اۉغری (اۉتمیشدن)
دوشنبه ۱۸ جوزا
-
-
اۉزبېک ادبیاتی ← حکایه
-
دوشنبه ۱۸ جوزا
اۉغری (اۉتمیشدن)
آتنینگ اۉلیمی ایتنینگ بیرهمی. مقال
کمپیر تانگ قارانغیسیده خمیر قیلگنی توریب هۉکیزیدن خبر آلدی. آ!.. هۉکیز یۉق، آغیل کۉچه تماندن تېشیلگن... دهقاننینگ اویی کویسه کویسین، هۉکیزی یۉقالمهسین. بیر قاپ سمان، اۉن۔اۉن بېشته خاده، بیر ارابه قمیش - اوی، هۉکیز تاپیش اوچون نېچه زمانلر قازاننی سووگه تشلب قۉییش کېرهک بۉلهدی.
آدملر داد آوازیگه اۉرگنیب قالگن: بیراونی اېری اورهدی، بیراونینگ اویی خطگه توشهدی... اما کمپیرنینگ دادیگه آدم تېز تۉپلندی. قابل بابا یلنگ باش، یلنگ آیاق، یکتکچن آغیل اېشیگی یانیده توریب دغ۔دغ تیترهیدی، تیزّهلری بوکیلیب۔بوکیلیب کېتهدی؛ کۉزلری جودیرهیدی، همهگه قرهیدی، اما هېچ کیمنی کۉرمهیدی. خاتینلر اۉغرینی قرغهیدی، ایت هورهدی، تاووقلر ققغلهیدی. کیمدیر شوندهی کیچکینه تېشیکدن هۉکیز سیغیشیگه عقل ایشانمسلیگی تۉغریسیده کیشیلرگه گپ معقوللهیدی.
قابل بابانینگ قۉشنیسی - بورونسیز اېلّیکباشی کیردی. او آغیلگه کیریب تېشیکنی، هۉکیز باغلنگن ستوننی دقّت بیلن کۉزدن کېچیردی؛ نېگهدیر ستوننی قیمیرلتیب هم کۉردی، سۉنگره قابل بابانی چقیردی و پست تاووش بیلن دېدی:
- هۉکیزینگ هېچ قهیاققه کېتمهیدی، تاپیلهدی!
اونینگ آغیلگه کیریب قیلگن تفتیشی قابل باباگه بیر امید بغیشلهگن اېدی، بو سۉزی حددن زیاد سېوینتیردی. چال ییغلب یوباردی.
- خدا خیر بېرسین... آله هۉکیز اېدی...
آدملر، اۉغری دېوارنی قچان و قندهی اسباب بیلن تېشگنی، هۉکیزنی قَیسی تمانگه آلیب کېتگنی، اونی قَیسی بازارده ساتیشی ممکن اېکنلیگی تۉغریسیده بحثلشه۔بحثلشه ترقلدی. غاوور باسیلدی. قابل بابانینگ کمپیری ییغیدن تۉختب، اېلّیکباشینی دعا قیله کېتدی.
اېلّیکباشی اۉغری تېشگن یېرنی ینه بیر کۉردی. قابل بابا قۉل قاووشتیریب اونینگ کېتیدن یورر و ییغلر اېدی.
- ییغلمه، ییغلمه دېیمن! هۉکیزینگ آق پاشا قۉل آستیدن چیقیب کېتمهگن بۉلسه، تاپیلهدی.
اېلّیکباشی هۉکیزنی جوده نقد قیلیب قۉیدی - گۉیا او کۉچهگه چیقسه بس - هۉکیز تاپیلهدی.
بو «خدا یللهقهگور» شونچهلیک قیلگندن کېین بیر نیمه بېریش لازم۔ده. تېکینگه موشوک آفتابگه چیقمهیدی. بو آدم اېلّیکباشی بۉلیش اوچون آزمونچه پول ساچگن می؟
مینگباشینینگ بیر اۉزیگه یېتّی یوز باغ بېده، بیر تای بېرگنی معلوم. پاشالیکدن آیلیک یېمهسه! قابل بابا همیانینی قاقیشتیریب، بارینی اېلّیکباشیگه بېردی، ینه قنچه دعا قیلدی. اېلّیکباشی بېتوختاو امینگه خبر قیلماقچی بۉلیب چیقیب کېتدی.
کېچقوروق قابل بابا امیننینگ آلدیگه بارهدیگن بۉلدی. قوروق قاشیق آغیز ییرتهدی، امینگه قنچه پول آلیب بارسه بۉلهدی؟ بېرگنگه بیرته هم کۉپ، آلگنگه اۉنته هم آز. چال۔کمپیر کېنگشیب شوندهی قرارگه کېلیشدی: بو چیقیم آخرگی و هۉکیزنی بۉینیدن باغلب بېرهدیگن چیقیم، شونینگ اوچون پولنینگ یوزیگه قرهش عقلدن اېمس.
قابل بابا مقابل بۉلگنده امین آغزینی آچمسدن قتّيق کېکیردی، کېین بغبقهسینی آسیلتیریب کولدی.
- هه، سیگیر، یۉقالدی می؟
- یۉق...سیگیر اېمس، هۉکیز، آله هۉکیز اېدی.
- هۉکیز می؟.. هۉکیز اېکن۔ده! هیمم... آله هۉکیز؟ توبه!..
- باری۔یۉغیم شو بیرته هۉکیز اېدی...
امین چینچهلاغینی ایکّینچی بۉغینیگچه بورنیگه تیقیب کولدی.
- یۉقالمسدن ایلگری بارمیدی؟ قنقه هۉکیز اېدی؟
- آله هۉکیز...
- یخشی هۉکیزمیدی یا یمان هۉکیزمیدی؟
- قۉش محلی...
- یخشی هۉکیز بیراو یېتکلهسه کېته بېرهدی می؟
- بساطیمده هېچ نرسه یۉق...
- اۉزی قَیتیب کېلمسمیکین؟.. بیراو آلیب کېتسه قَیتیب کېله بېر، دېب قۉییلمهگن اېکن۔ده! نېگه ییغلنهدی؟ اَ؟ ییغلنمهسین!
قابل بابا یېرگه قرهب تېک قالدی.
- قیدیرتیرسکمیکین۔اَ؟ - دېدی امین چینچهلاغینی اېتیگینینگ آستیگه ارتیب، - سویونچیسی نیمه بۉلهدی؟ سویونچیدن چشنه آلیب کېلینمهدی می؟
امیننینگ بو گپی قابل باباگه «مه، هۉکیزینگ» دېگندهی بۉلیب کېتدی.
- کم بۉلمنگ، - دېدی پولنی اوزهتیب، - ینه خدمتینگیزدهمن.
- مېن بېتوختاو پریستَوگه خبر بېرهمن. اۉزی چقیرتیرهدی. بیر هفته اۉتدی. بو بیر هفته ایچیده کمپیر «دعانینگ زۉری بیلن قفل آچهدیگن» عظیمخانگه آبدستهگردان قیلدیرگنی قتنب یریم قاپ جییده، اوچ یېلپیش تباق جۉخاری، ایکّی کلاوه ایپ اېلتدی، اما ایش چیقمهدی. سکّیزینچی کونی قابل بابا ینه امیننینگ آلدیگه باردی. امیننینگ تېپه ساچی تیککه بۉلدی:
- هه، هۉکیزنی اویلریگه اېلتیب بېریلسین می؟! اخیر، باریلسین، عرض قیلینسین۔ده! وطنداشنینگ عرضگه باریشی اربابنینگ عزتی بۉلهدی!
قابل بابا یار۔دۉستلری بیلن کېنگشدی - پریستَوگه پولدن باشقه نیمه آلیب بارسه بۉلهدی؟ معلوم بۉلدی که، اونی بېگیم دېگونچه کیشینینگ بېلی سینر اېکن.
اوچته تاووق، گرچه بیری کورک بۉلسه هم، قابل بابانینگ اۉزیدن چیقدی. یوزته تخمنی قۉنی۔قۉشنی، یار۔برادرلر اۉزارا ییغیب بېردی. اما بو تارتیق بیلن تیلماچدن نری اۉتیب بۉلمهدی. تیلماچ تارتیقنی آلدی و بېتوختاو پریستَوگه یخشیلب توشونتیریشنی وعده قیلدی. چالنینگ بوتون بۉغینلری بۉشهشیب کېتدی، کېین توتاقیشدی، اما گۉرده بیر نرسه دېیه آلهدی می! «اۉیناشمهگیل ارباب بیلن - سېنی اورر هر باب بیلن». «یخشیلب توشونتیریلگن" پریستَو بیرته کولنگیر، بیرته فرنگی تاووق، اوچ سۉم پولنی آلگنیدن کېین، قابل بابانینگ بختیگه، «بېتوختاو حاکمگه خبر بېرهمن» دېمسدن، «امینگه بار»، دېب قۉیه قالدی. امین «اېلّیکباشیگه باریلسین»، دېدی.
- گمانینگیزنی ایتینگ بۉلمهسه! - دېدی اېلّیکباشی تجنگ بۉلیب، - کیم آلگنینی مېن بیلمهسم، اولیا بۉلمهسم! آلگن آدم الّهقچان سۉییب سرانجاملهدی۔ده! اوزاق دېمهسنگیز، اېرینمهسنگیز کۉنچیلیککه باریب تېریلرنی بیر قرهب چیقینگ. اما تېریسی کۉنچیلیککه توشگن بۉلسه، الّهقچان چرم بۉلدی؛ خدا بیلهدی، کاووش بۉلیب بازارگه چیقدی می...
- اېندی بیزگه جوده قیین بۉلدی۔ده. پېشانم شۉر بۉلمهسه... - دېدی چال یېرگه قرهب.
- اې، یاش بالهمیسیز! نېگه ییغلهیسیز؟ کپ۔کتّه آدم... بیرته هۉکیز بۉلسه بیر گپ بۉلر، خدا اجلگه تۉزیم بېرسین! مېن قَینهگمگه ایتهیین، سیزگه بیرته هۉکیز بېرسین.
بیرته هۉکیز آدمنینگ خونی می؟
اېرتهسیگه اېلّیکباشی قابل بابانی باشلب قَیینآتهسی - اېگم بېردی پختهفروشنینگ آلدیگه آلیب باردی. پختهفروش چالنینگ حالیگه کۉپ اچیندی و یېرینی هَیدهب آلگنی بیرته اېمس، ایکّیته هۉکیز بېردی، لېکن «کیچکینهگینه» شرطی بار. بو شرط کوزده معلوم بۉلهدی...
۱۹۳۶
کۉپ اۉقیلگن مقالهلر
-
محمد عالم کوهکن شعرلریدن نمونهلر
دوشنبه ۴ جوزا -
-
اۉزبېکستان اۉزبېک ادبي تیلیدهگی ایریم قۉپال سۉزلرنینگ فهرستی
سهشنبه ۱۹ جوزا -
«خمسه»نینگ یرهتیلیش جریانی
پنجشنبه ۲۱ جوزا