هاولیگه کېلیبدی، بو اوی دانا ییگیت همراهی نینگ اویی اېکن. شونده دانا ییگیتگه قرهب همراهی:
- منه، مېن اوییمگه یېتدیم، اېندی سیز هم آتدن توشیب بیر پیاله چای ایچیب کېتسنگیز، - دېبدی.
- ایچسم ایچه قالهی، مرحمتینگیز قَیتمهسین، - دېبدی دانا ییگیت. آتدن توشیبدیلر و ایچکری کیریشیبدیلر. اوی اېگهسی نینگ خاتینی و قیزی بار اېکن. خاتینی چای تیارلشگه کېتگنیده قیزی آتهسیدن سۉرهبدی:
- آته، بو یۉلداشینگیز کیم بۉلهدیلر؟
- قیزیم، سۉرهب نیمه قیلردینگ، بیر جِنّي بیلن یۉلداش بۉلگن اېکنمن، یۉلیمیز اوی اوستیدن توشدی، اویگه کیرینگ، دېب ایستر۔ایستهمس ایتگن اېدیم، «مرحمتینگیز قَیتمهسین»، دېب کیردی، - دېبدی آتهسی.
- نیمهسی جِنّي بو ییگیت نینگ، آته؟ - سۉرهبدی قیزی.
- سواللری می، گپ۔سۉزی می، نیمهسی اېکنینی بیلمهیمن، ایشقیلیب سۉزی توزسیز اېکن.
- آته جان، نیمهلرنی سۉزلهدی او ییگیت؟
آتهسی قیزیگه ییگیت نینگ اوچته سوالینی و اۉزی نینگ جواب بېرمهگنینی ایتیب بېرسه، قیزی آتهسیگه قرهب:
- آته جان، بو ییگیت جِنّي اېمس، یامان هم اېمس. بو ییگیت دانا اېکن. اگر سیز بو ییگیت نینگ سواللریگه تۉغری توشونسنگیز بیر دنیا معنا تاپردینگیز. «یا سیز مېنگه مینگشینگ، یا مېن سیزگه مینگشهی»، دېگنی، «سیز سۉزلنگ، یا مېن سۉزلهی»، دېگنی. «تابوتده یاتگن اۉلیک می یا تیریک می؟» دېگنی، «بو کیشی نینگ کېتیده فرزندی قالدی می یا که بېفرزند دنیادن اۉتدی می؟» دېگنی. اوچینچیسی اېسه، «بو بوغدای ساتیلگن می یا که ساتیلمهگن می؟» دېگنی، - دېبدی.
آته ییگیت نینگ آلدیگه چیقیب چای ایچیب اۉتیریبدی، او شونده:
- یۉلده خَیالیم اویده بۉلگنی اوچون سواللرینگیزگه جواب بېره آلمهگن اېدیم، - دېب ییگیت نینگ یۉلده بېرگن سواللریگه جواب بېریبدی.
شونده دانا ییگیت: «بو یېرده بیر سِر بار»، - دېب کۉنگلیدن اۉتکزیبدی۔ده، سۉرهبدی:
- اویینگیزده کیملرینگیز بار؟
- بیر خاتینیم و کمالگه یېتگن بیر قیزیم بار، - دېبدی او کیشی.
- اوندهی بۉلسه تۉغری گپیرینگ، بو سواللریم نینگ جوابینی شو ایکّاویدن بیری ایتیب بېرمهگن میکن؟
- تقصیر، شوندهی، قیزیم ایتیب بېردی، - دېبدی سادّهلیک قیلیب اوی اېگهسی.
- اوندهی بۉلسه مېن مرادیمگه یېتدیم، - دېبدی دانا ییگیت، - مېن کۉنگلی کۉنگلیمگه، سۉزی سۉزیمگه ماس عمر یۉلداشی ایزلب یۉلگه چیققنمن. عیب قیلمنگ، قیزینگیز بیلن بیر دقیقه کۉریشماق مرادینی بېرسنگیز، مېن قیزینگیز بیلن یوزمه۔یوز اوچرهشیب بیر کلمه سۉزلشسم، - دېبدی ییگیت.
بو گپلرنی قیز هم تینگلب تورگن اېکن. قیز اۉزیچه سېوینیبدی. دانا ییگیت نینگ خاتینی بۉلیشنی جان و دلدن ایستبدی. قیزنینگ آتهسی هم بیر آز اۉیلنیب قالیبدی۔ده، ییگیتگه قرهب:
- سیزنینگ التماسینگیزنی قیزیم بیلن کېنگشیب چیقهمن، - دېبدی.
آته شو سۉزنی ایتیب قیزی نینگ آلدیگه چیقیبدی. قیزی هم بیر سینب کۉریش مقصدیده آتهسیگه: «باریب ایتینگ، قیزیم کۉر، قولاغی کر، آیاغی شل»، دېنگ. اگر شونده هم مېنگه اویلنیشنی ایستهسه، میلی.
- یالغان گپنی قندهی ایتهمن، قیزیم، - دېبدی آتهسی.
- شوندهی دېیهوېرینگ، خواهلهسه شو، خواهلهمهسه یۉق، - دېبدی سِرلی کولیب قیزی.
قیزی نینگ بو سۉزلرینی اېشیتیب آتهسی مهمان ییگیت نینگ آلدیگه چیقیبدی و بیر آز اۉتیرگندن کېین:
- ییگیت، سیز قیزیمنی کۉریشنی ایستهگن اېدینگیز، لېکن عیبلی نرسهنی بیراوگه کۉرسهتیش یامان.
قیزیم نینگ عیبی کۉپ، - دېبدی.
- نیمه عیبلری بار قیزینگیز نینگ، - دېبدی ییگیت.
- قیزیم نینگ عیبلری شو: - کۉزی کۉر، قولاغی گرنگ، آیاغی لنگ.
- شوندهی می؟ - دېبدی ییگیت و بیر آز اۉیلنیب قالیبدی، ییگیت اۉزیچه: «کۉزی کۉر دېگنی یاماننی کۉرمهگنی، قولاغی کر دېگنی یاماننی اېشیتمهگنی، آیاغی شل دېگنی یامان یۉلگه یورمهگنی بۉلسه کېرهک. بو گپلرنی قیز اۉرگتگن»- دېبدی۔ده، مېزبانگه:
- میلی، مېن شو قیزنی اۉزیمگه لایق کۉردیم، کېتیدن افسوسیم یۉق، - دېبدی.
قیز بو گپلرنی هم اېشیتیبدی. کېین آتهسی قیزنی ییگیت نینگ آلدیگه کېلتیریبدی.
- منه مېنینگ قیزیم، - دېبدی.
قیز بیلن ییگیت بیر۔بیرلریگه بۉی۔بستی بیلن هم، اېشیتگن۔بیلگن گپ۔سۉزلری بیلن هم ماس کېلیبدی. آتهسی بیر قیزیگه، بیر ییگیتگه قرهسه، گۉیا که بیر آلمهنی ایکّی بۉلیب قۉیگندهی اېمیش. شوندهی قیلیب، همهلری نینگ راضیلیگی بیلن تۉی بۉلیبدی، تۉیده ییگیت نینگ دۉستلری، قیزنینگ قرینداشلری خدمت قیلیشیبدی. شوندهی قیلیب، قیز بیلن ییگیت هم، تۉیده بۉلگنلر و اېشیتگن۔بیلگنلری هم مراد و مقصدیگه یېتیبدیلر.
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا -
«خمسه»نینگ یرهتیلیش جریانی
پنجشنبه ۲۱ جوزا