امیر علیشېر نوایی رباعیلری ۔ خزاین المعاني
دوشنبه ۴ عقرب
-
-
اۉزبېک ادبیاتی ← شعر
-
دوشنبه ۴ عقرب
امیر علیشېر نوایی رباعیلری ۔ خزاین المعاني
۱
صبحان‌اللّه خالق ذوالمجد و علا
کیم اندین اېرور تۉله خلا بیرله ملا.
گر مهر انینگ مثلی دېگه‌یلر عقلا،
مهر آلیده ذره ینگلیغ اۉلغه‌ی مثلا.
٢
کۉک پویه و سیر ایله طلبگار سنگه،
کون سارغاریبان عشقده بېمار سنگه.
آی داغ ایله قولّوق ایلب اظهار سنگه،
تون انجمی نقدیدین خریدار سنگه.
٣
یارب که، عنایتینگنی یار اَیله منگه،
یۉقلوققه هدایتینگنی بار اَیله منگه.
هم کهف کفایتینگنی دار اَیله منگه.
هم دُرِّ عنایتینگ نثار اَیله منگه.
٤
شاهې که فلک ساری چو میل اۉلدی انگه،
کۉز ظرفی ساچرغه نور کیل اۉلدی انگه.
افلاک شهی تابع و خیل اۉلدی انگه،
بلکیم، یېر و کۉک خَیلِ طفیل اۉلدی انگه.
٥
جانیمده‌غی جیم ایکّی دالینگغه فدا،
اندین سۉنگ الف تازه نهالینگغه فدا،
نونی دغی عنبرین هلالینگغه فدا،
قالغان ایکی نقطه ایکّی خالینگغه فدا.
٦
بو قاصد ایشیم آه و فغان ایله‌دیلا،
بو رقعه تنیمنی ناتوان ایله‌دیلا،
بو صعب خبر ایچیمنی قان ایله‌دیلا،
بو قانلیغ ایچیم هلاکِ جان ایله‌دیلا.
٧
اویلنسه بیرو تاری اۉلوب نکبت انگه،
مکاره که، قلتبان سورر شهوت انگه.
زشت اېرسه گر اېلدین یاشورور رحمت انگه،
خوب اېرسه گر اېلگه کۉرگوزور لعنت انگه.
٨
کیم بۉلسه بو ماتمکده‌دېک عالم ارا،
سیر ایله‌سه غم سرشتلیک آدم ارا،
گر آدم اېرور بۉلسه کېره‌ک‌تور غم ارا،
عالمده اېسه، بۉلسه کېره‌ک ماتم ارا.
٩
عشقینگده نېچه زار بۉله‌ی فرقت ارا،
یېتسم خوش اېرور بزمینگه بیر عشرت ارا.
کۉز ایکّی یوزونگدین آلمه‌سم صحبت ارا،
ایکّی تبانینگدین اۉیله کیم خلوت ارا.
١٠
نوش ایلر اېمیش قدحنی جانانه تۉله،
ساقی، منگه توت جامِ عارفانه تۉله.
قوی، گر خود اېرور سپهر پیمانه تۉله،
هر نېچه که خالی اېتسم، اېت یانه تۉله.
١١
نامه‌نگ که تیریکلیگیمدین اول دور مطلوب
آچیب اۉقوغچ بیر نېچه لفظِ مرغوب،
کۉپ تۉلغانیب اشک ایچره اۉزومدین باردیم،
اول نوع که، سو ایچیگه توشکی مکتوب.
١٢
نامه‌نگ که اېرور باعثِ اقبال و طرب،
یېتکورسه طرب مېنِ حزینغه نې عجب.
یالغوز مېندین کېترمه‌دی رنج و تعب،
کیم بۉلدی بسې خلق حیاتیغه سبب.
١٣
بیر عیبغه گرچه خلق قیلغه‌ی منسوب،
فقر اهلیدین اضطراب اېمستور محسوب،
صدق اېرسه خود اېتمک کېره‌ک اۉز فعلینی خوب،
کذب اېرسه، ملامت دغی بار دور مطلوب.
١٤
سو کۉزگوسینی باغ ارا ایلرده شتاب،
سیماب قیلور اېردی تحرک بیله تاب.
دی قیلدی بو سیمابنی انداق کۉزگو
کیم کۉزگو انینگ قاشیده بۉلغه‌ی سیماب.
١٥
وصلینگ بۉلوبان جانغه میسر، یارب،
چهره‌نگ قیلیبان کۉزنی منور، یارب،
نطقونگ ساچیبان بزمده گوهر، یارب،
یارب که، اجابت ایله‌گیل هر «یارب».
١٦
محبوب دورور گل و وصالی مطلوب،
کۉرمک انی گلبن اوزره بیلگیل محسوب،
بزم ایچره اوزوب کېتورگن اېرمس مرغوب،
اول نوع که مجلس ایچره اۉلگن محبوب.
١٧
ای اول که سۉزونگ توشتی حبیب آلیده خوب،
مېندین یۉلیغه باشینگ قۉیوب، توفراغین اۉپ.
احبابغه هم بیرین۔بیرین خدمت اېتیب،
عرض ایله، نیاز ایله دعا کۉپتین۔کۉپ.
١٨
گردون اوزه بزم اوچون مقام ایله‌دی توت،
اول بزمده خورشیدنی جام ایله‌دی توت.
اول جام ایله عشرتنی مدام ایله‌دی توت،
آخر دمی یېر قویی خرام ایله‌دی توت.
١٩
گر عاشق اېسنگ زېب و تکلُّفنی اونوت،
یخشی و یامان ایشده تخلُّفنی اونوت.
اۉتکن گر اېرور یامان تأسُّفنی اونوت،
کېلگن گر اېرور یخشی تصرُّفنی اونوت.
٢٠
ای عشق، انینگ کوییده طوفِ حرم اېت،
بیزنی دغی اول طوفغه باشله، کرم اېت،
بیر دایره کویی تېگره‌سیده رقم اېت،
گر چیقسه ایاغیم رقمینگدین، قلم اېت.
٢١
چون خنجرِ هجرینگ منگه قطع اېتتی حیات،
باری غم و دردینگ اۉقینی تینمه‌یین آت
کیم آنچه قاوورسون پر اۉلوب بوتسه قنات،
طایر بۉلوبان یېتکه‌مېن آخر سنگه بات.
٢٢
بۉلدی مېنینگ اۉلمگیمگه سودا باعث،
سوداغه هوای جامِ صهبا باعث.
صهباغه دغی دَیر و چلیپا باعث،
بو برچه‌غه اول دلبرِ ترسا باعث.
٢٣
کۉنگلومنی آلیبدور اول شهِ سبز دواج،
کیم غمزه بیله آلور ممالکدین باج.
باشی اوزه مملکت خراجی بیر تاج،
تاجی اوزه گوهرِ ممالک‌که خراج.
٢٤
کوندوز کۉرسنگ اۉزونگنی محزون، قدح ایچ،
انداق که قویاش روشن و موزون قدح ایچ.
اول دم که، قویاش باتتی، شفق‌گون قدح ایچ،
جامینگنی قیلیب نېچوک که گردون، قدح ایچ.
٢٥
گل وقتی میسر اۉلسه گلفام قدح،
اندین سۉنگ توتسه بیر گل اندام قدح.
منع ایله‌سه برچه اهلِ اسلام قدح،
کافرمېن اگر قیلمه‌سم آشام قدح.
٢٦
روحومغه که مَیدین اېردی هر لحظه فتوح،
ناصح تیلی نیشی قیلدی آنی مجروح.
می لایینی مرهم قیله‌یین شام و صبوح،
اول وقتقچه که تازه بۉلغه‌ی منگه روح.
٢٧
قۉرقوتمه مېنی تموغدین، ای زاهدِ یخ،
جنت منگه بۉلغوسی دېبان اورمه زنخ
کیم دوزخ انینگ یادی بیله جنت اېرور،
جنت باری سېنینگ بیله دور دوزخ.
٢٨
رخساری اوزه خاللرین اول دلبند،
آچتی چو مېنی کۉردی بسې حاجتمند.
عیشیمغه یامان کۉز اېتمه‌گه‌ی اېمدی گزند،
خاصه که اول اۉق بۉلوبتور اۉت اوزره سپند.
٢٩
یاشیمغه بغیر قانی چو اېردی مانند،
کۉز اسره‌دی یاش‌دېک بۉلوب اندین خورسند.
تورمه‌دی کۉزومده یېتکچ اول سروِ بلند،
بۉلمس کیشی فرزندی کیشیگه فرزند.
٣٠
کۉنگلوم صیدی اوزوب اولوستین پیوند،
سرگشته صفتلیغ بیله اېردی خورسند.
قلّابِ محبتینگ ینه سالدی کمند،
صیدې که اوزوب اېدی رسن، اَیله‌دی بند.
٣١
ای شربتِ لعلینگ آبِ حیواندین الذ،
حیوان سویینی قۉی که، چوچوک جاندین الذ.
نې جاندین الذ، نې آبِ حیواندین الذ
کیم هر نې که یۉق، آندین الذ، آندین الذ.
٣٢
بو دور تیله‌گیم که اول که، معبودونگ اېرور،
توتقی سېنی اول یان که، سېنینگ سودونگ اېرور.
کۉنگلونگ‌گه یېتورگه‌ی اولچه بهبودونگ اېرور،
ایلگینگ‌گه کېتورگه‌ی اولچه مقصودونگ اېرور.
٣٣
گل ذکرین اېشیتورمېن و یۉق گلدین اثر،
بو باغ اېشیگیدین ایستره‌م بهره نظر
کیم تاپمه‌سه گل جمالیدین بهره نظر،
بارې ایسیدین یېتسه دماغیمغه خبر.
٣٤
ساقی، بدنیمنی ناتوان اېتتی خمار،
کۉنگلومنی قدح‌دېک تۉله قان اېتتی خمار.
هر عضوومه یوز رنج عیان اېتتی خمار،
توتقیل قدحې که، قصدِ جان اېتتی خمار.
٣٥
ملک آچقه‌لی هر سروِ عالی مقدار،
انصاف و عدالت و صلاح اېتسه شعار.
فتح اۉلغه‌ی آنینگ عنایتی آخرِ کار،
المِنَّةُ لِلّٰه که، سنگه برچه‌سی بار.
٣٦
کۉزوم اوچه دور، مگر که یاریم کېله دور،
اېس هر دم آزر، مگر نگاریم کېله دور.
یا بادیهٔ فراق سیریده قیلیب،
یوز مرحله قطع شهسواریم کېله دور.
٣٧
آشوب که اول کۉز طرفی ایلنه دور،
باغلبسېن و جان بو درددین اۉرتنه دور.
یا غایتِ اوسروکلوغیدین بولغنه دور،
اول مست کېبی که، بولغنور باغلنه دور.
٣٨
اغیار ایله جفت بېرمه فردیم بار
کیم فرقتی ضعفیده رخِ زردیم بار.
گر دردیدین آهِ غصه پروردیم بار،
منع اَیله‌مه، ای رفیق کیم، دردیم بار.
٣٩
هر لحظه کۉنگول غمینگده محزون بۉله‌دور،
محزونلیغی لحظه۔لحظه افزون بۉله‌دور.
سودا انگه یوز آنچه که، مجنون بۉله‌دور،
یوز مونچه دېسم هم نې عجب چون بۉله‌دور.
٤٠
ای بادِ صبا، اَیله‌سنگ اول ساری گزار،
جان بیرله کۉنگولنی تاپشوره‌ی آلغچ بار.
کۉنگلومنی اِیتیگه طعمه قیلغیل زنهار،
جانیمنی دغی ایاغیغه اَیله نثار.
٤١
ای جسم، انینگ کویینی پیدا قیله کۉر،
ای کۉنگول، اۉشول کوینی مأوا قیله کۉر.
ای کۉز، سېن آنینگ یوزین تماشا قیله کۉر،
ای اشک، آنینگ کویی ساری آقیله کۉر.
٤٢
اېلدین قاچیب اول که، توتسه تاغ ایچره قرار،
ساووغده یېری بو تاغ نینگ جوفیده غار.
ایسّیغده مکانی انده کیم، یاتمیش قار،
عالم اېلی نینگ شهلیغیدین بار انگه عار.
٤٣
اندین بېری کیم، قاشیمده یاریم یۉقتور،
هجرانیده جز نالهٔ زاریم یۉقتور.
دشت اوزره قویون کېبی قراریم یۉقتور،
سرگشته‌لیگیمده اختیاریم یۉقتور.
٤٤
هر گرم روی که بۉلغه‌ی اول کاشفِ راز،
مقصود حریمی ساری قیلغچ پرواز.
تانگ یۉق فلک اوزره ایله‌بان جلوهٔ ناز،
نعلَینی ملک‌که بۉلسه محرابِ نماز.
٤٥
عالم بار اېمیش، نواییا، شور انگیز،
عالمده‌غی اېل باشتین۔ایاغ رنگامیز.
عشق ایستر اېمیش سېنی عدم مصری سری،
بارغیل که، اېرور اېل تیله‌گن یېرده عزیز.
٤٦
احباب دېنگیز که، خان و ماندین طمع اوز،
نې خان و نې مان، کون و مکاندین طمع اوز.
نې کون و مکان، جان و جهاندین طمع اوز،
لېکن دېمنگیز مونی که، آندین طمع اوز.
٤٧
جاندین سېنی کۉپ سېورمېن، ای عمرِ عزیز،
ساندین سېنی کۉپ سېورمېن، ای عمرِ عزیز.
هر نېنی که، سېومک اندین آرتوق بۉلمس،
آندین سېنی کۉپ سېورمېن، ای عمرِ عزیز.
٤٨
لعلینگنی قیلیب نکته سرا، ای قاره کۉز،
عشق اهلی حیاتیغه یرا، ای قاره کۉز.
چېکمه ینه سورمه کۉز ارا، ای قاره کۉز،
اېل قانیغه قیلمه کۉز قرا، ای قاره کۉز.
٤٩
اول کۉز که دمې بۉلمه‌دی ساغ، ای قرا کۉز،
قانیمدین ایچر مدام ایاغ، ای قرا کۉز.
بیلمان که اېرور انگه قراغ، ای قرا کۉز،
یا مست اېدی قۉیدی تازه داغ، ای قرا کۉز.
٥٠
جانبخش لبینگ چشمهٔ حیوان مو اېمس؟!
هجریده آنینگ ایچیم تۉله قان مو اېمس؟!
هر قطرهٔ قان لعلِ بدخشان مو اېمس؟!
هر پارهٔ لعلی جوهرِ جان مو اېمس؟!
٥١
گر عاشق اېسنگ، مهر و وفا قیلمه هوس،
درد ایسته و دفعیغه دوا قیلمه هوس،
هجران و وصال مطلقا قیلمه هوس،
دلدارینگدین غیرِ رضا قیلمه هوس.
٥٢
محبوبقه اعتماد قیلماق بۉلمس،
اندین طلبِ مراد قیلماق بۉلمس.
کۉزنینگ قراسین مداد قیلماق بۉلمس،
گر بۉلسه بیتیگ سواد قیلماق بۉلمس.
٥٣
هم صومعه کنجی شیخِ طرارغه بس،
هم شیخ یوزی زاهدِ هوشیارغه بس.
هم دیرده مستلیغ مېنِ زارغه بس،
هم مغبچه وصلی جانِ بېمارغه بس.
٥٤
تا صبح خروسی اویغانیب اوردی نفس،
خفاش قنات آچقوچه می قیلمه هوس،
چون ولوله چېکتی کوی ارا طبلِ عسس،
می ایچ انگه تېگرو کیم، یېتر صوتِ جرس.
٥٥
غربتده غریب شادمان بۉلمس اېمیش،
اېل انگه شفیق و مهربان بۉلمس اېمیش،
آلتون قفس ایچره گر قیزیل گل بوتسه،
بلبلغه تیکن‌دېک آشیان بۉلمس اېمیش.
٥٦
اول دُرِّ ثمین که، بار اېدی کۉزومه یاش،
اَیلرده اجل انگه جفا رسمینی فاش.
غم تیرناغیدین قیلیب قراغیمنی خراش،
یاشورغی اېدیم آنی کۉزوم اوییده کاش.
٥٧
یۉق بادهٔ وصل، آب حیوان اول اېمیش،
احباب ملاقاتی دېمه، جان اول اېمیش،
گردون غم و رنج صورتین نقش اېتسه،
جان چهره‌سی اطرافیغه هجران اول اېمیش.
٥٨
ییللر اۉتوبان شیخ مقالاتیغه گوش،
نې کۉنگلومه ذوق اېتتی، نې جانیمه جوش.
جانیمغه نوا سالدی و کۉنگلومگه خروش،
بیر جرعه بیله مغبچهٔ باده فروش.
٥٩
شربت منگه خوناب و غذا غم بۉلمیش،
بستر توفراغ و آه همدم بۉلمیش.
حالیمغه خلایق ایشی ماتم بۉلمیش،
سېنسیز اۉلریم صعب اېدی، اول هم بۉلمیش.
٦٠
ساقی، مېنی خار خاردین ایله خلاص،
گل۔گل یوزونگ آچ، بهاردین ایله خلاص.
یا می بېر و انتظاردین ایله خلاص،
یا اۉلتوروبان خماردین ایله خلاص.
٦١
بېر جام و آل، ای مغبچه، جانیمنی عوض،
قۉش توتقیل و آل ایکّی جهانیمنی عوض.
آنی سومورورده قطره‌یی تامسه اگر،
سېن هم تۉک آنینگ اۉرنیده قانیمنی عوض.
٦٢
کیم ایسته‌سه سلطنت، سخا دور انگه شرط،
هر وعده که ایله‌سه وفا دور انگه شرط.
کیم فقر طلب قیلسه، فنا دور انگه شرط،
آلّیغه نې کیم کېلسه، رضا دور انگه شرط.
٦٣
بو دَورده یۉق سېن کېبی خوش خوان حافظ،
حُفّاظ ارا سر حلقهٔ دوران حافظ.
قرآنغه سېن اۉلغان کېبی یکسان حافظ،
بۉلسون سنگه برچه ایشده قرآن حافظ.
٦٤
کیم ایله‌سه ساقیِ گل اندام طمع،
ایلگیدین انینگ ساغرِ گلفام طمع.
اندین سۉنگ اگر تقوا و اسلام طمع،
ایلر ایسه، گل مردک اېرور خام طمع.
٦٥
اول دم که قویاش ایله‌دی مغرب‌قه رجوع،
گر صحبت اۉشول قویاش بیله تاپسه وقوع،
خوشتور قیلماق جام قویاشیغه شروع،
اول دمغچه کیم، قیلور قویاش جامی طلوع.
٦٦
مغ دَیریده دست بېرسه بیر لحظه فراغ،
کیم مغبچه عشقیدین قیزیغ بۉلسه دماغ.
اول توتسه مغانه لحن ایله هر دم ایاغ،
باش آلسم ایاغیدین کېره‌ک باشیمه داغ.
٦٧
بیر گل غمیدین دېدیم قۉیه‌ی بغریمه داغ،
بارگه‌ی مو دېبان عطری دماغیمغه فراغ.
بارگین چو ملوث ایله‌دی بوم ایله زاغ،
اېمدی انی ایسله‌مک‌که یوز حیف دماغ.
٦٨
بېردینگ منگه دیر ارا اقامت، ای مغ،
توتتونگ قدحِ میِ ملامت، ای مغ.
بو ایشنی خود ایله‌دینگ کرامت، ای مغ،
یارب که، همیشه بۉل سلامت، ای مغ.
٦٩
نامه‌نگ یېتیبان تاپتی کۉنگول عزّ و شرف،
هر لفظی بۉلوب مراد دُرّیغه صدف.
هر سطری الم چېریگی نینگ دفعی اوچون،
اقبال سپاهیدین چېکیبان بیر صف.
٧٠
ساقی، بدنیمنی قیلدی غم تیغی شکاف،
قانیم باری آقتی، توتمه اۉزونگنی معاف.
توتقیل بدلِ مایَتَحَلَّل میِ صاف،
تا مست قیله‌ی غم چېریگی بیرله مصاف.
٧١
یوز محنت و غم کۉنگلومه یېتکوردی فراق،
جانیمغه بلا و درد اۉقین اوردی فراق.
جسمیمنی فنا اۉتیغه کویدوردی فراق،
چون کویدی، کولینی کۉک‌که ساووردی فراق.
٧٢
کۉنگلومنی غم و درد ایله قان ایله‌دی عشق،
کۉز یۉلیدین اول قاننی روان ایله‌دی عشق.
هر قطره‌نی بیلمه‌دیم قه یان ایله‌دی عشق،
بېدل اېکنیم بۉیله عیان ایله‌دی عشق.
٧٣
اول دم که قویاش باتتی و سرغردی شفق،
بزمینگغه شفق‌گون می ایله بېر رونق.
نې حقنی اونوت، نې مَینی قۉیغیل مطلق
کیم تانگله اېرور تېنگری کریم و بر حق.
٧٤
آلّیمده طبیبِ چاره سازیم هم یۉق،
یانیمده رفیقِ دلنوازیم هم یۉق.
تېگره‌مده انیسِ جانگدازیم هم یۉق،
باشیمده شهِ بنده نوازیم هم یۉق.
٧٥
کیم کۉردی اېکین جهانده آیا خوشلوق،
تا بیر کیشی ایله‌گه‌ی تمنا خوشلوق.
یوز ییلده اگر بیر اۉلسه پیدا خوشلوق،
آماده دورور یانیده یوز نا خوشلوق.
٧٦
هجرینگده مېنینگ صبریمه جز نقصان یۉق،
کۉنگلوم ارا غیرِ ناله و افغان یۉق.
جانیمغه حیات امیدی خود امکان یۉق،
یۉق، یۉق، یۉق، صبر یۉق، کۉنگول یۉق، جان یۉق.
٧٧
یۉق دهرده بیر بې سر و سامان مېن دېک،
اۉز حالیغه سرگشته و حیران مېن دېک.
غم کوییده خان و مانی ویران مېن دېک،
یعنی که، الاخان و الامان مېن دېک.
٧٨
بېرحم دورور عالم و ظالم افلاک،
بېرحم دورور انجم و دوران بېباک.
قَی سروِ چمن که، جلوه قیلدی چالاک،
کیم یېرگه تۉکولمه‌دی نېچوک کیم خاشاک.
٧٩
زاهد، سنگه حور، منگه جانانه کېره‌ک،
جنت سنگه بۉلسون، منگه میخانه کېره‌ک.
میخانه ارا ساقی و پیمانه کېره‌ک،
پیمانه نېچه بۉلسه تۉله، یانه کېره‌ک.
٨٠
ای جان و کۉنگول، بیر۔بیرینگیزگه قاریشینگ،
اول کوی سری رخشِ تمنا یاریشینگ.
حال اوستیده اېرکانیم سۉزین اۉتکازیشینگ،
حالیمنی سۉررغه کېلمه‌سه یالباریشینگ.
٨١
اۉلسم یسه‌منگ مونده مزاریمنی مېنینگ،
یوکلب اېلیتینگ جسمِ فگاریمنی مېنینگ.
اۉترو چیقریب اهلِ دیاریمنی مېنینگ،
کوییده قۉیونگ تنِ نزاریمنی مېنینگ.
٨٢
ای اول که، زمانه اهلیدین اَیریلدینگ،
عشق اهلی طریقی خوب اېکاننی بیلدینگ.
خوش قیلدینگ الر طورینی و قاتیلدینگ،
رحمت سنگه، یخشی اَیله‌دینگ، خوش قیلدینگ.
٨٣
کۉکسومنی جفا تیغی بیله یاره قیلینگ،
کۉنگلومنی چیقارینگ داغی یوز پاره قیلینگ.
هر پاره‌سینی بیر ساری آواره قیلینگ،
عشقیم اۉتیغه بو نوع ایله چاره قیلینگ.
٨٤
گر دلبر اېمس ملک وش و حور خصال،
اندین سۉنگ اولوس نینگ کۉزی کۉر و تیلی لال.
نې حسنیغه رؤْیَت و نې عشقیمغه مقال،
باللّه مېن و عاشقلیق اېرور امرِ محال.
٨٥
بیر ساری سریغ پرلا و مېن توتساغ یۉل،
نې تاغ و نې توز، دېسنگ نې آباد و نې چۉل.
ییرتوق کېپنکدین چیقریب یلنگ قۉل،
اول قاچسه و مېن قاوسم و مېن قاچسم و اول.
٨٦
تورمه‌ی مېنِ زار و ناتوان بیرله کۉنگول،
الفت توتمیش اول آستان بیرله کۉنگول.
یارې که منگه جان اېدی هم عزم اېتتی،
مېن مونده و خدمتینگده جان بیرله کۉنگول.
٨٧
عمرینگ قویاشیغه بېرمه‌سون چرخ زوال،
جانینگ قمرینی قیلمه‌سون دَور هلال.
تون کون بۉلغیل مه روش و مهر خصال،
دهر اهلیغه نور بخش و فرخنده جمال.
٨٨
ای جانی حبیب و کۉنگلی احبابقه لال،
مېن هم قیلدیم جان و کۉنگولنی ارسال.
کۉنگلومگه بېر احباب بیله جامِ وصال،
جانیم حبیب ایاغی توفراغیغه سال.
٨٩
صد برگ، بنفشه، یۉقسه نرگس، یا گل،
ایچمک بۉلمس بولر هواسی بیله مل.
تا هجر یېلیدین اۉلدی آشفته دماغ،
یوز ناخنه کۉز ایچره و یوز پاره کۉنگول.
٩٠
تاغ ایچره عجب شاه دور اول شېفته حال،
کیم تاپسه بولاغې سویی انداق که زلال.
باشی اوزه چترِ سلطنت هر ینگی تال،
سو ایچکه‌لی جامِ عیشی بیر اېسکی سفال.
٩١
تا دهر دورور، دهر اوزه سلطان بۉلغیل،
تا عالم اېرور، عالم اوزه خان بۉلغیل.
دوران اېلی نینگ جسمیده هم جان بۉلغیل،
هم جانلریغه مایهٔ درمان بۉلغیل.
٩٢
مغ دیری سری بوگون تمنا قیلدیم،
اول مغبچه حسنینی تماشا قیلدیم.
دین نقدینی کفری بیرله سودا قیلدیم،
کیم قیلدی بو ایش کیم، مېنِ رسوا قیلدیم.
٩٣
یاشونغان اېمیش قرا بولوتقه ماهیم،
گردوننی ساوورماغلیق اېرور دلخواهیم.
کیرمیش قرا توفراققه قویاش‌دېک شاهیم،
نېوچون قرا قیلمه‌سون قویاشنی آهیم.
٩٤
جاهل که حسد بۉلغه‌ی انینگ جهلیغه ضم،
نور اېل کۉزیدین انگله‌سه اۉز کۉزیده کم.
کۉزلرنی آلیشماققه چېکیب تیغِ ستم،
اېل کۉزینی هم اۉیغه‌ی و اۉز کۉزینی هم.
٩٥
بحر و کېمه‌دین کۉنگولده کۉپتور المیم
کیم سېکریمه‌یین قدم، یوگورمه‌ی قلمیم.
مقصوددین آنچه سالدی بیر دمده ییراق
کیم یوز ییل انی طی قیله آلمس قدمیم.
٩٦
غربت‌قه توشوب ضعيف و بېمار اۉلدوم،
درد و غم محنت ایلگیده زار اۉلدوم.
سرتاسر اجل تاشیدین افگار اۉلدوم،
سېنسیز نې بلالرغه گرفتار اۉلدوم.
٩٧
عشق اهلی که، منظوردین ایسترلر کام،
اول کام کېره‌ک که، بیر نظر بۉلسه تمام.
گر بۉلسه نظاره‌سیده اندیشهٔ خام،
کۉزلرغه نظر داغی حرام اۉلدی حرام.
٩٨
مسجدقه نېچه اهلِ ریا‌دېک یېته‌یین،
یا رند کېبی عزیمت دیر اېته‌یین.
مقصود تاپیلسه یخشی، یۉقسه نېته‌یین،
باشیمنی آلیب قَی ساری اېمدی کېته‌یین.
٩٩
جانیم ارا اۉت لعلِ سخندانینگ اوچون،
یوزوم اوزه کوکب مهِ تابانینگ اوچون.
کۉکسومده الف سروِ خرامانینگ اوچون،
سۉزلب، یوز آچیب کېل بو طرف جانینگ اوچون.
١٠٠
زلفونگ گرهیغه پای بست اۉلمیش‌مېن،
لعلینگ مَییدین باده پرست اۉلمیش‌مېن.
اول مَینی ایچیب یۉلونگده پست اۉلمیش‌مېن،
هی۔هی، نې دېدیم، مگر که مست اۉلمیش‌مېن.
١٠١
زاغې که چۉقوب آقیزدی قان کۉنگلومدین،
تیرناغ ایله اوزدی ناتوان کۉنگلومدین.
اعضاسیده کۉر اثر دمیم دودیدین،
منقار ایله چنگیده نشان کۉنگلومدین.
١٠٢
خوشتور بۉلسک، ایکاوله همدم سېن و مېن،
بیر۔بیرگه دېسک، یېتوشسه هر غم سېن و مېن.
بۉلسق بار اېسک حرمغه محرم سېن و مېن،
مغ دیری ارا بۉلسه وطن هم سېن و مېن.
١٠٣
ای بادِ صبا، اگر هوا ایله‌گه‌سېن،
گلشنغه یېترنی مدعا ایله‌گه‌سېن.
سرو آلیده یېر اۉپوب دعا ایله‌گه‌سېن،
گل قاشیده قوللوغوم ادا ایله‌گه‌سېن.
١٠٤
مېن‌مېن و وصال امیدیدین شاد اۉلغان،
بیر۔بیر غم و اندوهدین آزاد اۉلغان.
آز۔آزغینه بېرگن سایی گل عطری نسیم،
بلبل‌دېک ایشیم ناله و فریاد اۉلغان.
١٠٥
عصیان توتونی بېرمه و چهره‌مگه امان،
اول نوع قرا قیلدی که، مۉریده سمان.
آق ایله‌مگینی مېن سیه رویِ یمان،
ایله‌ی آلمان عفو سویی بیرله گمان.
١٠٦
عصیان ارا قالغان ابتلانی مو دېین؟
مأمور اېتکان نفسِ دغانی مو دېین؟
یۉق طاعت ایله کبر و ریانی مو دېین؟
یخشی دېمک اۉزنی بو بلانی مو دېین؟
١٠٧
دَیر ایچره تیلب جامِ هلالي پرتو،
سجّاده گرو بۉلسه نې تانگ، ای رهرو،
چون مغبچه آلیده قیلور سجده بیرو،
یۉق عیب مصلّاسی آنینگ مَیغه گرو.
١٠٨
جانیمغه قیلور جور و جفا یار اسرو،
کیم یار ایچیده جور و جفا بار اسرو.
بۉلدوم چېکیبان جور وجفا زار اسرو،
مېن جورکش و یار جفا کار اسرو.
١٠٩
گر قیلسه کیشی قیلیب گناهې، توبه،
اول جرمغه بۉلسه عذر خواهی توبه.
قیلماق نېچه گاه جرم گاهی توبه،
بو جرم ایله توبه‌دین الهی توبه.
١١٠
نې یوزینی غازه ایله‌میش فرسوده،
نې کۉزیگه سورمه تارتمیش بېهوده.
نې قاشینی وسمه ایله‌میش آلوده،
بو یوز و کۉز و قاشدین اېمان آسوده.
١١١
نامه‌نگ منگه روحدین نشان بۉلدی ینه،
آسایشِ جانِ ناتوان بۉلدی ینه.
هر حرفی انینگ تنیمده جان بۉلدی ینه،
هر لفظی حیاتِ جاودان بۉلدی ینه.
١١٢
چون لاله تۉکولدی، لاله‌گون جام ایچمه،
گل فصلی توگندی میِ گلفام ایچمه.
جوزاده چو توتتی مهر آرام ایچمه،
کۉپ بۉلسه ضرورت اۉلمه‌یین شام ایچمه.
١١٣
مغ دیریده بۉلسه منگه بیر کاشانه،
ملجأ داغی پیرِ دیر‌دېک فرزانه.
می مغبچه توتسه هر زمان مستانه،
کافر بۉله‌یین بۉلسه مرادیم یانه.
١١٤
هم جسمینگ‌گه ضعف بۉلسه جانیم صدقه،
هم جانینگ‌گه جسمِ ناتوانیم صدقه.
سروینگغه شکست اۉلسه روانیم صدقه،
یۉق۔یۉق که، سنگه جان و جهانیم صدقه.
١١٥
یا کاشفِ اسرارِ نهان بۉلسه کیشی،
حلالِ رموزِ آسمان بۉلسه کیشی.
یا عاشقِ زارِ ناتوان بۉلسه کیشی،
دېوانه و رسوای جهان بۉلسه کیشی.
١١٦
سېن خود باره‌سېن کۉنگولنی قیترغیل، اخی،
بېدللیق اۉتیدین مېنی قوتقرغیل، اخی.
یا تیغ چېکیب تۉش۔تۉشیدین یارغیل, اخی.
بیر پاره‌سینی بیزگه بېریب بارغیل، اخی!
١١٧
سېن بارغه‌لی آرتمیش کۉنگول زارلیغی،
آه اۉقلریدین هر نفس افگارلیغی.
بیلمان اونوتولغان مو اېکن دور منگه هجر،
یا کۉپرک اېرور بو قتله دشوارلیغی.
١١٨
جانیمغه یېتیبب‌تورور خمار، ای ساقی،
می توتقیل و بېرمه انتظار، ای ساقی.
اوّل اۉزینگ اَیله اختیار، ای ساقی،
توتقیل مېنگه سۉنگره زینهار، ای ساقی.
١١٩
آخر دمِ عمر اېتسه شتاب، ای ساقی،
توتقیل منگه آنچه میِ ناب، ای ساقی
کیم حشرده مست اۉله‌ی خراب، ای ساقی،
تا انگله‌مه‌ی اېتسه‌لر عذاب، ای ساقی.
١٢٠
دېدیم ذقنینگ توتوب، سقاغینگنی اۉپه‌ی،
کۉز قاشینگ‌گه سورتوبان قباغینگنی اۉپه‌ی.
گل‌دېک یوزونگ ایسله‌بان دوداغینگنی اۉپه‌ی،
یۉق، یۉق۔یۉق اگر دېسنگ، ایاغینگنی اۉپه‌ی.
١٢١
هر زلف خمیغه قیلمه وابسته مېنی،
هر کۉز هوسیدین اېتمه‌گیل خسته مېنی.
هر قاش طمعیغه سالمه پیوسته مېنی،
یارب، باریسیدین ایله وارسته مېنی.
١٢٢
جانیمده خماردین عذاب، ای ساقی،
کۉنگلومده هم اندین اضطراب، ای ساقی.
یېتکور منگه جامِ میِ ناب، ای ساقی،
کیم حالیم اېرور اسرو خراب، ای ساقی.
١٢٣
فرقت سحری غمغه یۉلوقتوردی مېنی،
هجران کونی یوز بلاغه تاپشوردی مېنی.
غم شامی اۉلوم حالیغه یېتکوردی مېنی،
تانگ آتقوچه اویقوسیزلیغ اۉلتوردی مېنی.
١٢٤
مونگلوغ باشیم آستیده‌غی تاشیمنی مو دېی؟
تاش اوستیده‌گی غریب باشیمنی مو دېی؟
حسرت سوییدین کۉزیمده یاشیمنی مو دېی؟
اۉلمکدین صعبراق معاشیمنی مو دېی؟
١٢٥
نې دشتِ مخوف اېمیش فنا صحراسی،
کیم آنده کیررگه یۉق بلا یاراسی.
هرگز چو یانیب کېلمه‌دی نا پیداسی،
کیمدین کیشی اَیله‌گه‌ی نشان القاسی.
١٢٦
اوّل منگه وصلی روح پرور نې اېدی،
سۉنگره قیلماق هجر ایله مضطر نې اېدی.
دېسم بۉلر، ای شوخِ ستمگر، نې اېدی،
دېر کیم، سېنگه نې، مېن بیله‌یین هر نې اېدی.
١٢٧
کۉز بیرله قاشینگ یخشی، قباغینگ یخشی،
یوز بیرله سوزونگ یخشی، دوداغینگ یخشی.
اېنگ بیرله مېنگینگ یخشی، سقاغینگ یخشی،
بیر۔بیر نې دېیین، باشدین۔ایاغینگ یخشی.
١٢٨
یارب که، فنا بزمیده خاص ایله مېنی،
فقر اهلیغه صاحب اختصاص ایله مېنی.
یا داخلِ زمرهٔ خواص ایله مېنی،
یا رنجِ عوامدین خلاص ایله مېنی.
١٢٩
تا دشت بهار بیرله رنگین بۉلغه‌ی،
گلزار نگار خانهٔ چین بۉلغه‌ی.
دشت اوزره سېنگه سلطنت آیین بۉلغه‌ی،
گلزار ارا تخت اوستیده تسکین بۉلغه‌ی.
١٣٠
تا چرخ وصالی کوییدین سوردی مېنی،
قتل ایله‌گه‌لی هجرغه تاپشوردی مېنی.
گر هجر اۉلوم حالیغه یېتکوردی مېنی،
یار اېتکنی طعنه، لېک اۉلتوردی مېنی.
١٣١
هجرینگ سپهی زېر و زبر قیلدی مېنی،
غم کشوری ایچره در بدر قیلدی مېنی.
اندین که بتر اېمس، بتر قیلدی مېنی،
جان آلغوچه نې دېی که، نېلر قیلدی مېنی.
١٣٢
نامه‌نگ که منگه مژدهٔ جانې اېردی،
هجران غمیدین خطِّ امانې اېردی.
ظلمتقه سوادی گر نشانې اېردی،
مضمون انگه آبِ زندگانی اېردی.
١٣٣
تیل سۉز بیله تا قیزیتتی هنگامه‌منی،
بیر هم تیه آلمه‌دیم بو خود کامه‌منی.
هر نېچه ایتیکرک اَیله‌دیم خامه‌منی،
اول خامه قراراق اَیله‌دی نامه‌منی.
مؤلف‌نینگ باشقه مقاله‌لری
کۉپ اۉقیلگن مقاله‌لر
-
مناجات
شنبه ۱۰ اسد -
-
شهریار شوکت و اونینگ شعرلری
شنبه ۲۰ سرطان -
نوایی‌نینگ یازیلمه‌ی قالگن اثری
سهشنبه ۲۶ جوزا